فوتبال، هر روز با چالش و معضلي تازه روبهرو ميشود. معضلهايي كه راهحلي مناسب براي حل آن وجود ندارد. جديدترين معضل اين روزهاي فوتبال، آپشنهاي عجيب قرارداد فوتباليهاست. آپشنهايي كه رقمهاي كذايي قراردادهاي آنان را فضاييتر از قبل ميكند. با اين تفاوت كه گنجاندن اين آپشنها در ظاهر قانوني است.
عقد قراردادهاي ميلياردي در فوتبال، سالهاست كه به يك معضل جدي و اساسي تبديل شده، اما هيچ نيرويي تا به امروز قدرت مقابله با اين مسئله را نداشته است. نه قانونهاي مطالعه نشدهاي چون سقف قرارداد كه كار را به جاهاي باريكتر كشاند، نه سقف بودجه كه باز هم تفاوتي در اصل مسئله به وجود نياورد، نه انتشار رقم قرارداد بازيكنان به نام افشاگري و نه هيچ راه ديگري كه مسئولان در پيش گرفتند و به نتيجه نرسيد.
پولهاي زيرميزيسقف قرارداد كه اجباري شد، پاي پولهاي زيرميزي به ميان آمد، چراكه مديران بايد به هر ترفندي كه ميدانستند، رضايت بازيكنان مورد نظر خود را جلب ميكردند تا قبل از آنكه حريف، آنها را راضي كند. بازيكن هم بدون شك به سمتي ميرفت كه پول بيشتري در انتظار او بود. طبق سقفهاي در نظر گرفته شده اگر قرار بود پيش بروند، شايد سر خيلي از مديران بيكلاه ميماند. پس راهكارهاي تازهاي براي جلب رضايت مالي بازيكنان به ميان آمد؛ راهكارهايي كه از رد و بدل شدن پولهايي جدا از آنچه در قراردادها نوشته شده بود خبر ميداد.
همكاري دوجانبه با اسپانسرپرداخت پول خارج از قرارداد توسط اسپانسر يكي ديگر از راههاست. به اين شكل كه اسپانسرها بخشي از مبلغ قراردادي كه با باشگاهها دارند، به جاي پرداخت يا واريز به حساب باشگاه، به صورت چك يا پرداختيهايي غير از حساب مستقيم باشگاه به بازيكنان ميدهند. مسئلهاي كه تقريباً به يك روال تبديل شده است. اين مسئله البته به سود اسپانسرها نيز است، چراكه ممكن است توافقاتي هم بين آنها و بازيكنان صورت گيرد و بازيكن هم چون پول خود را به طور مستقيم از اسپانسر دريافت ميكند، ميتواند در خلال مصاحبههاي خود به تعريف از آنها پرداخته يا حتي گاه انتقاد كند تا زودتر و بهتر به خواستههاي مالياش برسد.
خانه، ويلا، زمين، ماشين و تيرآهنچك گرفتن از اسپانسر، در واقع به معناي همان پولهاي زيرميزي است كه گاه به شكل خانه و ويلا خودنمايي ميكند و گاه به شكل اتومبيل يا حتي تيرآهن! تابناك در گزارشي در اين خصوص مينويسد: «در يكي از باشگاههاي فوتبال كه از اصفهان در ليگ حاضر شده، آپشنهاي عجيبي طي سالهاي گذشته روي قرارداد بازيكنان اضافه شد. عجيبترين آن، دادن ميلگرد و ضايعات آهن به جاي بخشي از قرارداد بود! شكل كار نيز اينطور بود وقتي سقف قرارداد ميگفت حق فلان بازيكن 350 ميليون تومان است و او مثلاً ۵۰۰ ميليون تومان ميخواست، باشگاه ۳۵۰ ميليون براي آن بازيكن به صورت نقدي در نظر ميگرفت و ۱۵۰ ميليون تومان اضافه نيز با حواله ميلگرد پرداخت ميشد. البته حواله ميلگرد روي قرارداد حرفهاي بازيكن نوشته نميشد و بيشتر شبيه زيرميزي بود، اما وجود داشت. بعدها باز هم اين آپشن ميلگرد در قرارداد بازيكنان افزايش يافت و تا جايي پيش رفت كه تقريباً هيچ بازيكني بدون دريافت حواله ميلگرد، قرارداد نميبست. جالب اينكه يكي از مسئولان باشگاه، مسئول فروش حواله ميلگرد و واريز پول به حساب بازيكنان بود!يك باشگاه خودروساز هم علني براي جلب رضايت ستاره نه چندان آماده، چند دستگاه ماشين ساخت خودش را از بيتالمال و حقوق كارگران به فوتباليست معروف پرداخت كرد و اين كار چندين بار تكرار شد. حتي مديرعامل يكي از بستگان خود را هم اينگونه در تيم قرار داد و برايش حقوق 200ميليوني نوشت تا صداي سرمربي تيم كه از موضوع بيخبر بود در آيد. » اين نوع پرداختيها در پرسپوليس هم زمان رويانيان با دادن ماشينهاي گرانقيمت به بازيكنان باب شد. البته اتومبيلهايي كه بازيكنان مدعي بودند هرگز سندش به نام آنها نخورد و بيشتر شبيه يك بازي بود براي جلب رضايت آنان و شايد هم به نوعي گول زدنشان.
