به رغم اعلام ممنوعيت کشت گياهان ابدوست در لرستان، توسعه چشمگيرکشت برنج در پلدختر، شاهرگ حياتي کشاورزي استان را نشانه گرفته است.

عدم اصلاح الگوي کشت، لرستان را خشکاند

در حالي که بيش از دو سال از اعلام ممنوعيت قطعي کشت گياهان ابدوست در شهرهاي مختلف استان لرستان به ويژه پلدختر مي گذرد تداوم کشت برنج به عنوان محصلي سود اور و البته اب بر! سبب کند شدن ضرباهنگ حيات رودخانه کشکان شده است. رودخانه اي که شاهرگ کشاروزي استان محسوب مي شود وطي سالهاي اخير بارها در خصوص کاهش دبي ان و افت سريع ميزان ذخيره اب اين رودخانه هشدار داده شده است. حالا در اثر بي توجهي به اجراي قانون ممنوعيت کشت و اصلاح الگوي کشت در منطقه، کشکان به مرز خشکي رسيده و کشاورزي استان را در لبه تيغ قرار داده است.

نويسنده: مريم احمدي

در پي بروز خشکسالي و افت سطح منابع زيرزميني و کم آبي رودخانه ها، بازنگري دراستفاده از منابع آبي در صنعت کشاورزي و توجه به الگوي کشت متناسب با ظرفیت، آب و اقلیم استانها در دستور کار مسئولان جهاد کشاورزي قرار گرفت.از اين رو در بسياري از استانهاي کشور از جمله لرستان که با کمبود ذخاير آبي روبرو بودند کشت محصولات آبدوستي چون هندوانه، سیب زمینی، ذرت، برنج ممنوع اعلام شد! ممنوعيتي که ظاهرا تنها در قالب بخشنامه ها و دستورالعمل هاي مکتوب باقي ماند چرا که حالا گزارشات و شواهد موجود از تداوم کشت اين گياهان از جمله برنج در شهرستان هاي استان از جمله پلدختر حکايت مي کند و بر بحران بي آبي اين منطقه دامن زده است.

سودآوري کشت اين محصول از يک سو و بي نظارتي مسئولان جهادکشاورزي بر تغيير الگوهاي کشت اعلام شده از سوي ديگر، سبب شده علاوه بر برنجکاران قديمي ، کشاورزان ديگر نيز سال گذشته براي اولين بار به کشت برنج بپردازند. اقدامي که بي آبي رودخانه کشکان و احتمال وقوع فاجعه زيست محيطي براي استان لرستان را رقم زده است.

مدیرعامل شرکت آب منطقه‌ای استان لرستان با تاييد اين موضوع مي گويد: بر اساس بازدیدهای انجام‌شده در سطح استان در حوزه رودخانه کشکان امسال نسبت به سال‌های گذشته کشت گونه‌های آب‌دوست بی‌سابقه بوده و کاهش شدید آبدهی این رودخانه در این فصل به خاطر توسعه کشت محصولات آب‌دوست به‌ویژه برنج‌کاری در بالادست است.

رضا میرزایی با بيان اينکه سال گذشته در ۴ هزار و ۲۵۰ هکتار از زمين هاي استان زير برنج کشت شده مي افزايد : پیش‌بینی می‌شود امسال در استان لرستان حدود ۷ هزار هکتار زمین زیر کشت برنج باشد که متأسفانه اين رقم نشان دهنده ميزان توسعه کشت اين محصول ابدوست و تشديد بحران بي ابي در استان است.

خشکيدن کشکان عامل نابودي کشاورزي استان!

حوضه آب ریز کَشکان ، یکی از سرشاخه‌های پر آب رودخانه کرخه ، با عبوراز یک سوم مساحت لرستان يکي از مهمترین تامین کنندگان آب شهرستان‌های خرم‌آباد، کوهدشت، الشتر و پلدختربه شمارمی رود. ازانجا که بيش از 80 درصد اب اشاميدني و کشاورزي اين شهرها از طريق رودخانه کشکان تامين مي شود کم آبي و خشکي اين رودخانه حيات و صنعت کشاورزي اين استان را به شدت تحت الشعاع قرار مي دهد. اين در حالي است که در حال حاضر آبدهی رودخانه کشکان معادل ۹ مترمکعب در ثانیه است که نسبت به دوره مشابه سال قبل که ۳۹ مترمکعب در ثانیه بوده حدود ۷۷ درصد کاهش و نسبت به میزان آمار بلندمدت یعنی ۶۲ ساله حدود ۸۹ درصد کاهش داشته است!

وضعيتي که کارشناسان کشاورزي و بسياري از مسئولان استان، زياده روي در مصرف اين رودخانه براي کشت محصولات ابدوست به ويژه برنج در پلدختر را علت ان مي دانند! ان هم در شرايطي که کارشناسان کشاورزي بارها اعام کرده اند برنج دراين استان محصولي استراتژيک نيست و ارزش توليد اين محصول در ازاي ارزش سرمايه اي که به هدر مي رود بسيار ناچيز است!

تغيير الگوي کشت مهم اما مغفول!

در حالي که طي سالهاي اخير کارشناسان بارها تغيير الگوي کشت مناسب را مهمترين راه نجات از بحران بي ابي و ضامن امنیت غذایی و پایداری تولید عنوان کرده اند اما اجراي اين مهم ازسوي اداره جهاد کشاورزي بسياري از استانها مغفول مانده است. ات انجا که در سايه نبود نظارت ها نه تنها از ميزان کشت گياهان ابدوست در شهرهاي لرستان از جمله پلدختر کاسته نشده بلکه کسب درامد بر دغدغه هاي زيست محيطي غالب شده و بر تعداد کشاورزان راغب به توليد برنج افزوده شده است!

همچنين قرار بود در کنار توجه ويژه به تغيير الگوي کشت ،تهيه سند راهبردری مدیریت جامع خشکسالی لرستان تاپایان سال گذشته در دستور کار قرار گيرد. سندي که اصلاح الگوی کشت بر اساس وضعیت اقلیمی ، محصولات، خاک و منابع آب را در دل خود جا مي داد. اما گويا اين موضوع مهم نيز در پس بهانه هايي چون کمبود اعتبار و منابع مالي به دست فراموشي سپرده شده است.