نویسنده: محمد اسماعیلی
اين خبر موجي از مخالفتها را بهدنبال داشته تا جايي كه اكثر نامزدهاي انتخاباتي نسبت به آن واكنش نشان داده و غالب سياستمداران آن را اقدامي برای فرار نامزدها از مناظره معنا كردهاند.
اعضاي كميسيون نظارت بر تبليغات انتخابات را دادستان كل كشور يا نماينده تام الاختيار او، وزير كشور يا نماينده تام الاختيار او، رئيس سازمان صداو سيماي جمهوري اسلامي ايران يا نماينده تامالاختيار، يك نفر از اعضاي شوراي نگهبان به منظور نظارت بر كار كميسيون مزبور، دبير هيئت مركزي اجرايي انتخاب (پورعلي مطلق) و نماينده شوراي نظارت بر صداو سيما تشكيل ميدهند، به اين معنا كه از قوه مجريه دو نماينده، از قوه مقننه و قضائيه و سازمان صداوسيما هر كدام يك نماينده حضور دارند.
مناظرات زنده تلويزيوني نامزدهاي انتخابات رياست جمهوري اگر چه در چند دوره اخير حواشي فراواني را با خود به همراه داشته است اما «شعور سياسي» جامعه را تا ميزان قابل توجهي افزايش داد و توانست فهم افكار عمومي از انديشهها و ديدگاههاي نامزدهاي انتخاباتي و جريانات مختلف سياسي را افزايش و اطلاعات مناسبي از خصيصههاي فردي كانديداها را پيش روي جامعه قرار دهد تا افراد بتوانند قضاوت صحيح و جامعي نسبت به نامزدها داشته باشند.
«قدرت بيان نامزدهاي انتخاباتي»، «آشنايي آنها بر فنون مناظرات»، «تسلط آنها بر برنامههاي انتخاباتيشان»، «ميزان خويشتنداري آنها در برابر انتقادات ديگري»، «روش دفاع نامزدها از عملكرد و كارنامه مديريتي خود»، «ميزان اخلاقمداري آنها»، «ميزان تحليلگر و آيندهنگر بودن آنها»و«قدرت اقناعسازي افكار عمومي بهواسطه معرفي برنامهها و طرحهاي» از جمله خروجيهاي مثبت مناظرات زندهاي بود كه در انتخابات گذشته بين كانديداهاي انتخاباتي از رسانه ملي پخش ميشد.
مناظرات و تغيير ذائقه مطلوب
تغيير ذائقه نامزدهاي انتخاباتي و احزاب سياسي براي موفقيت در اين عرصه و ارتقاي سطح فرهنگ عمومي در برخورد با نامزدها و جريانهاي سياسي تخريبگر (كه تنها با ابزار «تخريب رقيب» درصدد تكيه زدن بر كرسي رياست جمهوري است)از جمله ديگر دستاوردهاي پنهان مناظرات زنده انتخاباتي بود.
به همين دليل بهبود فرهنگ انتخاباتي عامه مردم بهواسطه پخش زنده جهتگيريها و موضعگيريهاي نامزدهاي انتخاباتي، يك نياز ضروري است كه پيشزمينه تحقق آن توجيه و حتي وادار كردن نامزدها و جريانات سياسي به معرفي و رونمايي از برنامهها در مناظرات انتخاباتي است كه ميتواند مردم را به انتخاب بهترين فرد راهنمايي كند.
مناظرات و جلوگيري از فرار
به بيان بهتر«ارائه كارنامه و برنامه» نامزدهاي انتخاباتي نبايد جاي خود را به «تخطئه و تخريب ديگري» داده تا جايي كه در آوردگاه انتخاباتي سال 92 برخي از نامزدها به جاي ارائه مستنداتي مشخص و ملموس از برنامههاي خود براي اداره كشور، رو به سوي تخريب رويكردهاي انقلابيگرايانه اتخاذ شده در دورههاي گذشته آورده و اولويت خود را هزينهزا معرفي كردن مشي انقلابي قرار دادند.
