وقتي صحبت از روش تربيتي فرد به ميان ميآيد نقش مهم خانواده بيشتر از ساير نقشها خودنمايي ميكند. در رابطه با رؤياپردازيهاي غيرواقعبينانه نسبت به ازدواج كه منجر به تولد و تقويت انتظارات غيرمنطقي در فرد ميشود، خانواده كه محيط اصلي رشد و تربيت فرد است بيشترين تأثير را از خود برجاي ميگذارد.
فرزندان خود را دريابيم
در بسياري از موارد، اساس انتظارات و توقعات غيرمنطقي ما را نسبت به همسر، نيازهاي ارضا نشده از سوي والدين و اطرافيان دلسرد میکند كه ميتواند در زمينههاي مختلف مالي، عاطفي و رفتاري بروز كند. به عنوان مثال شخصي كه در زمينه عاطفي محبت و حمايت لازم را از پدر و مادر يا حتي اطرافيان خود نديده است، نه از روي آمادگي جهت قسمت كردن غناي زندگي خود با شخص ديگر، بلكه از اين رو رابطهاي را آغاز ميكند كه ميخواهد از او حمايت و مواظبت شود. چنين افرادي سعي ميكنند كسي را به عنوان همسر براي خود انتخاب كنند كه نقش «پدر» و «مادر» را براي او بازي كند. اين روابط نه تنها در جهت رشد دو طرفه نيست بلكه چون بر مبناي وابستگي و جبران خلأ عاطفي ايجاد شده است، سبب ايجاد توقعات و انتظارات بيش از حد از همسر ميشود.
در اين زمينه دكتر ايماني كارشناس حوزه روانشناسي ضمن تأكيد بر اهميت نهاد خانواده با طرح سؤالي مبني بر اينكه « درحال حاضر چه ميزان اعضاي خانواده با يكديگر، تعامل و گفتوگو دارند» ميگويد: « بسياري از والدين حتي وقتي در محيط خانه هستند به جاي گفتوگو و تعامل با اعضاي خانواده، به طور مداوم سرگرم مسائل حاشيهاي مانند شبكههاي اجتماعي، تماشاي تلويزيون يا مشغول كارهاي خود هستند و در نتيجه زمان و انرژي كافي براي رشد عاطفي فرزندان خود باقي نميگذارند. چنين فرزنداني به مرور زمان در خود فرو ميروند و براي نجات از شرايط موجود شروع به رؤياپردازيهاي غيرواقعبينانه ميكنند و راه رسيدن به اين رؤيا را در ازدواج و از طريق همسر جستوجو ميكنند. به عنوان مثال گاهي براي ديده شدن در جستوجوي همسري در نهايت زيبايي هستند تا بتوانند با آن خودنمايي كنند.»
البته بايد توجه داشت در ابراز محبت و توجه به فرزندان از آن طرف بام هم سقوط نكنيم چون اگر والدين، توجه و حمايت بيش از حد فرزندان خود را در رأس امور تربيتي قرار دهند و حتي به نيازهاي غيرمنطقي آنها هم پاسخ دهند ناخواسته فرزنداني پرتوقع تربيت ميكنند. در واقع چنين فرزنداني اين لطف مكرر و مفرط والدين را حق مسلم خود تلقي كرده و انتظار دارند همسرشان هم در زندگي مشترك با آنها چنين برخوردي كند.
نگاه آسانسوري خانوادهها به ازدواج
گاهي رويكرد خانوادهها نسبت به ايدهآل محوري در مورد ازدواج سبب تشكيل توقعات و انتظارات غيرواقعبينانه در فرزندان ميشود. در واقع آنچه در جامعه كنوني مسئله ساز شده است همراه شدن خانوادهها با داستانهاي شاهزاده سوار بر اسب سفيد يا دختر شاه پريان است به طوري كه بسياري از آرزوهاي دست نيافته خود را از طريق ازدواج فرزندانشان و همسر آينده آنها جستوجو ميكنند. به همين سبب ممكن است منجر به سختگيريهاي بيحدوحصر و غيرمنطقي والدين در انتخاب همسر براي فرزندان و همچنين انتقال اين سختگيريها و انتظارات غيرواقع بينانه به فرزندان شود. يكي ديگر از تبعات مخرب رويكرد ايدهآل محوري و رؤياپردازي خانوادهها، ايجاد نگاه آسانسوري نسبت به ازدواج است كه هم اكنون در جامعه رواج پيدا كرده است.
در واقع اين خانوادهها، ازدواج را آسانسوري براي بالا رفتن فرزندان خود، آن هم بالا رفتن يك شبه تصور ميكنند تا بتوانند بدون درنظرگرفتن واقعيت ازدواج، به تمام رؤياهاي غيرمنطقي خود عينيت بخشند. اين خانوادهها به جاي آموزش مهارتهاي لازم به فرزندانشان براي زندگي مشترك و تفهيم اين موضوع كه ازدواج شروع تلاش دوطرفه براي دو جوان همتراز است تا در كنار هم به صورت پله پله به مقصد برسند، آنها را ترغيب ميكنند در جستوجوي منجي و غول چراغ جادو از طريق ازدواج باشند و بسياري از آرزوها و رؤياهاي خود را كه حتي طرف مقابل، قادر به انجام آن نيست برآورده كند. تحميل مخارج سنگين عروسي به عروس و داماد جهت تهيه جهيزيه و مراسم عروسي مهر تأييدي براين موضوع تلخ جامعه است. اين در حالي است كه در گذشته در كنار تصوير ايدهآلي و رويايي كه فرد از همسرش براي خود ميساخت، خانواده با خطكش واقع بيني و توقعات معقول به كمك او ميآمد و با قرار دادن چند اصل كلي، داستانها و افسانههايي كه در اندازه واقعيت نبودند را از او دور ميكرد.
سواي نقش مهم خانواده در رؤياپردازي فرزندان نسبت به ازدواج، نبايد از تأثيرگذاري مهم فيلمها، انيميشنها و حتي سريالها در اين زمينه غافل شد. تماشاي مكرر فيلمها، سريالها و حتي خواندن برخي رمانها كه رؤيا پردازي در آنها موج ميزند و با واقعيت موجود فاصله دارد، سبب ميشود فرد زندگي خود را با زندگي رؤيايي فيلم يا رمان مقايسه كند و توقعات غيرمنطقي و خارج از توان، از همسر خود داشته باشد و چون قادر به تشخيص زندگي رؤيايي فيلمها و رمانها با واقعيت نيست دچار سرخوردگي و دلزدگي نسبت به همسرش ميشود.
