پدافند غیرعامل به معنای کاهش آسیبپذیری در هنگام
بحران، بدون استفاده از اقدامات نظامی و صرفاً با بهرهگیری از فعالیتهای غیرنظامی،
فنی و مدیریتی است. اقدامات پدافند غیرعامل شامل پوشش، پراکندگی، تفرقه و جابجایی،
فریب، مکان یابی، اعلام خبر، قابلیت بقا، استحکامات، استتار، اختفاء، ماکت فریبنده
و سازههای امن میباشد.
در اين روش تمام نهادها، نیروها، سازمانها، صنایع
و حتی مردم عادی میتوانند نقش موثری ایفا کنند در حالیکه در پدافند عامل مانند سیستمهای
ضدهوایی و هواپیماهای رهگیر، تنها نیروهای مسلح مسئولیت برعهده دارند.
با اين تعاريف مي توان گفت ، پدافند غير عامل
يكي از نيازهاي مهم و اوليه استانهاي ايران به شمار مي آيد.
پدافند غیرعامل از سال 1382 و به دستور مقام معظم رهبری به منظور
شناسایی و بررسی تهدیدات داخلی در کشور تاسیس
شد و درطول عمر 13 ساله خود فعالیتهای موثري انجام داده است اما هنوز تا رسيدن به
هدف اصلي خود فاصله دارد كه تقويت آن در استانها از جمله آنهاست.
با در نظر گرفتن اين موضوع كه تهدیدات با توجه به پیشرفت تکنولوژیها
در حال تغییر و تحول هستند، در استانهاي ايران نيز باید متناسب با تهدیدات اقدامات
لازم را مد نظر داشت تا مصونيت آنها را تضمين كند.
سیاستهای کلی نظام در بخش پدافند غیرعامل ابلاغی
رهبر معظم انقلاب در 13 بند آمده که از آن جمله میتوان به رعایت اصول و ضوابط، طبقهبندی
مراکز، اماکن و تاسیسات حائز اهمیت حیاتی، حساس و مهم و روزآمد کردن آنها در صورت
لزوم، تهیه طرح جامع پدافند غیرعامل مقابل سلاحهای غیرمتعارف نظیر هستهای، میکروبی
و شیمیایی و فرهنگسازی و آموزش عمومی اشاره کرد.
مقام معظم رهبری موضوع پدافند غیر عامل را به عنوان
تعریف، همچنین اعلام انتظار مسئله بیان کرده و فرمودند: «پدافند غیر عامل مثل مصونیت
بخشی به بدن میباشد» در واقع پدافند غیر عامل و اقدامات آن را تشبیه کردند به مصون
سازی بدن سپس توقع و انتظارشان را از موضوع مصونسازی اینگونه بیان داشتهاند که اگر
دشمن اقدامی کند ضرب و زوری بزند و تلاش بکند، اتفاقی نیفتاده و اثری از خود بجای نگذارد،
مثل کسی که علیه یک بیماری واکسن میزند واکسینه شده و اتفاقی رخ نخواهد داد، که این
بیان هم انتظار است و هم به نوعی تعریف جدیدی از پدافند غیر عامل، در واقع پدافند غیر
عامل به عنوان بیاثر کردن اثر تهدید بر کشور تعریف شده است.
در بعد تهديدات طبيعي حدود ۴۹ تهدید طبیعی در دنيا شناخته شد که مجموعهای از ویژگیها را دارا میباشد،
تهدید بعدي، غیر طبیعی یا انسان ساخت میباشد یعنی منشا آن انسان است ، در واقع موضوع
پدافند غیر عامل تهدیداتی با منشا دشمن است و منشا طبیعت را در قالب مدیریت بحران و
حوادث طبیعی دنبال میکند.
تهدیدات طبیعی چند ویژگی دارد، اول اینکه منشا آن
طبیعت است و نه انسان، وقتی که منشا طبیعت باشد ویژگیهایی پیدا میکند اول اینکه فعل
و انفعالات طبیعی زمین محور کار میشود دوم اینکه در آن انگیزه دشمن و خصومت وجود ندارد
و سپس، تهدید و عنصر تشکیل دهنده تهدید، یک مفهوم ثابت است مثل زلزلهٔ بم و منجيل
و ورزقان كه ماهیتاً فرقی نمیکند لذا یک ویژگی بسیار مؤثر است، تهدیدات طبیعی منشا
آن ثابت ویا تغییرات بسیار کم و در حد صفر میباشد یعنی زلزلهٔ ۲۰۰ سال پیش و ۲۰ سال پیش تفاوتی نداشته و زیاد تغییر در
آن اتفاق نمیافتد این مسئله به انسان کمک میکند که با استفاده از علوم و دانش تجربه
بر این پدیده و حادثه غلبه کند و در واقع سعی کند با ابزار علمی و مهندسی این حادثه
را مدیریت و کنترل کند وقتی این اتفاق میافتد علوم مهندسی، استاندارد و آیین نامه
تولید میشود.
