مترجم: رضا محمدي
دانشمندان مفهومي به نام توانبخشي را توسعه دادهاند تا به روباتها كمك كند كه بتوانند درحالي كه امنيت خودشان را حفظ ميكنند، به انسانها خدمت و از آنان محافظت كنند. روباتها در حال متداول شدن در خانهها و محلهاي كارمان هستند و اين روند ادامه مييابد. بسياري از روباتها بايد در شرايطي پيشبيني نشده، با انسانها تعامل داشته باشند. به طور مثال، اتومبيلهاي خودران بايد در حالي كه خودرو را از آسيب حفظ ميكنند، امنيت سرنشينان خود را هم فراهم كنند. روباتهايي كه از سالمندان نگهداري ميكنند، نيازمند تطابق با شرايط پيچيده و پاسخدهي به نيازهاي صاحبانشان هستند.
با اين حال مفهوم «هوشمند» ماشينآلات، در حال اجراست و به جريان انداخته شدنشان به وسيله سازندگان انسان، چيز جديدي نيست. در سال ١٩٤٢، اسحاق آسيموف نويسنده داستانهاي علمي-تخيلي، سه قانون روباتيك پيشنهاد داد كه بر نحوه تعامل روباتها و انسانها حاكم است. به بيان ساده، اين قوانين حاكي از آن است كه روبات نبايد به يك انسان آسيب برساند يا اجازه دهد آسيبي ببيند. هدف قوانين، اطمينان يافتن از پيروي روباتها از دستورات انسانها و حفاظت از وجود خودشان است تا مادامي كه براي انساني آسيبي ايجاد نكنند. قوانين ذاتاً خوب و كاملند اما نسبت به سوءتفسير آزادند، به خصوص اينكه روباتها زبان ظريف و مبهم انسانها را نميفهمند. در تحقيقات آسيموف سرشار از نمونههايي است كه روباتها از روح قوانين سرپيچي كردهاند كه عواقب فجيعي به دنبال داشته است. مفهومي كه تيم آن را توسعه داده است، توانبخشي است. محققان معتقدند:«توانبخشي يعني در موقعيتي باشيد كه ميتوانيد بيشترين تأثير بالقوه را در جهاني كه ميتوانيد درك كنيد، به جاي بگذاريد.»
براي يك روبات مدرنتر و انسانگونه، اين فقط شامل حركت نيست، بلكه شامل تركيب كردن پارامترهاي گوناگون است كه در نتيجه آن باعث شكلگيري رفتارهاي انسانگونه بيشتري ميشود. تيم از لحاظ رياضيات، مفهوم توانبخشي را رمزگذاري كرده است، بنابراين اين (مفهوم) ميتواند به وسيله يك روبات اتخاذ شود.
در حالي كه محققان رسماً اين مفهوم را در سال ٢٠٠٥ توسعه دادند، اخيراً در يك توسعه كليدي، اين مفهوم را گسترش دادند تا روبات نيز بهدنبال حفظ توانمندي انسان باشند. محققان ميگويند:«ما ميخواستيم كه روبات، جهان را كه با آن تعامل دارد از طريق چشم انسان ببيند. حفظ ايمني انسان شامل رفتار روبات جهت افزايش توانمندي خودِ انسان است . در يك موقعيت خطرناك، روبات تلاش خواهد كرد تا انسان را زنده نگهدارد و از آسيب و جراحت حفظ كند.» آنها ميگويند:«ما نميخواهيم كه به طور ظالمانهاي به وسيله روباتها محافظت شويم تا احتمال هر خطري به حداقل برسد، ما ميخواهيم در جهاني زندگي كنيم كه روباتها توانمنديمان را حفظ ميكنند.» اين مفهوم توانبخشيِ نوعدوستانه، ميتواند سبب نيرو بخشيدن به روباتهايي شود كه به روح سه قانون آسيموف وفادارند، از اتومبيلهاي خودران گرفته تا روباتهاي پيشخدمت. توانمندسازي ممكن است بخش مهمي از رفتار اخلاقي كلي روباتها را شكل دهد.»
منبع: ساينس ديلي