در انتخابات امسال و با توجه به افزايش سطح آگاهي مردمي كه بهواسطه همان مناظرات تلويزيوني روي داده است استفاده از اينگونه تاكتيكهاي دم دستي نميتواند قابليت اثرگذاري داشته باشد و به همين دليل به نظر ميرسد پخش مناظرات زنده تلويزيوني ميتواند همچنان حاوي دستاورد باشد.
چرا كه چنانچه بخشي از جامعه تحت تأثير تاكتيكهاي يكي از نامزدهاي حاضر در مناظرات انتخاباتي سال 92 قرارنمي گرفتند امروز شاهد «انباشته شدن مطالبات محقق نشده» كه نتيجه مستقيم رويكرد تبليغاتي آن دوره از انتخابات است، نبوديم.
بدون ترديد چنانچه جامعه شناخت و آگاهي امروز را از فضاي مناظرات انتخاباتي(البته به صورت زنده داشت) امروز شاهد رشد نرخ بيكاري تحصيلكردگان تا مرز 35 درصد و سايه افكندن ركود و تورم در بخشهاي مختلف اقتصادي و معيشتي نبود، چراكه حداقل برخي از كانديداهاي آن دوره از انتخابات برنامه مدون و مشخصي براي فائق آمدن بر مشكلات كشور نداشته و تنها با سياهنمايي از وضعيت آن روز جامعه توانسته بودند آراي مردمي را به سمت خود جذب كنند.
به نظر ميرسد پس از پيامدهاي ناگوار (و عيني كه جامعه امروز آن را در سطح كشور ميبيند) مناظرات سال 92 وحتي مناظرات سال 88و درس اندوزي از آن وقايع تلخ، بايد اجازه داد جامعهاي كه حداقل در اين زمينه به پختگي سياسي-انتخاباتي رسيده است بتواند انتخابي به دور از هيجانات ناشي از مناظرات انتخاباتي داشته باشد. به قطعيت ميتوان گفت بر اساس اصل تجربه، نامزدهاي انتخاباتي امروز به راحتي نميتوانند از جايگاه پاسخگويي فرار كنند و دلايل موجه و عقلاني به اشتباهات و كم كاريهاي خود ارائه ندهند بهدليل آنكه در شرايط امروز افكار عمومي آگاهي مناسبي از رويدادهاي انتخاباتي گذشته بهدست آورده و نامزدهاي انتخاباتي نميتوانند با تبديل كردن مناظرات تلويزيوني به «اجراي شوهاي سياسي» و «مجادلههاي بيفايده سياسي» از مردم رأي اعتماد بگيرند. چراكه برخي از نامزدهاي انتخاباتي كه فاقد «كارنامه قابل دفاع» براي ارائه به افكارعمومي هستند تنها در يك صورت ميتوانند بر رقباي خود چيره شده و حائز آراي لازم براي پيروزي در انتخابات هستند و آن «حملههاي ناجوانمردانه به رقيب» و «تخطئه سفسطهگرايانه كارنامه او» است. به بيان بهتر جامعه ايراني نسبت به بياخلاقيهاي انتخاباتي (كه به يك رسم مألوف در بين برخي از جريانات و دستههاي سياسي در آستانه هر انتخاباتي تبديل شده) به جاي «اثبات» تواناييها، پادزهر نشان داده و به همين دليل يك طرف مناظرات كه لزوماً بايد در جايگاه پاسخگويي باشد بايد از تصميم اخيركميسيون نظارت بر تبليغات انتخابات حمايت كرده و حتي پايههاي چنين تصميمي را مقدمه چيني كرده باشد.
اعتراضات سياستمداران
اصل پخش زنده مناظرات نامزدهاي انتخاباتي در حالي مورد طرد است كه ميرباقري معاون صداوسيما بيان ميكند: «مهمترين بخش فعاليت سازمان، پخش مناظرات زنده تلويزيوني است. در نظرسنجيها جذابترين برنامه، مناظرات زنده تلويزيوني است و مردم از اين طريق بيشترين شناخت را از كانديداها به دست ميآورند.»
