
وزير خارجه امريكا از مسئوليتهاي خود در رابطه با برجام شانه خالي كرده و ميگويد همكاري نكردن بانكهاي اروپايي با ايران ربطي به امريكا ندارد. جان كري يك روز قبل از ملاقات با بانكداران انگليسي اين اظهارات را به زبان آورد؛ جايي كه گفته ميشود او قرار است به آنها اطمينان بدهد كه امريكا سد راه مبادلات مالي بانكهاي اروپايي با ايران نخواهد شد. همزمان با سخنان كري، سخنگوي كاخ سفيد با گفتن اينكه ايران در حد انتظاراتش از برجام منتفع نشده، خرسندي پنهان واشنگتن از روند جاري مبادلات مالي با ايران را نمايان كرد.
به گزارش «جوان» جان كري، وزير خارجه امريكا در جريان «نشست مبارزه با فساد» در لندن به بحثهايي كه درباره كارشكني امريكا در مبادلات مالي ايران مطرح ميشود واكنش نشان داد و به خبرنگاران گفت: «اگر اين شركتها نميخواهند با ايران وارد معامله شوند و اگر قرارداد تجاري خوبي (براي معامله با ايران) نميبينند، نبايد از امريكا به عنوان بهانه (براي معامله نكردن) استفاده كنند، (استفاده از اين بهانه) عادلانه و دقيق نيست.» كري افزود: «اين مهم است كه شفافيت وجود داشته باشد و شفافيت اين است كه بانكهاي اروپايي مطلقاً آزادند براي نهادهاي ايراني كه در فهرست تحريمها نيستند حساب باز كنند، تجارت كنند، پول رد و بدل كنند، يك توافق تجاري قانوني را تسهيل كنند، آن را پشتيباني كنند، وام بدهند، همه اينها مطلقاً آزاد است.»
با گذشت بيش از سه ماه از اجراي برجام، مقامهاي دولتي در ايران ميگويند كه تهران نتوانسته به داراييهاي بلوكهشده خود در بانكهاي اروپايي دست پيدا كند. جان كري در حالي ميگويد كه همكاري نكردن بانكها با ايران ربطي به امريكا ندارد كه به دليل پابرجا ماندن تحريمهاي مربوط به نقل و انتقالات مالي از طريق دلار ايران نميتواند داراييهاي آزاد شده در چارچوب برجام را به ارزهاي معتبري مانند دلار مبادله يا وارد كشور كند. باقي ماندن اين تحريمها عليه ايران باعث شده بانكهاي بزرگ اروپايي به خاطر نگراني از اقدامات تنبيهي امريكا از داد و ستد با ايران خودداري كنند. كري با برگزاري نشستهايي با روساي بانكهاي انگليسي و اروپايي تلاش ميكند نشان دهد كه آنها مشكلي با كار كردن اين بانكها با ايران ندارند. او قرار است امروز در لندن با نمايندگان بانكهاي انگليسي و اروپايي در مورد معامله با ايران ملاقات كند. يك منبع بانكي به خبرگزاري رويترز گفت كه ايران، محور اصلي اين مذاكرات خواهد بود و نمايندگان شماري از بانكهاي اروپايي نيز در اين ديدار حضور خواهند داشت. جان كري پيش از اين نيز با نمايندگان بانكهاي اروپايي ديدار كرده است كه بنابر گزارش پايگاه خبري تحليلي المانيتور اين نشست براي اطمينان دادن به اين بانكها موفقيتآميز نبوده است. تحليلگران معتقدند اينگونه نشستها بانكها اروپايي را قانع نخواهد كرد با ايران وارد معامله شوند چرا كه آنها نياز به تضمين كتبي از سوي واشنگتن دارند. تريتا پارسي، بنيانگذار و رئيس فعلي شوراي ملي ايرانيان امريكا (ناياك) در صفحه توئيتر خود نوشت كه در زمان تحريمها، امريكا بانكها را به شدت ترسانده است و تضمين شفاهي مبني بر اينكه تجارت با ايران آزاد است براي فروريختن ترس بانكها كافي نخواهد بود. فواد ايزدي استاد دانشگاه مطالعات جهان نيز در گفتوگو با «جوان» گفته است: «اينكه وزير خارجه امريكا به صورت شفاهي اين مسئله را اعلام ميكند تأثير نخواهد گذاشت چراكه اظهارات شفاهي نميتواند مورد استناد بانكها باشد؛ اين بانكها به صورت كتبي به امريكا تعهد دادهاند كه با ايران كار نكنند. اگر اين بانكها بخواهند با ايران كار كنند بايد وزارت دارايي امريكا به آنها به صورت كتبي اجازه بدهد اما امريكا نميخواهد اين كار را انجام دهد.» وزارت خزانهداري امريكا نه تنها حاضر نيست به بانكها تضمين كتبي بدهد بلكه با صدور دستورالعملي برداشت خود از توافق هستهاي را منتشر كرده است كه در آن بر ممنوعيت معاملات دلاري با ايران تأكيد شده است. «اين دستورالعمل كه اندكي پس از اجراي توافق هستهاي صادر شده با ايجاد ترس و واهمه در بين بانكهاي خارجي، آنها را از برقراري ارتباط با ايران دور داشته است.»
