شب يلدا از جمله سنتهاي پسنديده و خوبي محسوب ميشود كه از ديرباز در ميان ايرانيان مرسوم بوده است تا به اين بهانه اعضاي خانواده و فاميل ساعاتي كنار هم و با هم باشند. اين رسم قديمي كه تقريباً از ياد رفته بود چند سالي ميشود به همت فعالان فرهنگي مجدداً احيا شده است؛ فرهنگي كه صلهرحم و ارتباطات اجتماعي و خانوادگي را به افراد گوشزد ميكند تا در اين هياهوي كار و زندگي ماشيني، به خانواده و ارتباطات خويشاوندي هم توجهي داشته باشند؛ بهخصوص ارتباط بين نسلها كه عامل بسيار مهم انتقال فرهنگي است و اين روزها به نسبت قبل در دنياي مجازي كمرنگتر شده است. در واقع يلدا باعث ميشود تا حداقل براي يك شب هم كه شده اعضاي خانوادهها دور هم جمع شوند.
تا قبل از ورود فضاي مجازي و گسترش سريع آن در زندگي ايرانيان روال بر اين بود كه در شب يلدا همه به احترام خانه بزرگ فاميل ميرفتند، گپ و گفت و شادماني داشتند و تفألي هم به حافظ ميزدند و شاهنامهخواني ميكردند. بزرگترها هم خاطرهگويي داشتند و در كنار آن، دستپخت دلچسب مادرانه و تنقلات ساده پدرانه را با هم ميخوردند بدون اينكه فضاي فخرفروشي و هزينهبري وجود داشته باشد. شب خوشي را سپري ميكردند فارغ از رسانههايي چون تلويزيون، تلفن همراه، تبلت و... شب خاطرهانگيز و نوستالوژيكي را داشتند.
اما متأسفانه از آنجا كه در اغلب امور دچار افراط و تفريط ميشويم اين رسم زيباي اجتماعي و فرهنگ تأثيرگذاري كه در آن نهفته است، نيز كم كم از اصل به فرع افتاد و گرفتار حواشياي شد كه ناشي از فرهنگسازي غلط رسانهها بود. حالا عدهاي از چند وقت قبل تدارك سور و سات سفره شب يلدا را ميبينند تا عكس آن را در اينستاگرام بگذارند و چشمهاي همه بهخصوص دوست و آشنا را خيره كنند! و در اين ماراتن خودنمايي و تجملگرايي، تلويزيون سهم بسيار عمدهاي داشته است و رسانه ملي كه بايد دانشگاه عمومي باشد در اين رابطه درسهاي خوبي را به مخاطبان ياد نداد چنانچه اگر برنامههاي شب يلدا را از شبكههاي مختلف رصد كنيم ميبينيم كه چطور با فرهنگسازي غلط، ذهنيت عموم را سرگرم مسائل پيشپا افتاده ميكنند مثلاً در كنار سفره مزين شده شب يلدايي چنان از هندوانه گفته ميشود كه گويي يك اصل بسيار مهم و اساسي در اين شب است و اگر هندوانه نباشد، يلدايي هم نخواهد بود. از طرف ديگر نبود نظارت و البته تقاضاي بيشتر از عرضه باعث شده تا اقلام شب يلدا در بازار قيمت نجومي پيدا كنند و دست سودجويان را باز بگذارد تا هرچه ميخواهند سوءاستفاده كنند و اين افزايش تقاضا منجر به ارائه انواع خدمات لوكس شب يلدا شده به طوري كه از چند روز مانده به طولانيترين شب سال ارائهدهندگان خدمات ليست كالاهاي ارائه شده را به مشتريان خاص خود داده و براي نمونه كارهاي خود مشتري جذب ميكنند.
در واقع تبليغ ناقص و فرهنگسازيهاي غلط باعث شده تا شب يلدا، شبي براي فخرفروشي غني بر فقير شود بهخصوص به مدد فضاي مجازي و شبكههاي اجتماعي اين فخرفروشي رنگ و بوي ديگري پيدا كرده به گونهاي كه برخي خانوادهها با وجود گراني و هزينههاي بالا سعي ميكنند با هرجان كندني كه شده سفرهاي براي يلدا تزئين كنند و عكسش را در فضاي مجازي و اينستاگرام بگذارند تا هنرنمايي كرده باشند.
لذا چه خوب است از ظرفيت اين شب سنتي بهره بيشتري برد و بهجاي شب تجملات و صرف هزينههاي سنگين، فرهنگسازي درست و اصولي داشته باشيم. پيشنهاد ميشود در اين شب فرهنگ رمانخواني را باب كنيم و رمانهاي خوب را كنار هم و با هم بخوانيم و درهمين شبكههاي اجتماعي هم توصيه شود كه فلان رمان را در جمع خانواده در شب يلدا بخوانيم آن وقت به جاي اينكه هنرنماييهاي پرخرج از خوردنيهاي شب يلدا را در فضاي مجازي پخش كنيم ميتوانيم كتاب رمان تبليغ و معرفي كنيم كه به نسبت خوراكيها ماندگارتر و تأثيرگذارتر هم خواهد بود و البته بهصرفهتر؛ قطعاً هر كاري نياز به فرهنگسازي دارد و چه چيزي بهتر از رسانهها كه ميتوانند ايجادكننده و مروج آن باشند؛ عاملي كه در طول زمان باعث ميشود فروش كتابهاي رمان در اين ايام بالا برود تا همه به كتابهاي داستان و رمان به عنوان يك نياز در شب يلدا نگاه كنند. مانند هندوانه و انار و تنقلات كه به مدد رسانهها از واجبات يلدا شده است كتاب هم ميتواند از ملزومات شود.
يادمان باشد شب يلدا فرصتي است كه حداقل براي يك شب افراد خانواده در كنار هم هستند پس ميبايست از فرصت پيش آمده استفاده مطلوب را برد و فرهنگسازي درستي داشت و كتابهاي رمان و داستانهاي ادبي خوب را براي اين شب بلند به يكديگر پيشنهاد بدهيم و در شب يلدا اعضاي خانواده مراسم كتابخواني داشته باشند تا شور و شوق مطالعه را بين بچهها هم بالا ببرند.
