ميترا شهبازي
مدتهاست شهر تاريخي توس مورد بيمهري
مسئولان قرار گرفته است. مشکلات اين شهر از وجود دکلهاي برق تا فعاليت معادن مجاز
و غيرمجاز شروع شده و اين مشکلات به قدري افزايش يافته که اکنون به دغدغه اصلي
دوستداران ميراث فرهنگي و بخش گردشگري کشور تبديل شده است. به طوري که هنوز سنگيني
سايه دکلهاي برق بر قامت شهر کنار نرفته بود که فعاليت معدنداران و تردد روزانه
هزاران کاميون، دردسر جديدي را براي منطقه رقم زد. البته مشکل شهر به همين جا که
معدنکاران با تيشههايشان، محوطه شهر را حفره حفره کردهاند ختم نميشود و درد
ديگري به نام حمل زباله و پر شدن حفرهها با زبالهها شکل گرفته است.
زباله به جاي ثبت جهاني سهم توس شد!
در خصوص فعاليتهاي مخرب محوطه شهر تاريخي
توس، کارشناسان معتقدند، برداشت شن و ماسه و ایجاد آلودگیهای زیست محیطی در این منطقه
به حدي رسيده است که روزانه حدود هزاران کامیون وارد منطقه ميشود. مدیر پایگاه میراث
فرهنگی شهر تاریخی توس با تاييد موراد فوق، ميگويد:« این معادن و برداشت های غیر مجاز
و مجاز آنها، پیامدهای منفی معتددی برای این منطقه تاریخی به همراه دارد. به طوري
که در پی چندین سال فعالیت این معادن، گودالهایي عمیق و متعدد به عمق بیش از 50 متر
و سطح بیش از دو تا سه زمین فوتبال در حریم منطقه ايجاد شده است که روند ثبت جهانی
شهر تاریخی توس و آرامگاه فردوسی مختل کرده است.»
احسان زهره وندی با اشاره به اينکه، محدوده
360 هکتاری توس منطقه ثبت ملی است و هرگونه حفاری در این منطقه غیرمجاز محسوب میشود،
ميافزايد:« متاسفانه فعاليت معادن به نحوي است که گودال های عمیق و رها شده اکنون
به محلي براي دفن زبالهها تبديل شده است.»
گردشگري توس زير چرخهاي آهنين
با اينکه ميراث فرهنگي خراسان رضوي بارها
مشکلات پيش روي ثبت جهاني شهر تاريخي توس را به مسئولان گوشزد کرده است، اما پس از
گذشت ماهها پیگیری و صدور دستور قضایی مبنی بر جلوگیری از فعالیت معادن؛ هنوز فعاليتهاي
مخرب آنها ادامه دارد. علاوه بر اين، با اينکه شورای ترافیک استان بر اساس مصوبهاي
قرار بود از ورود کامیونها جلوگيري کنند، اما همچنان کاميونها آزادانه در اين
مسير تاخت و تاز ميکنند.
فعاليت غير مجاز اين کاميونها علاوه بر آلودگی
زیست محیطی در منطقه، موجب خشک شدن درختان، وجود گرد و خاک فراوان و ناامنی شدهاند
که تاثیراتي منفی بر دیدگاه گردشگران داخلی و خارجی منطقه تاریخی توس گذاشته است.
طبق گفتههاي مسئولان حدود 20 معدن شن شویی
و معدنی دارای مجوز، در این محدوده مشغول به کار بودند که تاکنون مجوز 16 معدن به پایان
رسیده است. از
اين تعداد همچنان چهار معدن به صورت قانونی و با مجوز به فعاليتشان ادامه ميدهند.
علاوه بر معادن مجاز به گفته معاون امور معادن
و صنایع معدنی سازمان صنعت و معدن خراسانرضوی، هنوز هم شماری از معادن غیر مجاز فعالیت دارند که دستگاههای
ذیربط باید طبق قانون به فعالیتها آنها خاتمه دهد.
رضا شجاعی با اشاره به اينکه اکثر گودالهای
عمیق ناشی از برداشتهای مجاز و غیر مجاز یک یا سه سال گذشته نیست، ميافزايد:«اغلب
این برداشتها متعلق به زمانی است که فرمانداریها مجوزهای هر گونه برداشتي را صادر
میکردند.»
با توجه به گفتههاي مسئولان همچنان به
تاراج رفتن شهر تاريخي توس ادامه دارد و مسئولان هيچ برنامهاي براي ممانعت از
سودجويان ندارند.