در مقابل جمع كثيري از سياستمداران نسبت به چنين تصميمي اعتراض و خواهان بازنگري در آن شدهاند به عنوان نمونه علي رضا زاكاني درهمين باره ميگويد: « به نظر ميرسد اين اقدام به صورت روشن آسيب جدي به شفافيت در تببين برنامه نامزدهاي انتخاباتي خواهد زد. متأسفانه با توجه به عملكرد دولت در چهار سال گذشته در پنهان كاري و عدم شفافيت، اين اقدام تبعيض ديگري به نفع نامزدهاي اصلي و فرعي مورد نظر دولت رقم بزند.» حداد عادل نيز در توئيتي اعتراضي بيان ميكند: «براي لغو مناظرههاي زنده، هيچ توجيهي مردم را قانع نخواهد كرد و اگر مناظرهها به هر علتي پخش نشود به شفافيتهاي فضاي انتخاباتي لطمه وارد خواهد شد.» مهرداد بذرپاش نيز بيان ميكند: «مناظره ضبط شده يعني هيچ و اين يك امتياز تمام و كمال براي دولت است، دولتي كه شب و روز پاسخگويي را تمرين و حتي هيئت دولت را تعطيل ميكند، ازاين خبر گواراتر براي او وجود ندارد.»
احمد سالك نيز اظهار ميكند: «دستگاههايي كه با مردم با صداقت و شفافيت از رئيسجمهور گرفته تا ديگران برخورد كرده باشند، نبايد از مناظرههاي شفاهي و زنده وحشت كنند.»
الياس نادران هم معتقد است كه چهارسال ناكارآمدي با مناظره ضبطي جبران نميشود و محسن رضايي نيز بيان ميكند: «زنده بودن مناظرات، اعتماد مردم و جاذبه رقابتها را افزايش ميدهد.»
از سوي ديگر دوتن از اصليترين رقباي حسن روحاني نيز نسبت به اين تصميم واكنش نشان ميدهند؛ محمدباقر قاليباف ميگويد در گفتوگويي بااشاره به ظرفيتهاي منحصر به فرد مناظرههاي زنده و افزايش ميزان مشاركت مردم برگزاري آنها را ضرورتي براي آگاهسازي عمومي از برنامهها و ديدگاههاي نامزدهاي انتخاباتي دانست.
وي با تكرار انتقاد خود از لغو زنده بودن برنامه مناظرهها از كميسيون بررسي تبليغات انتخابات خواست كه با درخواست عمومي براي برگزاري مناظرههاي آزاد و زنده موافقت و همراهي كند. سيد ابراهيم رئيسي نيز تاكيد ميكند: «اينجانب از مناظره زنده به عنوان يكي از راههاي شناخت در افكار عمومي استقبال ميكنم و اين را حق مردم بزرگوار و هوشمند كشورمان ميدانم. مردم بايد بتوانند از طريق رسانه ملي به صورت زنده شاهد مناظره رقبا در محيطي عادلانه بر مبناي رعايت اصول اخلاق اسلامي باشند.»
این مخالفتها و فشار افکار عمومی و رسانهها موجب شد كه عصر دیروز كميسيون نظارت بر تبليغات انتخابات رياست جمهوري، مجدداً تشکیل جلسه دهد تا در مصوبه قبلی خود در پخش ضبط شده مناظرات تجدیدنظر کند. در پایان این جلسه احسان قاضیزاده یکی از اعضای این کمیسیون در جمع خبرنگاران گفت: در جلسه امروز نقطهنظرات کارشناسی مطرح شد اما درباره پخش زنده مناظره نامزدها تصمیمی اتخاذ نشد و قرار شد تا در جلسه فردا (امروز) این موضوع نهایی شود.
آقای روحانی اگه ریگی به کفش نداشت می گذاشت مناظره ها بطور مستقیم وزنده پخش شود 
