خبرگزاري رويترز پيش از اين به نقل از منابع آگاه نوشته است كه وزارت خزانهداري امريكا مجوزهايي را صادر كرده كه امكان تحويل دست كم 17 فروند هواپيماي ايرباس به ايران را فراهم ميكند و همين خبرگزاري مدعي شد شركت «بوئينگ» هم از وزارت خزانهداري امريكا مجوز لازم براي فروش هواپيما به ايران را دريافت كرده است. سرانجام وزارت خزانهداري امريكا خبر اعطاي مجوز به اين دو شركت هواپيمايي غربي براي فروش هواپيما به ايران را تأييد كرده است. در بيانيهاي كه توسط سخنگوي اين وزارتخانه منتشر شده، آمده است: «بنا بر برنامه جامع اقدام مشترك، امريكا متعهد به صدور مجوز صادرات هواپيماهاي مسافربري معين به ايران است.»
ماجرای شرایط سفت و سخت و لیست سیاهسخنگوي وزارت خزانهداري امريكا افزود: «ما به بوئينگ و ايرباس بنا بر سياست جديد، دو مجوز براي صادرات هواپيماهاي مسافربري خاص به ايران صادر كرديم. اين مجوزها شامل شرايط سفت و سختي است تا اطمينان يابيم از هواپيماها تنها براي مقاصد مسافربري استفاده خواهد شد و قابل فروش مجدد يا انتقال آن به يك واحد و شخصيت حقوقي موجود در ليست(سياه) نباشد.»
سخنگوي ايرباس: دولت امريكا فقط براي فروش ۱۷ ايرباس به ايران مجوز داداز سوي ديگر سخنگوي شركت ايرباس با اشاره به صدور مجوز از سوي دولت امريكا براي فروش هواپيما به ايران گفت: مجوز صادر شده براي ۱۷ فروند هواپيماست كه از نوع اي ۳۲۰ و اي ۳۳۰ هستند. شركت ايرباس اوايل روز چهارشنبه دريافت مجوز از اداره كنترل داراييهاي خارجي خزانه داري امريكا را اعلام كرد. شركت امريكايي بوئينگ نيز اواخر روز چهارشنبه دريافت مجوز از دولت امريكا را تأييد كرد.
رقابت ایرباس و بوئینگ برای فرود در بازار ایراناين مجوزها راه را براي اين دو شركت براي دسترسي به يكي از آخرين بازارهاي دستنخورده هوانوردي جهان هموار ميسازد. هر دو شركت قراردادهاي جداگانه 25ميليارد دلاري را براي فروش هواپيما به ايران اعلام كردهاند، هرچند تحليلگران در مورد تقاضا براي اين تعداد هواپيما در ايران و همچنين منابع مالي در دسترس براي خريد اين تعداد هواپيما ترديد دارند. اين قرارداد بزرگترين معامله يك شركت امريكايي از زمان پيروزي انقلاب اسلامي و بسته شدن سفارت امريكا در ايران خواهد بود. جاستين دوبون، سخنگوي شركت ايرباس گفت، اين شركت براي دريافت دو مجوز جهت تحويل سريع برخي از هواپيماها به ايران اقدام كرده بود. وي افزود: مجوز صادر شده در روز چهارشنبه براي 17 فروند هواپيماست كه از نوع اي 320 و اي 330 هستند. ايران در ليست خريد خود از ايرباس سفارش ساخت 118 هواپيما را داده است.
دوبون گفت: ايرباس اميدوار است به زودي مجوز دوم را براي فروش مابقي هواپيماها به ايران دريافت كند. مارك اسكلار، سخنگوي شركت بوئينگ هم در بيانيهاي اعلام كرد: «ما اين مجوز را دريافت كردهايم و همچنان در حال مذاكره با ايراناير» بر مبناي يادداشت تفاهم امضاشده در ماه ژوئن هستيم. پس از امضاي توافق هستهاي بين ايران و گروه موسوم به 1+5 و دستاورد آن (برجام) به عنوان برنامه جامع اقدام مشترك يا joint comprehensive plan of Action پيشقراردادي هم بين ايران و كمپاني ايرباس فرانسه براي خريد 118 فروند هواپيما به امضا رسيد. پيشقرارداد خريد 118 فروند انواع هواپيماي ايرباس بين ايراناير و كمپاني ايرباس، اوايل زمستان سال گذشته به امضا رسيد و در آن مقرر شد 118 فروند انواع هواپيماي ايرباس شامل 45 فروند ايرباس 321 و 320، 45 فروند ايرباس 330، 16 فروند ايرباس 350 و 12 فروند ايرباس 380 پهنپيكر براي ايراناير خريداري شود و در مدتزمان پنج تا هشت سال در اختيار هما قرار گيرد كه البته مقرر شد خريد شش فروند از اين هواپيماها در قرارداد جديد حذف شود.
