وقتي از بازار ۷۰ ميليون مترمربعي پارچه چادرمشكي و توليد فقط ۱۰ ميليون متري آن سخن ميگوييم، اولين پرسشي كه به ذهن ميرسد، اين است كه چرا اين نوع پارچه در داخل كشور توليد نميشود. برخي وجود مافياي واردات و برخي ديگر نبود انگيزه براي سرمايهگذاري در اين صنعت را دليل عدمتوليد آن در كشور ميدانند. به راستي دليل عدمرغبت سرمايهگذاران در اين بخش چيست؟ شرايط سخت توليد يا مافياي واردات؟
داستان ديروز و امروز نيست، ۵٠ سال است كه ايران بالاترين مصرف چادر مشكي را در جهان دارد، با اين وجود تنها 10 درصد از نياز كشور به چادر مشكي در داخل مرزهاي ايران توليد ميشود. به جرئت ميتوان ادعا كرد در سالهاي نه چندان دور كشورهايي مانند سوئيس، ژاپن و كره كه به هيچ وجه مصرفكننده پارچه چادر مشكي نيستند، عمده تأمينكنندگان بازار داخلي كشورمان بودند، اما اخيراً توليدات ساير كشورها مانند تايلند، اندونزي، ويتنام و هندوستان نيز بعضاً جايگزين شدهاند، در حالي كه ما همچنان اندرخم نحوه توليد، چگونگي سرمايهگذاري، تهيه لايحه و طرح و همچنين بررسي مكان و محل احداث كارخانه توليد پارچه چادر مشكي هستيم و هر از چند گاهي مطلبي يا مصاحبهاي از يك مقام مسئول يا غيرمسئول، توليد آن را به سوژه روز تبديل ميكند، ولي مثل هميشه هيچ اتفاقي نميافتد. از سال ۹۲ تاكنون دو كارخانه توليد چادرمشكي پس از ۲۰ سال وعده و وعيد راهاندازي شده است كه فقط ۱۰ ميليون متر مربع توليد چادرمشكي دارد و به دليل بالا رفتن هزينه واردات مواد اوليه، نميتواند توليدش را افزايش دهد. از سوي ديگر واردكنندگان نيز به دنبال قبضه بازار با واردات پارچههاي خارجي هستند و قاچاقچيان نيز با سوءاستفاده از فضاي واردات چادر مشكي، پارچههاي گران قيمت را با تعرفه چادر وارد ميكنند.
جمشيد بصيري، توليدكننده و عضو انجمن صنايع نساجي معتقد است كه صنعت نساجي و توليد پارچه چادرمشكي يكي از سودآورترين صنايع موجود در كشور است و بسياري از سرمايهگذاران در صنعت پتروشيمي، زماني در صنعت نساجي فعال بودند و از اين صنعت به سرمايه و دارايي بالا دست يافتند. به گفته وي، در ابتداي سالهاي پيروزي انقلاب اسلامي، ۷ هزار واحد توليدي فعال بودند كه به دليل شرايط جنگ تحميلي و پس از آن واردات بالاي پارچه، به تدريج از صحنه توليد خارج شدند و در حال حاضر حدود 9 هزار و 818 واحد داراي پروانه توليد وجود دارد كه ۵۰ درصدشان تعطيل شدند و مابقي با ۲۰ تا ۲۵ درصد ظرفيت فعالند.
بصيري در گفتوگو با «جوان» ميگويد: نبود انگيزه در ميان سرمايهگذاران از مهمترين دلايل عدمتوليد چادر مشكي در كشور است و متأسفانه دولت مشوقهاي خوبي براي سرمايهگذاران در اين صنعت در نظر نگرفته است.
وي ميافزايد: اين صنعت، سروكار زيادي با قشر كارگري دارد و بالا رفتن دستمزدها، حق بيمه تأمين اجتماعي و انواع مالياتها و از همه مهمتر قاچاق و... موجب شده سرمايهگذاران رغبتي براي سرمايهگذاري در اين بخش نداشته باشند.