كاخ سفيد: چيزي عايد ايران نشده استجاش ارنست سخنگوي كاخ سفيد گفت: «مخالفان ما علاوه بر اين ميگفتند كه اين توافق سبب ميشود صدها ميليارد دلار به اقتصاد ايران تزريق خواهد شد، اين هم اتفاق نيفتاد و ما شاهد اين هستيم كه مقامات ايراني ميگويند آنچه انتظار داشتهاند را از رفع تحريمها دريافت نكردهاند. بنابراين انتقادات از توافق هستهاي اشتباه بود و ثابت شد كه تلاشهاي ما براي دفاع از توافق تا چه حد مبتني بر حقيقت بوده است.» به نظر ميرسد منظور جاش ارنست از منتقدان برجام اشاره به لابيهاي صهيونيستي و سعودي و همچنين بعضي سياستمداران مخالف سرسخت امريكايي است كه در جريان مذاكرات با اعلام اينكه تزريق ميلياردها دلار به ايران باعث افزايش قدرت آن در منطقه خواهد شد. از سوي ديگر، اين اظهارات ميتواند تأييدكننده خرسندي امريكا از مسدود ماندن داراييهاي ايران باشد. ارنست گفت: من از شما و منتقدان توافق ميخواهم كه به حقايق نگاه كنند و نتايج را ببينند. ما ميتوانيم فعاليتهاي ايران را راستي آزمايي كنيم و حقايق روشن است. امنيت ملي امريكا و امنيت اسرائيل و ديگر متحدانمان در منطقه با اين توافق تأمين شده است.
شرمن: ناآراميهاي 88، كورسوي اميد بود«وندي شرمن» معاون سابق وزير خارجه امريكا در نشستي كه اخيراً در انديشكده «بيكر» دانشگاه «رايس» برگزار شد، به تشريح جزئيات و پشت صحنههاي كمتر مطرح شده مذاكرات هستهاي با ايران پرداخته است. وي در اين سخنراني كه در اواخر فروردين انجام شده، با اشاره به اينكه تحريمها عليه ايران «مؤثرترين رژيم تحريمهايي بودند كه تاكنون اعمال شدهاند و در نتيجه آنها اقتصاد ايران به شدت ضعيف شد» خاطر نشان كرده: «اما آن تحريمها هرگز برنامه هستهاي ايران را متوقف نكرد، هرچند موجب شد كه ايران پاي ميز مذاكره بيايد.»
