از حدود 30 سال پيش تاکنون سالانه تنها 156 کيلومتر
خط آهن جديد در کشور احداث شده است. اين در شرايطي است که ايران با توجه سند چشم انداز
و افق سال 1404 مي بايست اين ميزان را به 25 هزار کيلومتر در سال مي رساند تا با توسعه
شبکه حمل و نقل ريلي رشد اقتصادي و صنعتي کشور را
سرعت ببخشد. با اين وجود هنوز نیمی از استان های کشور هیچ گونه دسترسی به خطوط
ریلی ندارند یا دسترسی آن ها بسیار محدود است.
پروژه راهآهن تهران-همدان-سنندج از سال ۷۵ دردستور کار دولت قرارگرفت و ساخت آن در سال ۸۴ کلید خورد و به گفته برخی از مسئولان قرار بود در یک قرارداد ۱۸ ماهه به نتیجه مطلوب برسد. اين خط اهن به طول ۴۲۰ کیلومتر باهدف ایجاد کوتاهترین مسیر ریلی بین این سه شهر و پسازآن اتصال
به مسیر راهآهن سمنگان- کرمانشاه و در ادامه تا مرز خسروی و راهآهن کشورهای همسایه
در دستور کار قرار گرفت تا با احداث و تکمیل این مسیر، کریدور شرقی- غربی کشور برقرار
و امکان حمل و ترانزیت بار و مسافر شرقی- غربی کشور فراهم شود.
خط آهن تهران -همدان به عنوان بخشي از اين شبکه
ريلي از اواسط دهه 80 کليد خورد و حالا تنها 145 کيلومتر از اين مسير ريل گذاري شده
و بقيه مسير بنا به دلايلي که کمبود منابع اعتباري فقط يکي از آنهاست، در بلاتکليفي
تکميل به سر مي برد.
**
همه چيز گردن تحريم هاست!
در کنار نبود منابع مالي کافي و ضعف مديريتي که
مشکل بسياري از پروژه هاي عمراني کشور است،
نبود ريل به دليل تحريم ها از جمله مهمترين مشکلات اين خط آهن عنوان شده است. در حالي که مسئولان وزارت راه وشهرسازي و ديگر مسئولان
مربوطه معتقدند به دليل اعمال تحريمهاي اقتصادي امکان وارد کردن ريل به کشور وجود نداشت
اما شواهد نشان مي دهد دليل تعلل در ساخت و تکميل اين خط اهن را نمي توان تنها در تحريم
ها جستجو کرد. اظهارات ضدو نقيض مسولان در خصوص ميزان اعتبار تزريقي به اين پروژه ،
برخي ادعاها در خصوص نداشتن ارزيابي زيست محيطي پروژه و جابجايي مديران استاني به خوبي
نشان مي دهد در برخي مراحل رد پاي ضعف مديريتي از اثرات تحريم ها پررنگ تر است.
نمونه اهمال کاري هاي مسئولان را مي توان در جابجايي
مديران شرکت ساخت و توسعه راههای استان همدان و عدم پاسخگويي و اطلاع رساني مناسب
از نحوه پيشرفت دقيق پروژه جستجو کرد.
حالا اظهارات اخيرمدیرکل حفاظت محیط زیست استان
همدان هم به ليست موانع اين پروژه افزوده شده است. محمدرضا محمدی معتقد است پروژه راه
آهن همدان ـ تهران با محیط زیست همراه نيست. گويا
عملیات اجرایی پروژه راه آهن زمانی کلید خورد که الزامی برای مطالعات ارزیابی
اثر زیست محیطی وجود نداشت و حالا پس از گذشت چند سال و در حين اجراي پروژه این الزام
ایجاد شده است! البته اين مسئول با بيان اينکه نداشتن مطالعات ارزيابي زيست محيطي نمي
تواند مانعي براي تداوم عمليات باشد اما داشتن آن را مطلوب مي داند!
پول مي رسد اما
...
بالاخره پس از کش و قوس هاي فراوان چند روز پيش
رئیس مجمع نمایندگان استان همدان اعلام کرد در سال جاري 150 ميليارد تومان اعتبار براي
اين پروژه تصويب شده و قرار است سه هزار تن ريل هم به اين پروژه اختصاص يابد.
امير خجسته با تاکيد بر اينکه ريل گذاري با تمام
قدرت د رحال انجام است گفت: وزير راه وشهرسازي اعلام کرده که به دنبال افتتاح این پروژه
در سال 95 هستیم ولی اگر نشود قطعا باید سال 96 به بهرهبرداری برسد! البته گويا برای تکمیل راه آهن تهران-همدان در سفر
ریاست جمهوری به استان هم وعده اختصاص 271
میلیارد تومان اعتبار به این پروژه داده شد. وعده اي که بعدها استاندار مبلغ آن را 60 میلیارد تومان عنوان کرد.
اين در حالي است که معاون عمرانی استاندار همدان
با اعلام اینکه اعتباری برای راهآهن همدان-تهران تخصیص نیافته مي گويد: امسال برای
این پروژه 151 میلیارد تومان مصوب شده ولی تخصیص پروژههای ملی ابلاغ نشده و تخصیص
پروژه راهآهن همدان-تهران نیز صفر است.
محمودرضا عراقی درباره آخرین وضعیت پروژه راهآهن
همدان-تهران با بيان اينکه تاکنون ۱۴۰ کیلومتر از مسیر راهآهن همدان-تهران ریلگذاری
شده و ۱۸۰ کیلومتر نیز باقی مانده است مي افزايد:
زیرسازی این پروژه بیش از 95 درصد پیشرفت فیزیکی
دارد و در حال حاضر عملیات اجرایی ایستگاههای مسافری در ساوه و همدان در دست اجراست.
وي با اعلام اینکه نیمه دوم سال کل اعبتارات این
پروژه تخصیص مییابد مي گويد: چند سالی رکود در پروژه وجود داشته ولی با پیگیری استاندار
و نمایندگان میتوان شاهد شنیدن خبرهای خوش درباره این پروژه بود.
اين در شرايطي است که طبق برآوردها گذشته از
450 ميليارد توماني که تاکنون براي اين پروژه صرف شده تا تکميل ان به 800 ميليارد تومان
ديگرنياز است. با اين حساب چطور مي توان انتظار داشت ظرف يک سال اين مبلغ تزريق شود
و مراحل زيرسازي و ريل گذاري باقي مانده مسير که حدود 50 درصد کل خط را شامل مي شود،
به نقطه پايان برسد
براساس نظر کارشناسان فن حتی اگر ریل به همدان برسد نمي توان آن را به مثابه
بهره برداري از راه آن دانست چراکه بعد از ریل گذاری باید بخشهای دیگر پروژه از جمله
نصب علائم راهنمایی و رانندگی، ساختارهای ارتباطی، فیبر نوری و ایستگاهها تکمیل شوند.
ضمن اينکه اگر تمام کارهای پشتیبانی طرح نیز اجرا شود ، يک بازه زماني نياز است تا
قطار باری بر روی ریل حرکت کند تا در صورت نشست زیرسازی ایرادات رفع و سپس قطار مسافربری
اقدام به تردد در این خط کند.
با اين وجود به رغم اينکه در سفر ریاست جمهوری به
استان همدان وعده داد شد که راه آهن تهران-همدان تا پایان سال 95 به اتمام برسد اما
حالا با توجه به شرايط موجود به نظر میرسد تا تکمیل و بهرهبرداری از این طرح هنوز
راه زیادی باید طی شود و افتتاح اين شبکه ريلي به عمردولت يازدهم قد نمي دهد.