وي تأكيد ميكند: اين صنعت به هيچ وجه نياز به سرمايه دولت، تسهيلات و... ندارد، فقط نياز به اصلاح قوانين دارد و بس. به عنوان مثال، اگر دولت اعلام كند كه به مدت ۱۰ سال در پرداختهاي حق بيمه كارگران تخفيف ميدهد و در پرداخت ماليات تخفيف قائل شود، قطعا اين صنعت با سرمايه خود رشد ميكند و كارخانه توليد چادر مشكي نيز راهاندازي ميشود و توليد افزايش مييابد، اما دولتها و مسئولان مربوطه در تمام اين سالها فقط دنبال شعار دادن هستند.
حائري: تنبلي خود را به گردن مافيا نيندازيم عليرضا حائري، دبير سابق انجمن صنايع نساجي از خروج سالانه ۱۰۰ميليون دلار ارز از كشور براي واردات چادر مشكي خبر ميدهد و معتقد است كه عدمتوليد چادرمشكي در كشور موجب ايجاد مافياي واردات شده است و توليدكنندگان نبايد تنبلي خود را بر گردن تاجران چادرمشكي بيندازند. وي در گفتوگو با «جوان» ميافزايد: اينكه گفته ميشود مافيا مانع از ايجاد كارخانه توليد چادر مشكي ميشوند، گفته غلطي است، زيرا در تمام دنيا تجار به دنبال سود بالا هستند و هر كالايي كه در كشور كم و تقاضاي بالايي داشته باشد، وارد ميكنند. وي ميگويد: در حال حاضر به چهار واحد چادر مشكي با ظرفيت توليد سالانه ۲۰ ميليون مترمربع در داخل كشور نياز داريم كه هم نياز داخل را تأمين كنيم و هم اينكه به كشورهاي منطقه نيز صادرات داشته باشيم. حال در چنين بازار بكر و سودآوري، چرا سرمايهگذاري انجام نميشود، جاي سؤال دارد. وي تأكيد ميكند: بايد مشوقهاي سرمايهگذاري از سوي دولت ايجاد شود و با تأييد اهليت سرمايهگذاران، دولت توليدكننده را در راهاندازي واحد جديد كمك كند. وي پيشنهاد ميدهد كه دولت با دعوت از فعالان قديمي اين صنعت ميتواند توليد چادر مشكي را كليد بزند، اما ظاهراً برنامهاي براي اين كار نيست.
قاچاق پارچههاي نفيس با عنوان واردات چادرمشكيدر حالي حائري از خروج سالانه ۱۰۰ميليون دلار ارز از كشور براي واردات چادر مشكي خبر ميدهد كه آمار قاچاق نيز قابل محاسبه نيست و به گفته مشاور وزير صنعت، معدن و تجارت سالانه بيش از 50 ميليون متر پارچه چادر مشكي از طريق قاچاق وارد كشور ميشود.
كارشناسان بر اين باورند كه زيان عدمتوليد مناسب پارچه چادر مشكي در كشور تنها در خروج ارز از كشور به واسطه خريد محصول نهايي خلاصه نميشود، بلكه هر ساله حجم زيادي از پارچههاي ديگر كه اختلاف تعرفهاي با پارچه چادر مشكي دارند، به عنوان پارچه چادر مشكي با تعرفه كمتر به كشور وارد ميشوند. در حال حاضر به علت اينكه توليد داخلي پارچه چادر مشكي نداريم و تعرفه واردات چادر مشكي ۳۲ درصد است، برخي از سودجويان پارچههاي نفيس را با نام چادرمشكي و پارچه كرپ وارد كشور ميكنند و پيش از اينكه در گمرك تهران بررسي و حقوق ورودي آن دريافت شود، در ميانه راه كالاها جابهجا ميشود و اسناد آن نيز تغيير ميكند.
مافیایی بودن آن اظهر من الشمس است .
