
شــبكه خبري بـيبـيسي، در گزارشي تفصيلي، اسنادي را بررسي كرده كه نشان ميدهد امريكا در جريان حمله شيميايي دولت عراق به سردشت در سال 1366، رويكرد «بي تفاوتي همراهانه» در پيش گرفته است. انتشار اين گزارش در هفتم تير ماه سالروز حمله شيميايي رژيم صدام به سردشت صورت گرفته كه همزمان شده با هشدار دولت امريكا بهسوريه در باره به كارگيري سلاحهاي شيميايي.
حمله شيميايي عراق به سردشت، ۹ ماه پس از آن صورت گرفت كه واشنگتن، تلاش اكثريت اعضاي شوراي امنيت براي صدور يك بيانيه (و نه قطعنامه) در محكوميت استفاده از سلاحهاي شيميايي از سوي عراق را وتو كرد. ظاهراً رويكرد «بي تفاوتي همراهانه» امريكا در برابر حمله شيميايي عراق دوره صدام، بر اساس دستورالعمل امنيت ملي شماره 114کاخ سفيد صورت گرفته است كه تصريح ميكند بايد با استفاده از «هر اقدام لازم و قانوني» جلوي شكست عراق در مقابل ايران گرفته شود. اينكه امريكا در جريان تصميم دولت عراق براي حمله شيميايي به سردشت قرار داشته، هم بر اساس اظهارات مقامهاي رسمي دولت امريكا قابل استناد است و هم بر اساس گزارشهايي كه رسانههاي امريكايي منتشر كردهاند. شش ماه مانده به سرنگوني حكومت صدام حسين، جورج بوش در بخشي از سخنراني هفتم اكتبر ۲۰۰۲ خود در توجيه حمله به عراق گفته بود: «صدام حسين دستور انجام حملات شيميايي عليه ايران و بيش از ۴۰ روستاي عراق را داد.
اين حملات، منجر به كشته و زخمي شدن حداقل ۲۰ هزار نفر شد.» بنا بر يك گزارش تحقيقي نشريه امريكايي فارين پاليسي در ۲۶ اوت ۲۰۱۳، مصاحبه با افسران سابق اطلاعاتي امريكا و اسناد سازمان سيا كه درهمين سال از طبقه بندي محرمانه خارج شده نشان ميدهد امريكاييها از آغاز ۱۹۸۳ به «شواهدقطعي» استفاده عراق از سلاحهاي شيميايي دسترسي داشتهاند. روزنامه نيويوركتايمز در ۳۰ مارس ۱۹۸۴، از قول مقامهاي اطلاعاتي نوشته است: بر مبناي «شواهدي كه خدشه ناپذير به نظر ميرسند» عراق در جنگ با ايران «از گاز اعصاب استفاده كرده و ساخت مراكزي بزرگ را براي توليد انبوه گازهاي كشنده شيميايي به پايان رسانده است.»
بيبيسي در گزارش خود نوشته كه در سال ۱۹۸۸، ماهوارههاي جاسوسي امريكا كشف كردند ايران با استفاده از شكافي در خطوط دفاعي عراق، در آستانه يك پيروزي استراتژيك مهم است. اين شبكه سپس به گزارش فارين پاليسي استناد ميكند كه بر اساس آن دولت امريكا در اين مقطع، با «اطلاع كامل» از اينكه ارتش عراق براي متوقف كردن ايرانيها از سلاحهاي شيميايي استفاده خواهد كرد، محل استقرار نيروهاي ايراني را به عراقيها اطلاع داد. هرچند فارين پاليسي مشخص نكرده در چه ماهي از سال ۱۹۸۸ ايران قصد نفوذ استراتژيك به داخل عراق را داشته، اما تنها عمليات تهاجمي بزرگ ايرانيها در سال ۱۹۸۸، عمليات والفجر ۱۰ بود كه در اسفند ۱۳۶۶ (مارس ۱۹۸۸) صورت گرفت و تصرف شهر حلبچه در كردستان عراق، از جمله دستاوردهايش بود. بيبيسي ميگويد: « در نتيجه، به نظر ميرسد اطلاع امريكا از امكان واكنش شيميايي عراق به عمليات در دست انجام ايران در سال ۱۹۸۸، درواقع پيش بيني همان چيزي بوده كه در عمل، به فاصله كوتاهي در حلبچه اتفاق افتاده است.»
واشنگتن پست نيز در گزارشي در چهارم سپتامبر ۲۰۱۳، يادآوري كرده كه در نوامبر ۱۹۸۳، يك مسئول ارشد وزارت امور خارجه به وزير وقت، جورج شولتز، گفته است گزارشهاي اطلاعاتي امريكا از استفاده نيروهاي عراقي از گلولههاي شيميايي عليه ايرانيها «به صورت تقريباً روزانه» حكايت دارند. واشنگتن پست، در گزارش جداگانهاي كه سه ماه پيش از حمله ايالات متحده به عراق در ۳۰دسامبر ۲۰۰۲ منتشر شده، از وجود اسناد حاكي از موافقت رونالد ريگان و سپس جورج بوش (پدر) با فروش «مواد شيميايي سمي و ويروسهاي كشنده بيولوژيك» به دولت صدام حسين خبر داده است؛ موادي كه البته، داراي كاربرد دوگانه نظامي و غيرنظامي بودهاند. اين در حالي است كه در يكي از آخرين تلاشها پيش از حمله سردشت، در ۲۱مارس ۱۹۸۶، تلاش اكثريت اعضاي شوراي امنيت براي تصويب يك بيانيه در محكوميت حملات شيميايي مكرر عراق عليه نيروهاي ايراني، با رأي منفي ايالات متحده ناكام ماند.
پرتلفاتترين بمباران شيميايي تاريخ
بيبيسي درادامه گزارش خود به «بيتفاوتي جهاني نسبت به استفاده مكرر بغداد از سلاحهاي شيميايي، حدود هشت ماه پس از بمباران سردشت» اشاره كرده كه به پرتلفاتترين بمباران شيميايي يك شهر در تاريخ جهان منجر شد. در ۲۵ اسفند ۱۳۶۶، ارتش عراق شهر كردنشين حلبچه در كردستان عراق را به تلافي همكاري عدهاي از كردها با نيروهاي ايراني بمباران شيميايي كرد و حداقل ۵ هزار نفر را كشت. تعداد كشتهشدگان حلبچه تا 6هزار و 800 نفر نيز گفته شده است. بعد از بمباران حلبچه، شوراي امنيت به مدت هفت هفته موضعي در مقابل اين حمله نگرفت. حتي پس از آن هم، از مقصر دانستن حكومت صدام حسين خودداري كرد و در عوض، به محكوم كردن «ادامه استفاده از سلاحهاي شيميايي در مناقشه ميان جمهوري اسلامي ايران و عراق» پرداخت. شوراي امنيت در ادامه از «هر دو طرف» خواست از «استفاده بيشتر از سلاحهاي شيميايي خودداري كنند.»