يك ماه مانده به رفراندوم «آري- نه» به اصلاحات اردوغاني، تنش بين تركيه با كشورهاي اروپايي تشديد شده است. بعد از كشمكش سياسي با آلمان، اتريش و هلند، ديروز مناسبات تركيه با سوئد هم دچار تنش شد. اروپاييان تكتك، برنامههاي تبليغاتي دولت اردوغان براي رفراندوم ماه آينده را به چالش ميكشند؛ اقدامي كه ميتواند حمايت ميليونها ترك مهاجر به اروپا از همهپرسي تغيير قانون اساسي را به چالش بكشد.
برنامه سخنراني ماه آينده مهمت مهدي اکار، وزير سابق کشاورزي ترکيه در سوئد، روز گذشته لغو شد. او قرار بود براي حمايت از رأي «آري» به رفراندوم ماه آينده كه اختيارات رياست جمهوري در تركيه را افزايش ميدهد، به اين كشور سفر كند، مالك سالني كه براي اين سخنراني در نظر گرفته شده بود، اجاره آن را لغو كرد. به گزارش شبکه راديو و تلويزيون SVT سوئد، رياست اين سالن گفته مايل نيست که بحثهاي سياسي ترکيه به محل کسب او کشيده شود. لغو اين سخنراني بعد از انتقادهاي مخالفان دولت تركيه كه سخنراني مهمت مهدي اكار را «تحريکآميز» خوانده بودند، اتفاق افتاد. بر اساس آمار، بين 100 تا 200 هزار تركيهاي در سوئد هستند كه البته اين رقم، به جز حدود 30 هزار ترك بلغاري است. همزمان با تنشها بين سوئد و تركيه، مناسبات تركيه با هلند نيز كه از روز شنبه شروع شده بود، در حال تشديد شدن است. دولت هلند روز شنبه مجوز فرود هواپيماي مولود چاووش اوغلو، وزير خارجه ترکيه را لغو كرد. قرار بود چاووش اوغلو در مراسمي براي حمايت از رأي «آري» به رفراندوم دولت اردوغان صحبت كند. مقامات هلندي همچنين از ورود فاطمه بتول کايا سايان، وزير خانواده و رفاه ترکيه به کنسولگري اين کشور در روتردام جلوگيري کردند و مقامات پليس هلند او را به مرز آلمان برگرداندند. وزير خانواده و رفاه اجتماعي ترکيه روز شنبه از مسير زميني و از مرز آلمان به سوي روتردام رفته بود، اما از ورود به کنسولگري ترکيه در اين شهر منع شد.رئيسجمهور ترکيه به اين اقدام واکنش نشان داده و طي سخنرانياي گفت که هلند بهاي رفتارش با دو وزير اين کشور در اخراج آنها از اين کشور را پرداخت خواهد کرد. وي افزود: شهروندان ترکيه از هلند خارج نخواهند شد بلکه توسعه خود را افزايش خواهند داد.
اردوغان که در تجمعي در استانبول گفت: «پرواز وزير خارجه ما را هر طور ميخواهيد ممنوع کنيد، اما از اين به بعد ببينيد که پروازهايتان قرار است چطور در ترکيه فرود بيايند. وي دولت هلند را «فاشيست و پسمانده نازيها» خواند و گفت: «مقامات هلند ياد خواهند گرفت که مفهوم ديپلماسي چيست.» اردوغان تأکيد کرد که «آمستردام» بهاي رفتارهاي خود عليه وزراي آنکارا و رها کردن سگهايش را عليه اتباع ترکيه خواهد پرداخت. نخستوزير هلند اين موضع اردوغان را «يک حرف جنونآميز» خوانده است. همچنين وزير خارجه ترکيه در سفر به فرانسه اعلام کرد: تا زماني که هلند بابت اقداماتش عذرخواهي نکند، به فشارها بر اين کشور ادامه ميدهيم، ولي وزارت خارجه هلند ديروز اعلام كرد كه از آنكارا عذرخواهي نخواهد کرد، ضمن اينكه ترکيه را مسئول سلامت جاني ديپلماتهاي هلندي ميداند. مارک روته، نخستوزير هلند گفت: اگر آنها (ترکيهايها) به تشديد خشونتها بپردازند، مجبور خواهيم بود اقدامات متقابل انجام دهيم. حاميان رفراندوم آري به اصلاحات اردوغان شنبه شب با حمله به محل کنسولگري هلند، پرچم اين کشور را در استانبول پايين کشيدند. پليس ترکيه نيز ساختمان سفارت هلند در آنکارا و کنسولگري اين کشور را در استانبول به بهانه نگراني امنيتي بسته است. اين در حالي است كه مايك آيور، وزير امور خارجه فرانسه از ترکيه خواست تا از خود خويشتنداري نشان داده و از تشديد اوضاع با کشورهاي عضو اتحاديه اروپا خودداري کند.
