آتش‌زدن كاه وكلش براي آماده‌سازي زمين كشاورزي روشي نادرست است

جمع‌آوري ضايعات مزارع به قيمت تخريب محيط‌زيست!

هزينه بالاي جمع آوري كاه وكلش به جاي مانده از برداشت محصولات گندم وجو باعث شده تا برخي از كشاورزان پس از جمع آوري محصول خود براي آماده كردن زمين براي كشت دوم اقدام به آتش زدن زمينهاي خود كنند.اين درحالي است كه به گفته كارشناسان كشاورزي ومحيط زيست، آتش زدن مزارع اثرات منفی بر محیط زیست گذاشته و مشکلاتی از قبیل آلودگی هوا، نابودی بخش عمده‌ای از میکرو ارگانیزم‌های خاک، فرسایش و افزایش شوری خاک را به ارمغان مي آورد. از طرفي اين اقدام موجب کاهش مواد عالی و حاصلخیزی زمين شده و کشاورزان را مجبور می کند براي تقويت خاك ، از کودهای طبیعی یا شیمیایی بيشتري استفاده کنند .

بررسي ها نشان مي دهد، با وجود اينكه در سال های اخیر روش های مناسبی، جایگزین آتش زدن كاه وكلش شده است اما باز هم برخي از كشاورزان به بهانه هزينه بالا از همان روش قديمي براي پاك سازي زمين هاي خود استفاده مي كنند.

حسين تاجيك از گندم كاران قديمي منطقه فيروز آباد شهر ري در اين خصوص مي گويد: از آنجايي كاه و کلش جمع آوري شده مشتري ندارد، واز طرفي خریدن ادوات کشاورزی حفاظتی نيز هزينه بالايي بردوش ما مي گذارد، بنابراین بهترین راهی که به ذهن مان می رسد آتش زدن كاه وكلش به جاي مانده برروي زمین است.

این کشاورز مي افزايد: با وجود اينكه كارشناسان جهاد كشاورزي روش هاي جديدي را به صورت جایگزین پیشنهاد داده اند اما ازآنجايي كه پر هزينه هستند نمي توانيم آن را به كار ببنديم.

وی ادامه مي دهد:از طرفی آتش زدن، زمان کوتاه تری را برده وهيچ هزينه اي ندارد.

عواقب آتش زدن زمين هاي زراعي

طبق اظهارات كارشناسان، حرارت تولید شده توسط سوزاندن کاه در زمین های کشاورزی باعث تخریب محیط زیست شده و آلاینده های محیطی را نیز افزایش می دهد.

عظيم رهايي از كارشناسان كشاورزي دراين خصوص مي گويد: طبق تحقيقاتي كه كارشناسان دراين رابطه انجام دادند، سوزاندن باقی ‌مانده محصولات به از ‌بین‌ رفتن مواد غذایی به‌ خصوص عناصر ریز‌ مغذی، کاهش حاصلخیزی و افزایش درصد فرسایش خاک منجر می ‌شود.

وي می افزاید:یکی دیگراز اثرات مضرسوزاندن بقایای گیاهی به‌ هم ‌خوردن چرخه زندگی حشرات مفید و از ‌بین ‌رفتن میکروارگانیسم‌ های زنده مانند باکتری‌ ها، قارچ ‌ها، انواع کرم‌ ها و کنه‌ های مفید در خاک است که با کاهش جمعیت آنها از میزان عملکرد محصول نیز تا حد زیادی کاسته می شود.

اين كارشناس كشاورزي ادامه می دهد: از دیگر آثار مخرب این اقدام می ‌توان به انتشار گازهایی نظیر مونو اکسید‌کربن، دی ‌اکسید‌کربن، اکسید ‌نیترو‍ژن و سایر گازهای تولیدی اشاره کرده که از فرآیند آتش ‌زدن مزارع به ‌وجود می ‌آیند و جزو گازهای گلخانه ‌ای هستند.

رهايي مي گويد: با این کار خاک مزارع در معرض فرسايش باد و آب قرار گرفته و گاز و دود حاصله بتدريج در شرايط آب و هوايی تغييرات ايجاد کرده و موجب گرم شدن بيشتر آب و هوای منطقه مي شود.

این در‌حالی است که می‌ توان با مدیریت بهینه و فرآوری بقایای گیاهی علاوه ‌بر حفظ خاک و افزایش بهره ‌وری درصد بالایی از کمبود علوفه و سوء تغذیه دام‌ ها را مرتفع کرد. بنابراین توجه به موضوع بقایای گیاهی از جهات مختلف و از جمله انتشار گازهای گلخانه ‌ای اهمیت دارد.

درحالي كه تا چند سال قبل، زارعت كاران برخي از استانها به هشدارها توجهي نمي كردند، اما در پي آموزش هاي كارشناسان و اثبات خطرات اين كار براي آنها، آتش زدن مزارع به شدت كاهش پيدا كرد. در اين ميان، استان خوزستان يكي از مناطق كشور بود كه درصد بالايي از زارعان اين منطقه پس از برداشت گندم وجو به منظور آماده كردن زمينهاي كشاورزي خود، به منظور كشت دوم اقدام به آتش زدن كاه وكلش برجاي مانده مي كردند.

محمد قاسمی نژاد معاون بهبود تولیدات گیاهی سازمان جهاد کشاورزی خوزستان در اين خصوص مي گويد:درحالي كه تا چند سال قبل زارعان منطقه براي آماده سازي زمين هاي خود به آتش زدن كاه وكلش هاي برجا مانده اقدام مي كردند اما درحال حاضر فقط 5 درصد مزارع گندم پس از برداشت، آتش زده می‌شود.

اين كارشناس مي افزايد: به همين منظور برنامه کشاورزی حفاظتی و پایدار شامل مدیریت بقایای خاک، مدیریت عوامل زیان رسان، مدیریت حاصلخیزی خاک و مدیریت خاک‌ورزی به عنوان یک پکیج براي متقاضيان تعریف شده است وآنها با بكار گيري اين روش ديگر نيازي به آتش زدن ندارند.

سوزاندن ضایعات برنج، مشکل اصلی زیست‌محیطی گيلان

از آنجا كه توليد برنج از محصولات استان گيلان به شمار مي رود لذا سوزاندن کاه و کلش برنج، ازديرباز يكي از روش هاي مهم براي از بین بردن اين ضايعات بود كه موجب مي شد علاوه بر آلودگي محيط زيست، جنگل ها ومراتع منطقه دچار آتش سوزي شود.

امير عبدوس يكي از كارشناسان محيط زيست دراين خصوص مي گويد:براي حل اين مشكل ترویج ورمی ‌کمپوست از ضایعات برنج برای صنایع تبدیلی استفاده و خوراک مواد اولیه يكي از بهترين روش هاست كه بايد مورد توجه قرار بگيرد.

آمارهای اعلام‌شده از سوی مسئولان جهاد کشاورزی نشان می‌دهد، سال گذشته نزدیک به ۶۰۰هکتار گندم به دلیل آتش زدن بقایای برجاي مانده كاه وكلش گندم وجوي باقي مانده برزمين ازبين رفته اند.

بااین‌همه آتش زدن بقايای گندم و جو در مزارع در برخي از مناطق كشور ازجمله استان هايي كه اين محصولات در آنها بدست مي آيد به يك موضوع جدی تبدیل‌شده که رفع اين مشکل علاوه بر اطلاع‌رسانی و آگاهی بخشی در خصوص مزايای احتمالی و ضررهای فراوان آن، به اقدام مؤثر مسئولان نياز دارد كه بايد به جد مورد توجه قرار بگيرد.