بهناز قاسمی
در شرايطي كه بازار شيرخام با كمك تعاون روستايي و اجراي طرح خريد توافقي شير از دامداران به تعادل نسبي رسيده و قيمتها نيز به مرز هزار و 300 تومان نزديك شده، توليدكنندگان شيرخام در تهران و شهرستانها به دنبال توقف اين طرح هستند و طي چند روز گذشته رايزنيهاي خود را با معاونان وزير، نمايندگان مجلس و برخي از استانداران آغاز كردهاند و توقف اين طرح را دنبال ميكنند. آيا وزارت جهادكشاورزي تسليم لابيهاي غيرمنطقي كارخانجات لبني ميشود؟
با وجود آنكه نوك فلش نمودارهاي قيمت كالاها به ويژه موادغذايي معمولاً صعودي است اما نوبت به شيرخام دامدار كه ميرسد قضيه برعكس ميشود. اين درحاليست كه كارخارنجات لبني با افزايش نرخ ارز و ظروف پلاستيكي به راحتي بامجوز یا بیمجوز سازمان حمايت، كالاهاي توليديشان را گران ميكنند و با پرداخت جريمه جزئي سود هنگفتي به جيب ميزنند. كمفروشي، تباني با فروشنده و عدم درج قيمت واقعي روی كالا از تخلفاتي است كه كارخانجات انجام ميدهند و همواره مورد لطف دستگاههاي نظارتي قرار ميگيرند. چون از سوي برخي افراد پرقدرت در دولت مورد حمايت هستند.
سالهاست كه مشكلات دامداران و كارخانجات شير به معضل بزرگي در اين صنعت تبديل شده، بهطوريكه بازار همواره با عرضه فراوان روبهرو بوده و كارخانجات شير كه لابي بسياري در دستگاههاي دولتي دارند و سالانه چندينبار قيمت شير و فرآوردههاي لبني را افزايش ميدهند، به دنبال خريد شير ارزان هستند و هرگز دستورالعمل سازمان حمايت مبني بر خريد منطقي شير خام به قيمت هزار و 440 تومان را اجرا نكردند. همچنين در برخي موارد نيز با واردات شير خشك و نخريدن شير از دامداران، قيمت را به هزار تومان نيز كاهش دادند. اين داستان ادامه داشت تا اينكه در سال ۹۴، به دستور وزير جهاد کشاورزی طرح خريد توافقي شير از دامداران با تصويب هيئت وزيران به اجرا درآمد. هرچند در ابتدا كارخانجات، اين روش را تنها مسكن رفع مشكلات عنوان ميكردند و ماهانه از دپوي شير خشك دولتي آمار ميدادند و اين طرح را شكستخورده ميدانستند اما در ادامه اين طرح موفق شده و بازار شير خام را سرو سامان دادند.
به گفته دامداران، تعاون روستايي براي اجراي طرح خريد توافقي شير با كمبود نقدينگي مواجه بود و پول دامداران را با سه تا چهار ماه تأخير ميپرداخت اما با قيمت مناسب از دامداران خريداري ميكرد. تا اينكه اين سازمان با مشاركت يك شركت سرمايهگذار با نام پارس كرون توانست زمان پرداخت پول را كاهش داده و قيمت را نيز افزايش دهد. پارس كرون، شير خريداري شده را به شير خشك صنعتي تبديل كرده و به بازارهاي روسيه صادر ميكند و به اين ترتيب طرحي كه از سوي كارخانجات محكوم به شكست بود توانسته بازار عرضه و قيمت شيرخام را به تعادل برساند و پس از سالها قيمت به هزار و 300 تومان افزايش يابد، هرچند كه اين نرخ همچنان با مصوبه هزار و 440 توماني تنظيم بازار فاصله دارد اما دامداران هم از وضعيت موجود رضايت دارند.
اكنون كه شير دامداران ديگر فاسد نشده و به قيمت مناسب خريداري ميشود، كارخانجات لبني احساس خطر كردهاند و در هفتههاي اخير جلسات متعددي در انجمن صنايع لبني برگزار كرده و نسبت به توقف اين طرح اقدام كردهاند. به گفته يك منبع آگاه اين توليدكنندگان هستند كه همواره به دنبال ارزان خريدن شير از دامداران بودند، حال كه مجبورند شير را كيلويي هزار و 300 تومان يا بيشتر خريداري كنند، احساس خطر كردهاند و جلسات متعددي با معاونان وزير جهاد کشاورزی، صنعت و تجارت، نمايندگان مجلس و... برگزار كردهاند و حتي برخي از استانداران را نيز تحت فشار قرار دادهاند تا دولت خريد توافقي را متوقف كند چراكه ادامه اين روند منتهي به افزايش دوباره قيمت شير و فرآوردههاي لبني ميشود كه قطعاً در آغاز دولت دوازدهم موجب نارضايتي مصرفكنندگان و كاهش تقاضا ميشود.
بهرغم فشارهاي كارخانجات لبني بر دولت، وزير جهاد كشاورزي دستور داده كه خريد توافقي شيرخام تا پايان سال۹۶ ادامه يابد.
در اين خصوص مدير عامل اتحاديه سراسري دامداران با اعلام اين خبر به افزايش قيمت علوفه در ماههاي اخير اشاره كرده و ميگويد: روزانه حدود ۸۵۰ تن شيرخام از دامداران خريداري و شيرخشك استحصالي آن صادر ميشود چراكه صادرات اين كالا شرط بهرهمندي از يارانه صادراتي است.
عليرضا عزيزالهي ميافزايد: بنا بر دستور وزير جهاد كشاورزي خريد توافقي شيرخام تا پايان سال ۹۶ ادامه دارد و درباره سال ۹۷ بايد مجدداً تصميمگيري شود.
افزايش قيمت نهادههاي دامي
به گفته دامداران در چند ماه اخير قيمت انواع علوفه و نهادههاي دامي به شدت افزايش يافته و اين روند صعودي بر قيمت تمامشده شير خام نيز تأثير داشته است بهطوريكه يونجه از كيلويي ۷۰۰ تومان به هزار و 100 تومان رسيده و جو نيز كه ۷۰۰ تومان خريد و فروش ميشد در بنادر ۹۶۰ تومان كه با هزينه حمل و نقل، قيمت آن به هزار و 90 تومان افزايش مييابد. حال در چنين شرايطي آيا افزايش قيمت شير خام از هزار و 225 تومان به هزار و 300 تومان غيرمنطقي است؟
با توجه به چالشهايي كه دو وزير جهاد و صنعت در خصوص صنعت شير دارند باید ببينيم كارخانجات لبني كه از سوي وزارت صنعت و تجارت مورد حمايت هستند، ميتوانند وزير جهاد را از خريد توافقي شير منصرف كرده و اين طرح را متوقف كنند و بار ديگر بازار شير خام را دچار آشفتگي كرده و دامداران را وابسته به خودشان نگه دارند یا خیر.