اصلاحات اردوغاني دوري از اروپاست
در حالي كه بحران بين تركيه با هلند به نقطه اوج خود رسيده، کميسر گسترش اتحاديه اروپا هم ديروز اعلام کرد که بخشي از کمکهاي مالي اتحاديه اروپا به منظور آمادهسازي ترکيه براي عضويت در اين اتحاديه که پيشرفتي درباره آن وجود نداشته است، تعليق ميشود. به نوشته روزنامه «هانوفرشه آلگماينه سايتونگ» آلمان، از آنجايي که ترکيه همچنان نامزد عضويت در اتحاديه اروپاست حق حمايتهاي مالي از طرف اتحاديه اروپا را دارد و تنها بين سالهاي 2014 تا 2020 بيش از 4 ميليارد يورو براي اين منظور از طرف اتحاديه اروپا براي ترکيه در نظر گرفته شده، ولي به گفته يوهانس هان، كميسيون گسترش اتحاديه اروپايي، اين کميسيون تصميم دارد اولين برنامههاي کمکي خود به ترکيه را به حال تعليق درآورد. كميسيونر گسترش اتحاديه اروپايي گفته كه در ماه دسامبر 2016 اکثريت قريب به اتفاق وزراي امور خارجه اتحاديه اروپا خواهان اين بودند ولي به گفته او، از آنجايي که در حال حاضر هيچکس بخش جديدي از مذاکرت با ترکيه را باز نکرده، بنابراين اين مذاکرات عملاً متوقف شده است.
وي همچنين گفت: «اگر ما مدام تشخيص دهيم که کشوري مرتباً خود را از ارزشهاي اروپايي دورتر ميکند، اين ميتواند عواقبي براي اينگونه کمکهاي مالي داشته باشد. ارتباط روشني بين اهداف عضويت در اتحاديه اروپا، تعهد به قبول ارزشها و کمکهاي مالي وجود دارد. ما با اين کمکها ميخواهيم راه نامزدها به سمت اروپا را مسطح کنيم نه اينکه از عکس آن حمايت کنيم.» ظاهراً اشاره تلويحي اين كميسيونر به اصلاحات قانون اساسي اردوغان است كه اختيارات او در مقام رياست جمهوري را افزايش ميدهد. پيش از اين، گونتر اوتينگر، کميسر بودجه اتحاديه اروپا نيزگفته بود که تحولات سياسي اخير در ترکيه ميتواند تأثيراتي بر کمکهاي مالي اتحاديه اروپا به اين کشور داشته باشد. همچنين حزب سوسيال مسيحي آلمان به دليل تشديد مناقشات با آنکارا بر سر ممنوعيت نشستهاي تبليغاتي وزراي ترک، خواستار عقب نشيني ارتش آلمان از پايگاه اينجرليک ترکيه شد.
اردوغان به دنبال نظام پادشاهي است!
با وجود تشديد تنشهاي تركيه با اتحاديه اروپا، اردوغان همچنان به رأي آري به همهپرسي ماه بعد اصرار دارد. به گزارش خبرگزاري سيانان ترک، اردوغان ديروز گفت كه به اعتقاد او، در رفراندوم ۱۶ آوريل رأي «آري» غالب خواهد بود، در غير اين صورت ترکيه خواهد باخت. رئيسجمهور تركيه در خصوص احتمال لغو رفراندوم قانون اساسي گفت: چنين چيزي حتي از ذهنمان نگذشته است. وي درباره نتايج نظرسنجيهاي انجام شده درباره رفراندوم پيشرو گفت: «هنوز نميتوان به نتايج نظرسنجيها اعتماد کرد. هنوز زود است.» رئيسجمهور ترکيه همچنين روز شنبه در سخناني در مراسم افتتاح چند طرح عمراني در منطقه استانبول از مردم اين کشور خواست در همهپرسي آتي براي بازگرداندن مجازات اعدام عليه عاملان کودتاي نافرجام، شرکت کنند. روزنامه نيويورکتايمز نوشته كه اردوغان با چشمانداز همهپرسي پيشرو، تصميم دارد يک نظام پادشاهي در قالب رياست جمهوري در ترکيه بنيانگذاري کند. قلم «بشرا آرکارا»، نويسنده ترک ساکن نيويورک در مقاله خود در نيويوركتايمز نوشت: «او دارد طوفان به پا ميکند، نشان جديدي براي خود انتخاب ميکند و به جاي آنکه خشم و عصبانيت مردم حاصل از حوادث سياسي کشور را آرام کند، حسابي بر آن سرمايهگذاري ميکند.» اکار در ادامه مقاله خود نوشت: اردوغان شهر «استانبول» را به کانون بزرگ تبليغات براي پياده کردن منويات سياسياش که همان تغيير شکل دادن نظام سياسي پارلماني ترکيه به نظام رياست جمهوري است، بدل کرده است.»
