با توجه به دو برابر شدن بحران های طبیعی در عرصه اقلیم ، تالاب ها مي توانند نقش پیشگیری خوبی داشته باشند

فقط 6 تالاب از 24 تالاب ايران در فهرست جهاني باقي است

روز دوم فوريه به عنوان روز جهاني تالاب ها در تقويم نقش بسته است. روزي که هر سال در کشورهاي مختلف با برنامه هاي مختلفي همراه است که مجموع آنها بايد به محافظت و نگهداري از اين منابع طبيعي ختم شود. به دلیل اثراتی که تالاب ها در کاهش ریزگردها، طوفان ها و بلایای طبیعی دارند شعار امسال " تالاب ها برای کاهش بلایای طبیعی" انتخاب شده است. امسال قرار است مراسم اصلی در اهواز برگزار شود . هر چند در تمام استانها و بخصوص شهر رامسر نیز طبق روال سالهای گذشته برنامه های مرتبطي برگزار خواهد شد اما آنچه مسلم است اينکه مسئولان محيط زيست برنامه مشخصي براي حفاظت از تالاب ها ندارند و هر روز حال تالاب هاي ايران بدتر و بدتر مي شود و گواه اين ادعا همين بس که از ۲۴ تالاب رامسر که در سال 1971 به ثبت رسيد حالا فقط ۶ تالاب در فهرست مونترو قرار دارد.

حدود 45 سال پيش از مجموع ۲۸۰ تالاب که در ايران به عناوین مختلف نامیده می شوند، ۹۴ تالاب شناخته شده و مهم وجود داشت که ۲۴ تالاب به عنوان تالاب کنوانسیون رامسر یا تالاب مهم بین المللی معرفي شدند.

در آن زمان قانون اينطور بود که هر کشور برای عضویت در این کنوانسیون باید حداقل یک تالاب را برای ثبت پیشنهاد مي کرد. ايران در زمان عضویت ۱۸ تالاب را معرفی کرد و بعدها این تعداد به ۲۴ رسید و برخی از آنها مجموعه ای از چند تالاب است که تحت یک عنوان به ثبت رسیده است.

اما حقيقت تالاب هاي ايران را بايد در گزارش چند سال بعد که در اجلاسی در مونتروی سوئیس ارايه شد ديد. در اين اجلاس وضعیت تالاب ها را مورد بررسی قرار دادند و تالاب هایی که در فهرست مونترو قرار گرفتند، آنهایی هستند که به لحاظ فیزیکی وضعیت حفاظتی شرایط مطلوبی ندارند و از ۲۴ تالاب رامسر فقط ۶ تالاب در فهرست مونترو قرار دارد.

از آنجا که این کنوانسیون به نام یکی از شهرهای ايران است، نقش خاصی بر عهده سازمان محیط زیست قرار داده شده است و در مذاکرات مختلف نیز این موضوع را یادآوری می کنند و آخرین بار هم در کنوانسیون تنوع زیستی در مکزیک بر این موضوع تاکید کردند که ايران باید خیلی فعالتر باشد.

افزايش بحران هاي طبيعي

بر اساس گزارش ها ي سازمان حفاظت محيط زيست در حال حاضر ۱۵ تالاب وجود دارد که برنامه مدیریتی آنها یا تدوین شده و به تصویب رسیده یا کار آنها آغاز شده است. از این ۱۵ تالاب قدیمی ترین ها دریاچه ارومیه، شادگان و پریشان هستند و بعد از آن تالاب قوری گل و تالاب قره قشلاق قرار دارد. برنامه مدیریتی تالاب های چغاخور، حله، خلیج گوآتر، تالاب گاوخونی، تالاب سولدوز و تالاب های آلماگل و آجیگل در حال تدوین است و برنامه مدیریتی تالاب های هامون، میقان، زریوار و تالاب حرای میناب نیز تصویب شده و در حال چاپ است. اما اين تدوين و چاپ ها در شرايطي رقم مي خورد که وضعيت اقليمي ايران چندان مساعد نيست و هر اتفاقي که قرار است بيفتد بايد در کمترين زمان باشد. از جمله نقاطي که نياز به يک اقدام و واکنش سريع دارد درياچه اروميه است.

"در سالهای اخیر بحران های طبیعی به خصوص در عرصه اقلیم دو برابر شده که تالاب ها به واسطه قابلیت هایی که در پیشگیری دارند، اگر وضعیت خوبی داشته باشند، جوامع محلی می توانند بعد از بحران با سرعت بیشتری به وضعیت طبیعی خود برگردند."

مدیر طرح حفاظت از تالاب ها، با عنوان کردن مطلب فوق مي گويد: " در کشور ما از سال ۲۰۱۴ پروژه مشترکی با ژاپن برای دریاچه ارومیه آغاز شده که بخش عمده فعالیت های آن مشارکت جامعه محلی بوده است."

ابوالفضل آبشت ادامه مي دهد: "در تمام حوزه های آبریز تالابی، حدود ۹۰ درصد از بیلان آبی در کشاورزی استفاده می شود و صنعت و مصارف شهری مجموعاً کمتر از ۱۰ درصد سهم دارند اما کشاورزی در ایران بهره وری بسیار کمی یعنی حدود ۲۰ درصد دارد."

وي تصریح مي کند: "در پروژه مشترک با ژاپن روی ۹۰ روستا در حاشیه دریاچه ارومیه کار می کنیم که کار مشترکی بین وزارت جهاد کشاورزی و سازمان حفاظت محیط زیست نیز هست که در سطوح بالا به شکل بین بخشی انجام می شود. با ارائه یک سری تکنیک های ساده که فشار مالی برای کشاورز به دنبال ندارد، بهره وری آب را بالا می بریم که در پروژه انجام شده تا حدود ۳۵ تا ۴۰ درصد صرفه جویی در مصرف آب را به دنبال داشته است."

بهر حال امسال هم روز جهاني تالابها مثل سالهاي قبل با سمينار و همايش و دورهمي هاي مسئولان به پايان خواهد رسيد. اما چشم تالابها به اقدامي عملي دوخته شده تا کسي مرثيه شان را نشنود.