به دليل ملاحظه چين و تاجيكستان

شانگهاي بر سر عضويت ايران اجماع نكرد

در نشست اخير سازمان شانگهاي هند و پاكستان به عنوان عضو رسمي پذيرفته شدند و افغانستان نيز عضويت در اين پيمان را درخواست كرد اما كشورهاي عضو بر سر عضويت ايران كه درخواست آن هشت سال پيش مطرح شده به اجماع نرسيدند.

همايش سازمان همكاري شانگهاي با حضور سران 10 كشور از جمله محمد‌جواد ظريف، وزير خارجه ايران روز جمعه در تاشكند پايتخت ازبكستان برگزار شد كه يكي از دستورات جلسه اين همايش بررسي به عضويت دائم درآمدن ايران در سازمان همكاري‌هاي شانگهاي بود. اين نشست براي بررسي و تصويب برنامه كاري چهار ساله و تأييد بيانيه مشترك اين سازمان انجام شد. با گذشت هشت سال از ارائه درخواست رسمي ايران براي عضويت دائم در سازمان همكاري شانگهاي و در حالي كه اين بار گفته مي‌شد فضا پس از توافق هسته‌اي ايران و 1+5 و خارج شدن تهران از ليست تحريم‌هاي غرب فراهم‌تر شده، سران كشورهاي عضو اين سازمان باز هم بر سر عضويت ايران به اجماع نرسيدند. گفته مي‌شود، با وجود اصرار روسيه بر عضويت ايران، برخي ديگر از اعضا با اين امر مخالفت كرده‌اند. ولاديمير پوتين، رئيس‌جمهور روسيه در سخنراني رسمي خود در نشست سران شانگهاي در تاشكند تأكيد كرد: «هيچ مانعي براي عضويت ايران در سازمان همكاري شانگهاي وجود ندارد.» به گزارش فارس، الماس بيك اتامبايف، رئيس‌جمهور قرقيزستان نيز در نشست سران شانگهاي اعلام كرد: «امضا و اجراي برجام شرايط عضويت رسمي ايران در سازمان همكاري شانگهاي را در آينده‌اي نزديك فراهم كرده است.»

به رغم موافقت روسيه، ازبكستان، قرقيزستان و قزاقستان از عضويت ايران در پيمان شانگهاي اما چين و تاجيكستان براي پيوستن ايران به اين سازمان ملاحظاتي دارند. براي عضويت رسمي در سازمان شانگهاي بايد همه اعضا به اجماع برسند كه در مورد ايران اين اجماع وجود نداشت. بهزاد شاهنده، كارشناس شرق آسيا، در گفت‌و‌گو با رويداد۲۴ درباره دليل مخالفت چين با پيوستن ايران به سازمان همكاري شانگهاي گفت: «نگاهي به عملكرد سازمان همكاري شانگهاي طي سال‌هاي اخير نشان مي‌دهد اين سازمان تبديل به يك نهاد چيني شده است و پكن در آن نفوذ زيادي دارد.» شاهنده گفت: «كشورهاي متعلق به آسياي مركزي كه در اين سازمان عضويت دارند نيز روابط نزديكي با چين دارند و با توجه به كمك‌هاي اقتصادي پكن به اين كشور‌ها، به چين وابسته هستند و تحت تأثير آن قرار دارند.»  
عدم اجماع براي عضويت ايران در شرايطي است كه هند و پاكستان كه درخواست عضويتشان در نشست سال گذشته سازمان شانگهاي مطرح شده بود روز جمعه به عنوان عضو رسمي پذيرفته شدند و تعداد اعضاي رسمي به هشت كشور رسيد.  از سوي ديگر، هارون چخانسوري، سخنگوي رئيس‌جمهور افغانستان با بيان اينكه اعضاي شانگهاي موافقت خود را با عضويت اين كشور اعلام كرده‌اند، گفت: «در حال حاضر اقدامات رسمي براي كسب عضويت كامل افغانستان در سازمان همكاري‌ شانگهاي آغاز شده است.»