نیره ساری
زندگي كردن 33 درصد مردم جامعه ايران زير خط فقر در كنار آمار اسفناك فاصله درآمدي دهكهاي اول تا دهم، در حالي است كه 2/5 ميليون خانه خالي در كشور وجود دارد.
طبق برخي گزارشها 33 درصد جامعه ايران زير خطر فقر زندگي ميكنند، گزارش تكميلي مركز آمار ايران هم نقل ميكند حداقل 0/4 درصد از جمعيت ايران در كپر و چادر به سر ميبرند. در گزارشها نوشته شده است خانوادههاي طبقه متوسط براي خريد خانه بايد حداقل يكسوم درآمد ماهانهشان را بهمدت 96 سال پسانداز كنند، در حالي كه آرزوي خريد خانه در كشورهاي توسعهيافته با پسانداز 14ساله يكسوم درآمد بالاخره رنگ واقعيت ميگيرد. تأكيد بر خداحافظي طبقه متوسط جامعه براي خانهدار شدن در حالي است كه مطابق آمارهاي جديد ميزان خانههاي خالي از سكنه به 2/5 ميليون در كشور رسيده است.
معضلي كه افزايش آن به دليل تعلل در اجراي قوانين همچون اخذ ماليات از مسكنهاي خالي هر روز بيشتر از قبل به بيانضباطي شهري و فاجعه اختلاف طبقاتي دامن ميزند.
قديميترها شايد بهتر بدانند كه روزگاري اگر از هر نقطه پايتخت سر ميچرخاندند شاهد ديدن طبيعت زيباي كوهپايه بودند، اما امروز براي ديدن نقطهاي از آسمان در لابه لاي برجهاي بلند كنار هم و در قامتهاي مشابه بايد تلاش كرد. تا چند سال پيش، در غربيترين نقاط تهران و نزديك به اتوبانهاي خارج از شهر، تنها بيابانهاي خشك قرار داشتند، اما حالا تلاش شده تا با بلندمرتبهسازيهاي انبوه، به اصطلاح چهرهاي شهري و مدرن به آن داده شود.
عكس اين قضيه با تفاوت بيشتري در قسمتهاي جنوبي شهر قابل مشاهده است، چنانچه با گذري كوتاه در برخي مناطق شهر تهران گويي به كشور ديگري وارد شدهايم. در زير سايه همين برجهاي بلند هستند كساني كه در اتاقهاي كوچك چند متري و حتي چادر زندگي ميكنند.
صرف هزينه ساخت خانههاي لوكس و سرمايهگذاري در اين حوزهها، باعث شد تا غفلت از مسكن طبقه متوسط و ضعيف شده آنها را هر روز بيشتر از قبل به حاشيه سوق دهد؛ پروژههايي چون مسكن مهر هم تلاشي شعاري در همين راستا و براي خانهدار كردن همه اقشار جامعه بود كه در بيابانها اجرا شد و در نهايت نصيبي براي قشر متوسط به دنبال نداشت. چه بسا كه در سايه بيتوجهي دولت يازدهم ظلم بيشتري به قشر ضعيف در اينباره صورت گرفت و با وعدههايي چون مسكن اجتماعي كه همچنان خبري از آن نيست، دلخوشيهاي واهي و بيسرانجام فزوني يافت، اما كمكم برخي جوانان و خانوادهها به اين نتيجه رسيدند بايد با خانهدار شدن خداحافظي كنند و تمركز در اينباره نتيجهاي به دنبال ندارد. آنچه ديروز در نا اميدي براي برخي طبقات جامعه رخ داد، امروز در آمارها رنگ واقعيت و علني شدن گرفت.
33 درصد زير خط فقر و 6 ميليون در وضعيت مالي براي خريد ويلابر اساس مطلبي كه در سايت اتاق بازرگاني تهران منتشر شده است، گزارش وزارت راه و شهرسازي نشان ميدهد 33 درصد جامعه ايران زير خط فقر زندگي ميكنند. همين گزارش تأكيد دارد خانوادههاي طبقه متوسط براي خريد خانه بايد حداقل يكسوم درآمد ماهانهشان را بهمدت 96 سال پسانداز كنند. آرزوي خريد خانه در كشورهاي توسعهيافته با پسانداز 14ساله يكسوم درآمد رنگ واقعيت ميگيرد.
همچنين گزارش تكميلي مركز آمار ايران هم نقل ميكند حداقل 4/0 درصد از جمعيت ايران در كپر و چادر زندگي ميكنند. در مقابل 6 ميليون نفر از مردم ايران در وضعيت مالياي قرار دارند كه ميتوانند ويلاي شخصي در اختيار داشته باشند. بر اساس گزارش اتاق تهران، در صورتي كه گزارشهاي مركز آمار مبناي تحليل وضعيت اقتصادي ايران باشد، 40 ميليون تومان فاصله درآمدي ميان دهك اول و دهم كشور وجود دارد.
2/5 ميليون خانه خالي و بدون استفاده در كشور
اعلام اين آمار در حالي است كه به بر اساس آمارهاي نفوس مسكن، حدود 5/2 ميليون واحد مازاد نياز يا بدون استفاده در كشور وجود دارد. همچنين اگر تا سال ۹۰ در كشور بر اساس آمارها حدود ۵ ميليون مستأجر وجود داشت، اين تعداد از سال ۹۰ تا ۹۵ بيش از ۲ ميليون افزايش پيدا كرد و اكنون بيش از 7 ميليون مستأجر در كشور وجود دارد. فارغ از تهديد اين مسئله در حوزه بازار مسكن و البته بيسرانجام ماندن قانون اخذ ماليات از خانههاي خالي، عمق اين اختلاف و آمار و ارقام وقتي دردناك است كه شرايط اقتصادي و خلأهاي قانوني باعث تشديد اجارهنشيني و حتي بيسرپناه بودن برخي افراد جامعه شده است، اما در مقابل مازاد مسكنهاي خالي براي قشر خاصي از جامعه به دليل بينيازي مادي روبه افزايش است.
به گفته مشاوران املاك رشد بيضابطه اجارهبها، مستأجران را مستأصل و بيپناه كرده است. چنانچه پورابراهيمي يكي از مشاوران املاك منطقه ۶ ميگويد: طي سالها فعاليت در دفاتر مشاور املاك به اندازه امسال مستأجران را مستأصل نديده بوديم و متأسفانه جز شرمندگي هيچ اقدامي هم براي آنها نميتوانيم انجام دهيم.
به قول معروف و به مصداق اين سخن كه «مرا به خير تو اميد نيست»، بايد گفت نه اميدي به جديت دولت در اتمام پروژههاي مسكن مهر وجود دارد و نه گويي وقت سر دادن شعارهايي چون اقدام براي ساخت مسكن اجتماعي رسيده است. تنها براي آن عده از افراد جامعه كه شايد احساس مسئوليت شرعي در قبال اين حجم از خانههاي خالي داشته باشند، حديثي قابلتأمل از امام صادق (ع) را در اين زمينه نقل ميكنيم كه ميفرمايند: «كسي كه خانهاي داشته باشد و مؤمني محتاج سكونت در آن باشد و او نگذارد، خداوند عزوجل ميفرمايد: فرشتگانم! بندهام به بنده ديگرم در مورد سكونت در دنيا بخل ورزيد، به عزتم سوگند هيچگاه در بهشتم ساكن نخواهد شد.»
