يكى از مؤلفههاى پيشرفت در نظام كنونى جهان، توسعه علم است و بيشك اين حوزه نيازمند توجه بيشتر و دقيقتر است تا بدين وسيله رشد علمى تقويت شود. پس سياستگذارىهايمان بايد در راستاى مسير توسعه علمى باشد. ما بايد به شكلى سياستگذارى كنيم كه به پيشرفت علم و توسعه كشور كمك كند. يعنى همان طور كه مقام معظم رهبرى تأكيد فرمودند كه بايد پيشرفت علمىمان منجر به انعكاس در نشريات بينالمللى و نيز عملياتي شود. بايد طورى سياستگذارى شود تا براساس نيازهايمان، مراكز توليد مقاله، كار علمى انجام دهند. ارگانها و سازمانها و متوليان امر همچون معاونت علمى و فناورى رياست جمهورى، وزارت بهداشت، وزارت علوم و تمام سازمانهايى كه در اين مورد كار تعيين راهبردهاي كشور را انجام ميدهند طبعاً بايد اين مهم را در اولويت قرار دهند. در واقع توسعه علمى بايد منجر به پيشرفت فيزيكى در كشور شود.
براساس همين پيشفرضها و رويكردهاي ياد شده شركت دانشبنيان راسخون تحقيقات خود را در حوزه نانو و به خصوص فناورى نانو پوششها در صنايع مختلف آغاز كرد و پس از تحقيقات گسترده و تلاش در اين حوزه توانست به دو محصول اساسى در حوزه نانو پوششها كه آبگريزها در صنايع منسوجات و چوب و... و عايقها در صنايع رنگ و پليمر و صنايع نيروگاهى در مقياس صنعتى بود، دست پيدا كند.
بيترديد لازمه توسعه و پيشرفت در اين زمينه اين است كه حمايت هاى دولتى و خصوصى در قبال اين محصولات انجام شود تا جوانان دانشپژوه و پژوهشگران ما كه در اين قسمت از اقتصاد دانشبنيان و اقتصاد مقاومتى در سطح مطلوبى قرار دارند، مشكلاتى كه در سر راهشان براى تجارىسازى وجود دارد را از بين برده و گامهايي اساسي براي رشد علمي كشور بردارند.
يكي از نكات مهم كه بايد مورد توجه قرار گيرد اين است كه ما در تحقيقاتي كه در ايران انجام ميشود، منابع ايراني را نميبينيم. مقام معظم رهبري در اين زمينه به صراحت اذعان فرمودهاند كه غربيها ميخواهند ايمان «ما ميتوانيم» را از ما بگيرند. در بحث تحقيقاتي كه اساتيد در دانشگاهها دنبال ميكنند، تعداد معدودي از آنها به صنعت منجر ميشود. سؤال اينجاست كه اين مهم چرا نياز صنعت را برطرف نميكند؟ چرا اينها بيهدف دنبال ميشود؟ اين در حالي است كه نيازهاي كشور و جوانان ما مشخص و روشن است. تحقيقات هم ميتواند آن نيازها را برطرف كند اما اين وسط پاياننامهها و مقالاتي كه وجود دارد ارتباط زيادي با نيازهاي صنعتي و فناوري كشور ندارند.
به عنوان مثال در يك مورد خاص بحث سلولهاي خورشيدي، دانش بنيادينش در ايران وجود ندارد اما تحقيقات زيادي روي آنها انجام ميشود. زماني كه اين مباحث عمومي و در مراكز تحقيقاتي منتشر شود، استفاده آن را جوامعي ميبرند كه دانش توليد اين محصول را داشته و دارند و محصول خودشان را ميتوانند با تحقيقات و مطالعاتي كه ايران انجام داده ارتقا دهند. اما بهتر است كه ما بیابیم از همان ابتدا حوزه فناوري را در مورد تحقيقات علمي فراتر از نگاه صرف علمي بودن آن به روز و عملياتي كنيم. يعني تحقيقاتمان با نگاه به رفع نياز صنعت ايران باشد نه با نگاه صرفاً علمي بودن. بيشك اين توانايي و پتانسيل در ايران وجود دارد و جوانان علاقهمند بسياري تشنه كار در اين زمينه هستند.
