45 سال است برداشت نيشکر از طريق آتش‌زدن مزارع صورت مي‌گيرد که موجب آلايندگي محيط زيست هم مي‌شود

دود برداشت سنتي نيشکر در چشم خوزستاني‌ها

زندگي خوزستاني‌ها سالهاست با سرفه‌هاي دردناک و تنگي نفس آميخته شده است. موضوعي که دليل اصلي آن را فعاليت بخش‌هايي چون صنايع، حمل و نقل و کشاورزي شکل مي‌دهد که دود آن به صورت هواي آلوده و حجوم انبوه ريزگردها در چشم مردم مي‌رود. درحالي که با فرا رسيدن فصل سرد سال اميد است کمي از درد و رنج مردم کاهش يابد اما باز هم روز گذشته مدارس استان به دليل افزایش غلظت گردوغبار و پیش‌بینی تداوم این پدیده از سوي مدیرکل مدیریت بحران خوزستان تعطيل اعلام شد. علاوه بر اين با نزديک شدن به زمان برداشت نيشکر از مزارع بايد منتظر فصل جديدي از حجوم آلودگي‌ها باشيم. وسعت مزارع نيشکر استان خوزستان به بيش از 110هزار هکتار مي‌رسد که بخش زيادي از محصول اين مزارع از طريق آتش زدن برداشت مي‌شود. موضوعي بيش از 10سال است که سازمان جهادکشاورزي و محيط زيست نمي‌توانند جلوي آن را بگيرند و نفس خوزستاني‌ها را تنگ کرده است.

زمان برداشت محصول نيشکر در استان خوزستان از اواخر مهرماه و اوايل آبان ماه شروع مي‌شود و متناسب با شرايط آب و هوايي و بارندگي تا اواخر فروردين ماه ادامه ميابد. به گفته مسلم کريمي زند، مدير کشت و صنعت نيشکر دهخدا ميزان وسعت مزارع نيشکر استان خوزستان بيش از 110 هزار هکتار است که اميد است اين مقدار در سال‌هاي آتي افزايش يابد. برداشت اين محصول که بصورت سبز يا به صورت آتش زدن کاکل نيشکرها است. به گفته برخي از مسئولان اين آتش زدن‌ها با توجه به شرايط آب و هوايي استان خوزستان بر حجم آلودگي‌هاي هواي اين استان افزوده است.

درحالي که روز گذشته وضعيت آلدگي هواي خوزستان بازهم براي چندمين بار در شرايط بحراني قرار و گرفت و مدارس استان تعطيل شدند، فرا رسيدن زمان برداشت نيشکر هم مشکل ديگريست که مسئولان حفاظت محيط زيست استان را نگران کرده است. مديرکل حفاظت محيط زيست استان خوزستان در گفتگو با خبرنگار «جوان» ضمن اشاره به انجام مطالعاتي در قالب طرح جامع آلودگي هواي استان خوزستان مي‌گويد: سهم تمام صنايع آلوده کننده با ميزان درصد آنها مشخص شده است. به طوري که تقريبا سهم صنعت در آلودگي هوا چيزي حدود 60 درصد و تا 65 درصد است. و سهم حمل و نقل و خودرو نزديک به 30 درصد و 5 درصد هم ساير منابع را شامل مي‌شود.

فصل جديدي از آلودگي‌ها در انتظار خوزستاني‌ها

با اينکه اين تحقيقات به گفته مديرکل حفاظت محيط زيست استان خوزستان در کلان‌شهر اهواز انجام شده است اما با درصدي تفاوت مي توان آن را به کل استان تعميم داد. احمدرضا لاهيجان زاده با اشاره به اينکه در بخش صنعت که حدود 60 درصد آلودگي هواي استان را در بر مي‌گيرد، مي‌افزايد: 90 درصد از اين آلودگي‌ها ناشي از فعاليت‌هاي وزارت نفت در خوزستان است. يعني منشا اصلي اين آلودگي‌ها را گاز همراه نفتي تشکيل مي‌دهد که وزرات نفت آتش مي‌زند. با توجه به افزايش توليد نفت در خوزستان انتظار مي‌رود اين آلودگي‌ها نيز بيشتر شود.

