آفت «زنگزرشک» سالهاست مهمان ناخوانده درختان زرشک خراسان جنوبي شده و تاکنون 670 هکتار از نخستین باغهاي تولید کننده زرشک شرق کشور را آلوده کرده است. با اينکه بيش از 10 سال از مشاهده اين آفت در بين درختان خراسان جنوبي ميگذرد و هرساله کشاورزان بسياري متحمل خسارت شدهاند، اما تاکنون راهکاري براي جلوگيري از پيشروي اين بيماري به کار گرفته نشده و محصول زرشک در پايان زمان برداشت با روند نزولي روبهرو ميشود. با اينکه هرساله باغداران خسارت زيادي را متحمل ميشوند، اما بيمهها به عنوان نهادي که بايد حامي حقوق خسارت ديدگان باشند، چتر حمايت خود را از اين قشر دريغ ميکنند، آنهم زماني که باغداران حق بيمه خود را پرداختهاند.
+++
استان خراسان جنوبی با 14 هزار و 228 هکتار باغ زرشک و تولید سالانه 14 هزار و 999 تن، 98درصد زرشک مورد نياز بازار مصرف داخلي و خارجي را توليد ميکند. با توجه به اين حجم عظيم توليد زرشک در اين استان، در سال 84 از ایران معادل یک میلیون و 985 هزار و 555 دلار زرشک تازه به کشورهای مختلف صادر شد. از بين 30 کشور مقصد صادرات زرشک، بيشترين واردکنندگان اين محصول ايراني به ترتيب شامل آلمان، امارات متحده عربی، کانادا، عراق، کویت، قطر، استرالیا، ميشوند. ارزش کل زرشک صادراتی ایران به کشورهای مذکور، معادل یک میلیون و 985 هزار دلار معادل پنج میلیارد و 812 میلیون و 43 هزار دلار ارزش در سال گذشته است. با اينکه توليد اين محصول از اهميت بالايي به منظور ارز آوري در کشور دارد، با اين حال آفت زنگ زرشک از 1385در روستاهای « خوان» و « نوقند» شهرستان مرزی درمیان گزارش شده و جولان ميدهد. در این مدت نيز 670 هکتار باغ های شهرستان های درمیان، بیرجند و زیرکوه دچار این آفت شد و همچنان شیوع آفت در باغهای زرشک استان رو به افزایش بوده و يکي از پايههاي صادرات محصولات کشاورزي کشوررا متزلزل کرده است.
تباني آفت زنگزرشک و خشکسالي
آفت زنگ زرشک هرساله درختان بسياري را قربانيان ميکند، علاوه بر آن، خشکسالي 17 ساله و حتي افزايش ناگهاني رطوبت در بين درختان بر اثر بارندگيهاي کوتاهمدت ، بر ميزان قدرت پيشروي آفت «زنگزرشک» افزوده است. به طوري که با تداوم خشکسالي در اين استان، درختان به مرور زمان ضعيف شده و قدرت خود را از دست ميدهند و زمينه شيوع انواع آفات و بيماريهاي درختان فراهم ميشود. مدیر حفظ نباتات سازمان جهاد کشاورزی خراسان جنوبی با اشاره به کاهش منابع آبي استان، ميگويد: تداوم 17 ساله خشکسالی و ضعف خاک، درختان زرشک که به مقاومت مشهورند، در مقابل بیماریها آسیبپذیر شدهاند. در میان آفتهایی که بهدلیل خشکسالی در استان افزایش یافته، پيش روي زنگ زرشک بحرانیتر است. مهدی یوسفی با اشاره به اينکه زنگ زرشک بیماری قارچی بسیار خطرناکی است که از سال ۸۵ در بخش قهستان شهرستان درمیان و در روستای نوقند شناسایی شده است، ميافزايد: در صورت پیشگیری نکردن، این آفت باعث نابودی باغها شده و زیانهای جبرانناپذیری به بار میآورد. متاسفانه علاوه بر خشکسالي رطوبت نيزعامل گسترش این بیماری ميشود.
بيمه اسم حمايت را يدک ميکشد!
روستایياني که درآمدشان از طريق باغداری تامين ميشد، با گسترش روز افزون آفت زنگزرشک و به دنبال آن از بينرفتن درختان يکي پس از ديگري، از کسب دسترنج چندین ساله خود مایوس شدهاند. با اينکه در چند سال گذشته کشاورزان به دنبال تبلیغ گسترده صندوق بیمه محصول کشاورزی اقدام به بیمه باغهای خود کردهاند و با شیوع آفت انتظار داشتند، بیمه خسارت وارده را پرداخت کند، اما اکنون اين نهاد که اسم حمايت از خسارت ديدگان را يدک ميکشد، چتر حمايت خود را بسته و پاسخگو نیست.جواد غنچه، مدیر صندوق بیمه کشاورزی خراسان جنوبی در اين باره میگوید: از بین رفتن زرشک در اثر عوامل طبیعی مشمول بیمه است و هنگام انعقاد قرارداد با متقاضی عوامل تحت پوشش بیمه به صورت مکتوب مشخص میشود. صندوق توسعه بخش کشاورزی تنها محصول را در برابر حوادث طبیعی بیمه میکند و در خارج از این موارد جوابگوی کشاورزان نیست. تاکنون نيز تمام پوشش محصول باغی و زراعی عامل آفت و بیماری تحت پوشش بیمه قرار نگرفته و در سالهای آینده پیگیر این موضوع خواهيم بود.
