صرفهجويي در معناي لغوي خود به معناي درست، بهينه و به اندازه مصرف كردن است. مصرف بيش از اندازه، افراط و عكس آن تفريط ميباشد. مصرف به اندازه مواد، باعث جلوگيري از كمبود آن در آيندهاي دور يا نزديك ميشود. اما صرفهجويي در چه مواردي بايد صورت بگيرد؟ جواب صادقانه اين است: در همه موارد! از صرفهجويي در مصرف آب گرفته تا مواد غذايي و خوراكيهايي كه از مغازهها و سوپرها ميخريم؛ تا خريد لباسها و كفشهايي كه شايد حتي يكبار هم آنها را نپوشيم، اسباببازي براي كودكانمان، و همينطور مصرف و خريد بيش از اندازه نان و دارو و انبار كردن آنها تا زماني كه تاريخ مصرفشان بگذرد. ازدياد مصرف در هر يك از اين موارد، مضرات خود را دارد و مصرف بهينه آن نيز فوايد بسياري براي جامعه ميتواند به همراه داشته باشد. اما صرفهجويي در بعضي چيزها بسيار ضروري و در عين حال خيلي مفيد است.
صرفهجويي در مصرف آباز صرفهجويي در مصرف آب، هر چه بگوييم كم است اما نصيحتها، پندها و اندرزها در اين رابطه آنقدر بايد تكرار شوند تا در بين يكايك مردم، اين مبحث جا بيفتد و همه بدان عمل كنند. با توجه به موقعيت جغرافيايي كشورمان كه روي كمربند بياباني قرار گرفته، بايد بيشتر به فكر مصرف آب باشيم؛ علاوه بر آن مدتي است كه وارد دوره خشكسالي شدهايم، در نتيجه مسئوليتمان در قبال حفظ اين منبع بسيار گرانقدر، سنگينتر از آن است كه حتي بتوانيد فكرش را بكنيد. هرقدر هم كه ميزان بارش سالانه خوب باشد، دليل موجهي براي مصرف بيش از حد نيست! دليل نميشود كه هر وقت به حمام ميرويد، دوش حمام را به مدت يك ساعت باز بگذاريد؛ دليلي ندارد كه آب شلنگ را چند ساعت باز بگذاريد و با آن حياط منزلتان، ماشينتان و جلوي درب خانهتان را بشوييد! آبي كه تمام انسانها براي مصارف روزانه خود، كشاورزي، باغداري و غيره و بسياري از جانداران اين كره خاكي، از آن استفاده ميكنند، آب شيرين است؛ آبي كه فاقد نمك و ساير املاح ديگر ميباشد. اما چه حجمي از كره زمين را منابع آب شيرين تشكيل ميدهد؟ جواب، تعجبآور و البته ترسناك است زيرا تنها 3 درصد از كل منابع آب روي كره زمين را آب شيرين تشكيل داده. شايد به همين خاطر است كه ميگويند يكي از جنگهايي كه در آينده، امكان رخ دادن آن وجود دارد، جنگ بر سر آب است!
صرفهجويي در مصرف مواد غذايي و خوراكيبياييد با يكديگر صادق باشيم؛ تقريباً همه ما در خريد و مصرف غذا، خوراكيهاي گوناگون، نان و دارو زيادهروي ميكنيم. شايد اين امر طبيعي و عادي به نظر برسد اما اينطور نيست و نبايد هم باشد! تك تك ما، غذا و خوراكيهاي مورد علاقه خود را داريم؛ يكي دوست دارد انواع و اقسام نان را بخرد و در خانهاش داشته باشد، ديگري عاشق بستني است و تمام انواع آن را خريداري ميكند تا آن را بخورد و از آن لذت ببرد؛ يكي ديگر هنگامي كه كمي مريض احوال ميشود، تمام داروهاي داروخانه را به اصطلاح جارو ميكند و با خود ميبرد، اما وقتي ميزان زيادي از اين مواد، خريداري و نگهداري شوند، اتفاقي كه اكثر مواقع ميافتد آن است كه اين مواد خراب ميشوند و ديگر قابل مصرف نيستند. لبنيات، به طور كلي شامل شير، ماست، كره، پنير، بستني و... موادي هستند كه تاريخ مصرفشان در مدت كمي ميگذرد.