راهكار فاجعه بارنحوه پرداخت پولهاي خارج از قرارداد سال به سال، تغيير ميكند. به طوري كه امروز شايد ديگر نتوان گفت پولي خارج از قرارداد مكتوب بين بازيكن و باشگاه رد و بدل ميشود. در واقع امروز ميتوان به وضوح شاهد نحوه پرداخت باشگاه به بازيكنان بود. پرداختيهايي كه در ظاهر قانوني است اما در واقع اسير بندها و تبصرههايي است به مراتب بدتر و فاجعهبارتر از رد و بدل شدن پولهاي زيرميزي يا حوالههاي ماشين، خانه، تيرآهن و ميلگردي است كه پيشتر داده ميشد. امروزه مديران براي جلب رضايت بازيكنان، راهي را در پيش گرفتهاند كه بيش از هر زمان ديگري تيشه به ريشه فوتبال ميزند و نگران كنندهتر از پرداختيهاي غير متعارف گذشته است. راهكار جديد مديران، اضافه شدن آپشنهاي خاص به قرارداد بازيكنان است. آپشنهايي كه بابت كوچكترين حركت بازيكنان، مبلغي گزاف به آنها ميدهد!
راه فرار قانونيطبق عرف، بازيكنان وظيفه دارند بابت قراردادي كه ميبندند و پولي كه ميگيرند، براي باشگاههاي خود بازي كنند. در حالي كه اين روزها انجام وظايف ذاتي و طبيعي بازيكنان فوتبال در قراردادها تبديل به آپشن شده است. آپشنهايي كه بازيكن بابت هركدام از آنها كه جزء وظايفش نيست، مبلغي جداگانه دريافت خواهد كرد. مبالغي كه البته كم هم نيستند. گلزني، حفاظت از دروازه، ، دادن پاس گل و ... جزء وظايف هر بازيكني است، اما نه امروزه و در قراردادهايي كه فاجعهبارتر از تركمنچاي هستند! در واقع اين بندها و تبصرهها كه كاملاً قانوني به نظر ميرسند، مسئلهاي فسادآور هستند كه باعث ميشود بازيكن بابت كوچكترين حركتي كه در زمين بازي دارد از باشگاه مبلغي كلان طلب كند و در صورتي كه با آن موافقت نشود، شانه از زير بار مسئوليت خالي ميكند .طبق قراردادهاي جديد كه آپشنهاي خاص آن طي روزهاي اخير سر و صداي زيادي به پا كرده، بازيكن بابت گلزني بيش از تعدادي كه برسر آن توافق كرده، كسب عنوان آقاي گلي، كلين شيتها، دعوت به تيم ملي و. . . مبالغي فراي آنچه و رقم قرارداد او با باشگاه به حساب ميآيد دريافت خواهد كرد. مبالغي كه گاه قراردادها را از مرز يك ميليارد و 500 ميليون تومان نيز فراتر ميبرد، اما هم قانوني است و هم اعتراضي از سوي مسئولان سازمان ليگ و... را به دنبال ندارد. اتفاق تأسفبار و ناخوشايندي كه به واسطه يك ترفند نابخردانه به فوتبال اضافه شده و ميرود كه كمر آن را براي هميشه بشكند!