وي با اشاره به افزايش آلودگي ناشي از آتش زدن گودال‌هاي سوخت ادامه مي‌دهد: اين مواد نفتي اغلب مواردي هستند که در حين تعميرات دکل‌هاي چاه نفت به جاي مي‌مانند را توي اين گودال‌هاي سوخت مي‌فرستند و آتش مي‌زنند. متاسفانه در استان خوزستان نزديک به 2هزار حلقه چاه داريم که اينها مدام تعميرات دارند و به صورت مداوم در حال آتش زدن مواد تخليه شده هستند و بر حجم آلودگي‌هاي استان مي‌افزايد.

علاوه بر بخش صنعت که عمده ترين منبع آلودگي استان را تشکيل مي‌دهد، سيستم حمل و نقل هم درد ديگري بود که به گفته لاهيجان‌زاده، اقدامات نسبتا خوبي در چند سال اخير انجام گرفته و براي مثال مي‌توان به توزيع سوخت يورو 4 از ابتداي سال 94 در کلانشهر اهواز، آبادان و شادگان اشاره کرد که از حجم آلودگي‌هاي اين بخش مي‌کاهد.

توليد نيشکر يا افزايش آلايندگي؟

به فصل برداشت نيشکر از زمين‌هاي استان خوزستان رسيده‌ايم و اين محصول تا اواخر فروردين ماه سال آتي با توجه به شرايط آب و هوايي برداشت مي‌شود و برخي از دوستداران محيط زيست توليد نيشکر در خوزستان را به عنوان يکي از دلايل افزايش آلودگي هواي خوزستان مي‌شناسند.

در اين رابطه مديرکل حفاظت محيط زيست استان خوزستان با اشاره به اينکه توليد نيشکر در دو بخش خلاصه مي‌شود که شامل صنعت و کشاورزي است، مي‌گويد: در بخش صنعت 7 کارخانه توليد شکر در استان داريم که اين تعداد قبلا با سوخت مازوت کار مي‌کردند که منجر به افزايش آلودگي‌ هوا مي‌شد اما خوشبختانه از دو الي سه سال قبل تمام هفت کارخانه سوختشان را گاز طبيعي تغيير داده‌اند که آلايندگي کمتري دارد. علاوه بر اين اينکه هر هفت کارخانه نيز به سيستم تصويه فاضلاب صنعتي مجهز شده اند. البته اين در بعد آلودگي هوا نيست اما در بخش آلودگي خاک و محيط زيست استان نقشي اساسي داشت که از اين طريق برطرف شده است.

لاهيجان زاده با اشاره آلايندگي توليد نيشکر در بخش کشاورزي ادامه مي‌دهد: مجموع مزارع نيشکر استان حدود 110 هزار هکتار است که اينها در حين برداشت بخشي از محصول را به صورت سبز برداشت مي‌کنند و اما بخش اصلي برداشت محصول به روش آتش زدن انجام مي‌شود. متاسفانه اين آتش زدن مزارع نيشکر به عنوان يکي از معضلات زيست‌محيطي خوزستان شناخته مي‌شود که بوميان روستاهاي اطراف مزارع به دليل افزايش آلودگي هوا اعلام نارضايتي مي‌کنند. يکي از اين واحدها به نام دهخدا که تقريبا در 10 کيلومتري اهواز قرار دارد اغلب معضل زيادي را براي کلان شهر اهواز و شهرهاي مجار آن ايجاد مي کند.

اين مقام مسئول با اشاره به اينکه براي رفع اين مشکل دو الي سه کار انجام داده‌ايم، مي‌گويد: اول اينکه طبق ضوابط و مقرراتي که داشته ايم برعليه اين واحدهاي نيشکر مثل دهخدا که آتش مي زنند در مراجع قضايي اعلام جرم کرده ايم و تا جلوي اين معضل گرفته شود. سپس به موازات آن جلسات کارشناسي برگزار شد تا بتوانند روش برداشت را اصلاح کنند و آتش زدن‌ها را به حداقل برسانند.

متاسفانه اين واحدها همان برداشت سبزي را هم که انجام مي‌دهند براي کشت بعدي، تمام مزارع را به آتش مي‌کشند. اکنون مسئولان محيط زيست استان با کمک به واحدهاي توليد نيشکر در زمينه واردات ماشين‌آلات پيشرفته براي توليد کود کمپوست، توليد علوفه دامي و همچنين برداشت محصول بدون آتش زدن مي‌خواهند از اين درد چند ساله آلودگي هواي خوزستان بکاهند. متاسفانه بيش از 45 سال است که اين روند برداشت نيشکر در استان انجام مي‌شود و اميد است با رسيدن تجهيزات تا 5 سال آينده به طور کامل اين معضل برطرف شود.