پس از آن بود كه كمپاني بوئينگ كه حس كرده بود از اين رقيب ديرينه خود در فروش هواپيما به ايران عقب افتاده است، به عملكرد مديران دولت امريكا در صدور عدممجوز فروش هواپيماهاي كمپاني بوئينگ به ايران اعتراض كرد، دولت امريكا نيز در جلسات مختلف مجاب شد به بوئينگ اجازه مذاكره به ايران را بدهد و بدين ترتيب پاي كارشناسان بوئينگ و بازاريابان اين كمپاني سازنده هواپيما به ايران باز شد. كارشناسان بوئينگ جلسات مختلفي با نمايندگان ايرلاينهاي ايراني برگزار كردند و پيشقراردادهايي به امضا رسيد.
پس از آن بود كه موضوع جذب فاينانس از سوي كمپاني سازنده و مجوز اوفك (Office of Foreign Assets Control) به عنوان «دفتر كنترل داراييهاي خارجي» در امريكا عنوان و همين مجوز اوفك بهانهاي شد تا پيشقراردادهاي مختلف خريد هواپيما از ايرباس و بوئينگ به تعويق بيفتد، اين در حالي است كه در يكي از بندهاي توافق هستهاي، واشنگتن ملزم شده تحريم فروش هواپيما به ايران را رفع كند اما به هر حال صدور مجوز اوفك يك سال به طول انجاميد.
خريد 111 فروند هواپيماي ايرباس به ارزش كمتر از 10 ميليارد دلار اصغر فخريهكاشان، قائم مقام وزير راه و شهرسازي در امور بينالملل از حل مسائل بانكي و فاينانس سهجانبه بين ايران، ايرباس و شركت فاينانسر و برگزاري پنجمين مذاكره حضوري با بوئينگ در ايران ميگويد. خريد 111 فروند هواپيماي ايرباس به ارزش كمتر از 10 ميليارد دلار و امضاي قرارداد با بوئينگ در آينده نزديك، از ديگر مواردي است كه فخريهكاشان به آن اشاره كرده است. وي با اشاره به اينكه با صدور مجوز خزانهداري امريكا تا پايان سال 2016 چندين هواپيماي نو وارد ناوگان هوايي ايران خواهد شد، در گفتوگو با پايگاه خبري وزارت راه و شهرسازي گفته است: ممكن است مذاكرات با بوئينگ زودتر به نتيجه برسد و هواپيماهاي ساخت اين شركت زودتر از ايرباس وارد تهران شوند. وي ميگويد: جلسه بعدي مذاكره با نمايندگان ايرباس هفته آينده در تهران برگزار ميشود، در اين جلسه نمايندگان دو طرف به موضوعات حقوقي قرارداد خريد 111 فروند هواپيما رسيدگي ميكنند.
بنا به گفته فخريهكاشان مذاكرات با ايرباس در بخش مالي و فني به پايان رسيده است و با صدور مجوز خزانهداري امريكا تا پايان سال 2016 چندين هواپيماي نو وارد ناوگان هوايي ايران خواهد شد. قائم مقام وزير راه و شهرسازي در امور بينالملل اين خبر را هم ميدهد كه ممكن است مذاكرات با بوئينگ زودتر به نتيجه برسد و هواپيماهاي ساخت اين شركت زودتر از ايرباس وارد تهران شوند.
نگرانی از بازگشت تحریمهاوي اضافه كرد: مذاكرات با ايرباس متوقف نشده است و كماكان ادامه دارد، علت هم اين است كه درباره بندهايي از قرارداد ما با ايرباس هنوز توافق نشده است و قاعدتاً بايد درباره موضوعهاي مختلفي به توافق نهايي برسيم، اين بندها بيشتر مربوط به مواردي است كه اگر بار ديگر شرايط به گونهاي باشد كه ايرباس نتواند به تعهدات خود عمل كند مثل برگشت احتمالي تحريمها، بار حقوقي آن لحاظ شود و به ما جريمه بپردازد. وي ادامه داد: اگر چه اعتقاد ما بر اين است كه تحريمها باز نميگردد زيرا در حال حاضر بين اروپا و امريكا آن اجماع قبلي وجود ندارد، اما براي اينكه خوشبين هم نباشيم بايد قرارداد را به گونهاي ببنديم كه انگار شرايط عادي برقرار است، يعني شرايطي كه قبلاً هم وجود داشته است و ما همه خريدها را انجام ميداديم و هيچ ماده و بندي هم نبود كه بگويد اگر چنين شد چه كاري بايد كرد.
پايان مذاكره با ايرباس در بخش مالي و فنيفخريهكاشان درباره زمان تحويل هواپيماهاي خريداري شده گفت: تا پايان سال 2016 چندين هواپيما وارد كشور خواهد شد. وي همچنين درباره مذاكره با كمپاني بوئينگ بيان كرد: بوئينگ متن قرارداد را فرستاده و قرار بر اين است كه هفته آينده به تهران بيايند، البته تاكنون چهار بار به ايران آمدهاند و با يكديگر مذاكره داشتهايم و موافقتنامه عدمافشاي اطلاعات را امضا كردهايم.
باسلام