گذشتن تاريخ مصرف شامل مواد پروتئيني بستهبندي مانند انواع مرغ، ماهي و گوشت نيز ميشود؛ همينطور ميتوان به داروها نيز اشاره كرد. اما مطلب اصلي اينجاست كه مصرف موادي مانند اقسام پروتئينها، لبنيات و داروها پس از گذشتن تاريخ انقضايشان ميتواند بسيار خطرناك و نيز مسموميتهاي خطرناكي را به دنبال داشته باشد. و اما اقسام نان،... به اين شكل است كه پس از نگهداري طولاني مدت آن، اگر به صورت بستهبندي باشد، باز هم تاريخ مصرفش به سر ميآيد و جدا از آن اتفاقي كه براي تمام انواع و اقسام نان ميافتد، آن است كه همهشان يا كپك ميزنند يا خشك ميشوند و نهايتاً چه اتفاقي برايشان پيش ميآيد؟ احتمالاً خوراك كبوترها ميشوند يا شايد در كيسهاي جداگانه، در كنار سطلهاي زباله قرار گيرند. بقيه مواد غذايي چطور؟ هنگامي كه تاريخ مصرفشان ميگذرد، آنها هم روانه سطل آشغال ميشوند! نه خودمان از چيزي كه خريدهايم درست استفاده كردهايم و نه اجازه دادهايم كسي ديگر از آن استفاده كند؛ و هنگامي كه به سطل زباله مياندازيمشان، براي چه كسي ميتواند كوچكترين استفاده يا سودي داشته باشد؟ در آخر، جز اينكه موادي ارزشمند را دور انداختهايم و هدر دادهايم، كار ديگري نكردهايم.
صرفهجويي در خريد پوشاك
امري كاملاً عادي و شايد هم پيش پا افتاده باشد كه وارد مغازه يا فروشگاهي شويم، از لباسي، كيف يا كفشي خوشمان بيايد و آن را بلافاصله و بدون فكر بخريم، سپس آن را در كمد جاي دهيم و ناگهان با خود فكر كنيم كه: اصلاً چرا چنين چيزي را خريدم؟ يا من اين را كجا و در چه مكاني ميتوانم استفاده كنم و بپوشم؟ آن زمان كه اين را خريدم، با خودم چه فكري ميكردم؟ و از اين قبيل افكار... براي خريد كفش زمستاني، يا شايد هم تابستاني، يا كفشي براي محل كار يا تحصيل يا هر موقعيت ديگر به فروشگاه، مغازه يا مراكز خريد ميرويم اما نهايتاً چيزي كه ميخريم، ذرهاي تناسب با آنچه كه بدان نيازمند بوديم، ندارد. همين اتفاق در خريد كيف و انواع البسه نيز رخ ميدهد. شايد اگر همين حالا سري به كمدتان بزنيد با تعداد زيادي لباس و كيف و كفشهايي مواجه شويد كه از زماني كه خريداريشان كردهايد، به هيچ وجه از آن استفاده نكردهايد. شايد پس از مدت زيادي كه گذشته اين لباسها ديگر اندازهتان نباشد! همين اتفاق براي كودكان نيز ميافتد؛ فرزند شما به سرعت در حال رشد است و شما پشت سر هم براي او لباس ميخريد، لباسهايي كه ممكن است هيچ گاه پوشيده نشوند و براي كودك شما كوچك شوند. ما به صرفهجويي در خريد پوشاك نيزبه شدت نيازمنديم.
كلام آخر، مصرف متعادل
مصرف بهينه و به اندازه، يكي از راههاي ساختن جامعهاي بهتر و سالمتر است. نيازي نيست كه براي خريد چيزي كه به آن نياز نداريد، به مغازهها حملهور شويد و هجوم بياوريد. يكي از بهترين اخلاقها، به طور قطع، خريد و مصرف، به حد نياز است. اين را بدانيد كه با هدر رفتن هر يك از موارد بالا، نه تنها حقوق يكسري ضايع و زير پا گذاشته، بلكه يكسري منابع طبيعي غيرقابلبازگشت نيز نابود ميشود. فراموش نكنيم كه آيندگان هم از مواهب طبيعي سهم دارند.
