با فرا رسيدن ماه محرم و صفر و ايام شهادت امام حسين(ع) و يارانش برخي از برنامههاي تلويزيوني كه قابليت پخش را در اين ايام ندارد، تعطيل شد. مهمترين برنامههايي كه در اين ايام پخش نخواهند شد «دورهمي» و «خندوانه» شبكه نسيم است كه در روزهاي گذشته اتمام پخششان را اعلام كردند.
با تعطيلي دو برنامه پر طرفدار تلويزيوني اكنون مخاطباني كه هر شب براي تماشاي اين برنامهها پاي تلويزيون مينشستند، نيازمند جايگزين هستند. آيا تلويزيون ميتواند اين برنامه را تأمين كند؟ اين سؤالي است كه مديران تلويزيون بايد در چند روز اخير پاسخي براي آن پيدا كنند، چون همين وقفه ممكن است به ريزش مخاطبان تلويزيون منجر شود.
با پايان يافتن برنامه «خندوانه» سومين فصل از اين برنامه تمام شد و بعد از حدود دو ماه تعطيلي، توليد فصل جديد آن شروع خواهد شد. مهران مديري نيز خود را آماده ساخت فيلم سينمايي ميكند و هنوز مشخص نيست كه تكليف پخش دورهمي بعد از ايام عزاداري به چه نحوي خواهد بود. اين دو برنامه پر مخاطب خيلي زود توانستند خود را در بين برنامههاي تلويزيوني جا بيندازند و در كنار نقش مفرح و نشاطآورشان به مسائل اجتماعي و فرهنگي مانند ايجاد كمپين صرفهجويي در مصرف آب و كمپين و مسابقه كتابخواني كه در خندوانه برگزار شد و ايجاد موزه در برنامه دورهمي براي جمعآوري هدايايي كه در نهايت با فروش آنها منافعش براي امور خيريه صرف ميشود از جمله فعاليتهاي اجتماعي قابلتوجهي بود كه اين دو برنامه به آنها پرداختند. حالا ظرفيت بزرگي كه اين برنامهها در پيش از ماه محرم ايجاد كرده بودند، قرار است دچار وقفه شود و اين وقفه ميتواند به ضرر تلويزيون تمام شود.
ابتدا از اين نظر كه برنامههاي مخاطب جمع كن تلويزيون تعطيل ميشوند و بيننده براي پر كردن آن ساعتهايي كه پاي برنامههاي خندوانه و دورهمي بوده است به دنبال جايگزين خواهد بود. دوم اينكه فضاي همدلي و مشاركت اجتماعي كه اين دو برنامه براي انجام فعاليتهاي خيريه و امور فرهنگي ايجاد كرده بودند با يك خلأ روبهرو ميشود. قاعدتاً در بخش اعظم ماههاي محرم و صفر خانوادهها براي حضور در مراسم مذهبي به هيئتها و تكايا ميروند، اما باز هم بخش زیادی از وقتشان را بايد تلويزيون پر كند.
تلويزيون نشان داده است كه در توليد برنامههاي مذهبياش كمترين نو آوري را دارد و اگر روحانيون در برنامههاي تلويزيوني مطالب جديدي درباره معارف ديني بيان نكنند يا نوحهخوانها و مرثيهسرايان روضهها و نوحههاي جديدي را آماده اجرا نكنند، تلويزيون هيچ چيز جديدي براي بينندههايش نخواهد داشت.
يك اتفاق خوب كه ميتواند الگو باشددر يكي از برنامههاي اخير برنامه خندوانه سيد مجيد بنيفاطمه، مداح اهل بيت(ع) مهمان بود، برنامهاي كه هم شاد بود و هم در آن شعائر مذهبي توسط مهمان برنامه و با همراهي تماشاگران حاضر در سالن برپا شد. آن جلسه از خندوانه نشان داد كه ميتوان يك برنامه مذهبي نيز با حضور مردم و چهرههاي شناخته شده انجام داد و با ديگر برنامههاي مذهبي كه تا پيش از اين در شبكههاي مختلف سيما نشان داده ميشد، متفاوت بود؛ قالبهايي كه اغلب برنامههاي مذهبي در ايام محرم و صفر رعايت ميكنند و مانع بزرگي براي ايجاد خلاقيت و نوآوري هستند. قطعاً انتظار اينكه در روزهاي سالگرد شهادت امام حسين(ع) و قيام عاشورا برنامه شاد از تلويزيون پخش شود، انتظاري عقلايي و شرعي نيست ولي ميتوان كاري كرد مخاطبان تلويزيوني كه به فضاي برنامههاي «خندوانه» و «دورهمي» عادت كردهاند بتوانند برنامههاي مناسبتي ايام شهادت را در فضاي جديدي تجربه كنند.
عزاداري حسيني يكي از منظمترين برنامههاي اجتماعي ايرانيان است كه نشاندهنده ارادت و عشق به اهل بيت(ع) و زنده نگهداشتن پيام عاشورا است. اين ماه ميتواند براي برنامههاي تلويزيوني فرصتي باشد كه در غياب دو برنامه جريانساز «خندوانه» و «دورهمي» بتوانند جريانسازي حركتهاي فرهنگي و اجتماعي با رويكرد فعاليتهاي خيرخواهانه و عام المنفعه را به دوش بگيرند به اين شرط كه اصلاً مديران صداوسيما چنين برنامهاي را در سر داشته و براي اجراي آن استراتژي را مشخص كرده باشند.
