روزنامه بريتانيايي گاردين هفته پيش گزارش داد كه مقامات افغانستان و طالبان در ماههاي اكتبر و سپتامبر ملاقاتهاي محرمانهاي داشتهاند كه معصوم استانكزي، رئيس امنيت ملي افغانستان و ملا عبدالمنان آخند، برادر ملا عمر رهبر اسبق طالبان، به همراه يك ديپلمات ارشد امريكايي در اين ملاقاتها حضور داشتهاند.
هر چند كه دولت كابل، طالبان و وزارت خارجه امريكا گزارش گاردين را رد كردند اما اين روزنامه نه تنها از گزارش خود پا پس نكشيد بلكه در گزارش ديگري مدعي شده كه هيئت سه نفره متشكل از مولوي شهابالدين دلاور، مولوي جان محمد مدني و ملا عبدالسلام از سوي دفتر طالبان در قطر عازم پاكستان شدهاند تا مقامات اسلامآباد را در جريان ديدارهاي محرمانه خود با طرف افغانستاني بگذارند و دلاور و مدني به همراه نعيم وردك، يكي از اعضاي ارشد طالبان مقيم پاكستان، هم قرار است به عربستان بروند تا در آنجا به نمايندگي از طالبان با نمايندگان دولت كابل و اعضاي شوراي عالي صلح افغانستان مذاكره بكنند. اين گزارش هم از سوي طالبان رد شد و دفتر اين گروه در دوحه، پايتخت قطر، با انتشار بيانيهاي اعلام كرد كه اين گزارشها شايعهپراكني رسانههاي غربي است و اگر هم روندي به نام مذاكرات با دولت كابل آغاز بشود، اين مسئله را اطلاعرساني خواهد كرد.
انتشار اين گزارشها با وجود تشديد درگيريهاي نيروهاي دولتي با طالبان در روزهاي اخير گوياي دو وجه متناقض جنگ و مذاكره دولت با طالبان است كه با توجه به سابقه جنگ دولت با طالبان، چندان هم عجيب نيست اما نكته قابل توجه در كشيده شدن پاي عربستان در مذاكرات صلح است. دولت كابل چه در زمان رياست جمهوري حامد كرزي و چه از ابتداي حضور محمداشرف غني در ارگ رياست جمهوري به دنبال مذاكرات با طالبان و رسيدن به صلحي با اين گروه بودهاند و غني با چند سفر خارجي و آوردن چين، امريكا و پاكستان در ميدان مذاكره، چند مذاكره چهار جانبه را پيش برد اما تمام اين تلاشها به جايي نرسيد. صلح غني با گلبدين حكمتيار بيشك يكدستاورد قابل توجه براي دولت كابل است و اين دستاورد اميدي براي صلح با طالبان ايجاد كرده كه ملاقاتهاي محرمانه مورد ادعاي گاردين هم در اين جهت انجام شده چنانكه شروط گفته شده مثل خروج نام اعضاي ارشد طالبان از ليست سياه تروريسم، آزادي زندانيهاي طالبان و معرفي اين گروه به عنوان يك جنبش سياسي در افغانستان مشابه همان شروط اساسي است كه در صلح با حكمتيار و حزب اسلامي او مورد تأييد دولت كابل قرار گرفت.
به نظر ميرسد كه دولت كابل براي رسيدن به چنين صلحي با طالبان نگاهش را به سعوديها دوخته و محور اصلي دكتر عبدالله عبدالله در سفر سه روزه به عربستان هم بر مبناي موضوع صلح با طالبان و حمايت آلسعود به عنوان حامي مالي طالبان از اين موضوع بود. عبدالله عبدالله براي ترغيب سعوديها در جهت تلاش براي صلح، منابع كشور افغانستان مثل منابع گاز و معادن را پيش كشيد و ماجد القصبي، وزير تجارت سعودي هم در ديدار با عبدالله عبدالله قول فرستادن تيمهاي فني براي بررسي زمينههاي سرمايهگذاري در افغانستان را داد. اين به معناي معاملهاي بين عبدالله عبدالله با سعوديها است تا در ازاي سرمايهگذاري و بهرهبرداري از منابع افغانستان، سعوديها هم مسئوليتي را در روند صلح با طالبان به عهده بگيرند. بنابر اين، دولت كابل كه تا كنون از صلح با طعم قطري يا گروه چهار جانبه نتيجهاي نگرفته، قصد دارد كه اين بار صلح با طعم سعودي را امتحان كند.
دو نكته وجود دارد كه ميتواند اين طعم را هم به كام كابل تلخ كند؛ نكته نخست در ميزان توانايي سعوديها است كه تا چه ميزان در تسليم طالبان به صلحي با كابل تأثيرگذار باشند. بايد توجه داشت كه غني چندين سفر به عربستان با همين هدف داشت و حتي قاضي محمد امين وقاد، يكي از اعضاي شوراي صلح افغانستان، در جريان سومين سفر غني در سال گذشته گفته بود كه عربستان ميتواند طالبان را وادار به صلح كند و ما براي همين كار، برنامه منسجمي را تهيه و با خود به عربستان ميبريم. با وجود اين، تجربه نشان داد كه سعوديها آن ميزان توانايي براي وادار كردن طالبان به صلح را ندارند و آن سفرها بينتيجه مانده است. نكته دوم در مورد پاكستان است كه كابل اين بار با رفتن مستقيم به سوي سعوديها، تا حدودي نقش اسلامآباد را ناديده گرفته، به قولي براي رسيدن به صلح با طالبان پاكستان را دورزده است. شايد اميد كابل به نفوذ سعوديها بر اسلامآباد باشد اما بايد توجه داشت كه اسلامآباد براي حمايت خود از طالبان راهبردهايي دارد كه ارتباطي به سعوديها و نفوذ آنها ندارد و به همين جهت هم بوده كه نفوذ سعوديها تا كنون تأثيري بر برنامه اسلامآباد در مسئله طالبان نداشته است. حالا كابل با نتيجه نگرفتن از راههاي قبلي، مسير جده عربستان را در پيش گرفته اما با توجه به اين دو نكته نميتوان اميدي به اين مسير بست به غيراز اينكه كابل با باز گذاشتن زمينه بهرهبرداري منابع خود توسط سعوديها فقط سرمايه خود را در اختيار سعوديها گذاشته است بدون اينكه نتيجهاي از صلح با طالبان بگيرد.