ايران به نسبت جمعيتي كه دارد، مهندسين، پژوهشگران و نخبگان زيادي را در خود جاي داده است اما اين افراد علمي و دانشمند چندان باور به كار علمي ندارند. يعني طوري فكر ميكنند كه انگار فقط ميتوانند خواندههايشان را در كشورهاي غربي محقق سازند و براي جوامع بيگانه كار كنند. اين در حالي است كه بسياري از افرادي كه در كشورهاي بيگانه و در مجامع بينالملل، بزرگترين تحقيقات را انجام داده و افتخارآفريني كردهاند، ايرانيالاصل هستند.
بد نيست بدانيم ما بخشي از فعاليتها و كارهاي علمي كه انجام دادهايم يكي از برنامههاي توسعه پنج سال آينده امريكا بوده، ولي ما اين كار را در كشور خودمان انجام دادهايم. يعني امكان دارد كه اين تحقيقات را ما بتوانيم با ظرفيت و توان علمياي كه خودمان در كشور داريم با همين امكانات كم اجرايي كنيم. چه خوب است كه مسئولان حداقل نسبت به مخترعان و پژوهشگران جوان ايراني و كارهايي كه كردهاند، شناخت پيدا كنند.
مقام معظم رهبري، حضرت آيتالله خامنهاي مدظلهالعالي در ديدار خود با نخبگان بحثي را مطرح فرموده و مواردي را متذكر شدند تحت عنوان تغيير اكوسيستم علمي ايران و در اين زمينه در واقع هشدارهايي آگاهيبخش ارائه كردند. اين تغيير نشئت گرفته از جوامع غربي است، چراكه جوامع غربي در حال ايجاد سه تغيير در اكوسيستم علمي ايران هستند. يكي بحث اقتصاد دانشبنيان كشور است. دومي هم بحث تحريف حوزه فعاليتهاي علمي و تخصصي ايران و سوم، تلاش براي كند شدن فعاليتهاي علمي كشورمان. مورد سوم دقيقاً همان بحثي است كه رهبر فرزانه انقلاب نيز چندي پيش در ديدار خود با نخبگان نسبت به آن متذكر شده و اشاره به اين موضوع داشتند كه اسرائيليها اذعان كردهاند رشد علمي ايران 13 برابر شده است. رهبر حكيم از نخبگان و دانايان جامعه خواستند تا نسبت به افزايش روزانه اين آمار و شتاب علمي كشور تلاش كنند. اين همه تحقيقات گسترده و با اين حجم بالا توليد علمي در ايران انجام ميشود اما كمتر نتيجه آنها را در منصه ظهور ميبينيم. در واقع امروزه سرمايهگذاريهاي عظيم علمي انجام ميشود اما اينها در ايران تبديل به محصول نميشود. اينكه شركتهاي متعددي وجود دارند و پرسش اينجاست كه واقعاً از كجا پشتيباني ميشوند؟ شركتهايي كه در سه سال گذشته خيلي مطرح شدهاند و خيلي از آنها از مراكزي در غرب در حال پشتيباني شدن هستند.
در خاتمه بايد تأكيد كرد چهره علمي كشورمان به خصوص در فناوريهاي نوين مانند نانو تكنولوژي در دنيا شناخته شده است، اما سهم عمدهاي از اين دستاوردها، تلاش و سرمايهگذاريهاي شخصي پژوهشگران و مخترعين است. امروزه نام نانو تكنولوژي و شركتهاي دانشبنيان در كشور بيشتر به يك ژست تبليغاتي براي مسئولان تبديل شده است. در سالهاي اخير نيز بودجه پژوهشي تحقيق و توسعه سازمانها و شركتها كاهش يا حذف شده كه ادامه اين روند به معناي در كما رفتن پيشرفت پژوهش و فناوري و صنعت در كشور است. با اين حال فراموش نكنيم كه در هر شرايطي بايد ايمان «ما ميتوانيم» را در جوانانمان حفظ كنيم تا غربيها موفق به تخریب ساختار علمي ايران نشوند.