شرمن همچنين به مسائل داخلي ايران پرداخته و «ناآرام شدن تهران پس از انتخابات سال 1388» را به عنوان «سو سويي براي اميدواري» توصيف كرد. وي سپس افزود: «اما نتايج انتخابات بعدي، كورسويي از اميد بود. ايرانيها حسن روحاني را انتخاب كردند، يك روحاني محافظهكار كه از سوي رهبر عالي تأييد شده بود. اما او حداقل درك ميكرد كه آينده ايران به اصلاحات اقتصادي وابسته است. او ميدانست كه براي شكوفايي اقتصادي ايران، بايد تحريمها رفع شده و انزواي ايران پايان يابد. مشخص شد كه بالاخره رئيسجمهور اوباما با كسي طرف است كه ميتوان با او مذاكره كرد.» وزير خارجه امريكا همچنين با اشاره به اينكه «ايران به دانش هستهاي مسلط شده بود و ما هم گزينه نظامي واقعياي داشتيم» تأكيد كرد: «اما حمله نظامي دانش ايران را نابود نميكرد و آن وقت ايران چند سال بعد دوباره به صورت مخفي برنامه هستهاي خود را از سر ميگرفت و نه تنها مشكل حل نميشد، بلكه مشكلات بيشتري ايجاد ميشد.»
پرتاب خودكار به عراقچيشرمن در ادامه با بيان اينكه كري در طول مذاكرات بر تأثيرات ايجاد رابطه شخصي با طرف مقابل واقف بود، گفت در سطح كارشناسان هم بين هر دو طرف روابط شخصي شكل گرفت. وي سپس به جزئياتي بيشتر درباره يكي از جلسات بين تيم مذاكره كننده ايراني و امريكايي اشاره كرد و گفت: «اين جلسه آنقدر سخت بود كه وزير كري بر خلاف رويه معمول و مشخصه شخصيتياش، دستش را آنقدر محكم روي ميز كوبيد كه خودكارِ روي ميز به هوا بلند شد و به همتاي من عباس عراقچي برخورد كرد.» شرمن در پاسخ به اين سؤال كه آيا مورد مشخصي بوده كه به واسطه روابط شخصي طرفين حل شود، از بيان جزئيات خودداري كرد، اما گفت: «موارد زيادي رخ داد كه وضعيت دشواري پيش ميآمد و جان كري به اتاق ظريف ميرفت يا وزير ظريف به اتاق او ميرفت و آنها اين مسئله را با هم در ميان ميگذاشتند، يكي از اين موارد (جدال لفظي كري و ظريف) به رسانهها هم كشيده شد.» وي افزود: «اينكه وزير كري را به چنين وضعي (عصبانيت) برسانيد، كار سادهاي نيست، چون او انسان بسيار صبور و بخشندهاي است. آن زمان در ناهارخوري ساختمان در وين بوديم كه من ناگهان از پشت ديوار صداي داد و فرياد شنيدم. چراكه آنها در صورت لزوم سر هم فرياد هم ميزدند. آنهايي كه آقاي ظريف را بشناسند، ميدانند كه او خيلي خوب فرياد ميزند و بسيار احساسي است. تصور ميكنم كه آن رابطه شخصي كاملاً مورد نياز بود.»
شرمن در پاسخ به سوالي در مورد اينكه آيا «صد ميليارد دلار آزاد شده به واسطه برجام» در فعاليتهاي منطقهاي ايران به كار گرفته نميشود، گفت: «افسانهسازيها در مورد اين «صد ميليارد» واقعاً اعجاببرانگيز است. اولاً بگويم كه اين پول امريكا يا پول مالياتدهندگان امريكايي نيست. اينها داراييهاي ايران بودند كه در بانكهاي خارجي و نه امريكايي، بلوكهشده بودند. در بانكهايي در امارات، در ژاپن، در كره بودند. همه آنها هم داراييهاي بلوكهشده ايران هستند در بانكهاي خارجي.»
وي افزود: «ثانياً، در مورد مبلغ 100 ميليارد دلار، اينكه برآورد ما و وزارت خزانهداري اين است كه ممكن است، ممكن است كه نهايتاً تا 50 ميليارد دلار بتواند به ايران بازگردد، چراكه باقي اين مبلغ يا اقساط عقبافتاده وامهاي ايران هستند يا مبالغي كه متعلق به چين هستند و چين هم ميخواهد آنها را پس بگيرد.» شرمن ادامه داد: «نهايتاً، به نفع ايران نيست كه اين مبالغ را به داخل كشور منتقل كند، چراكه ايران اين پول را در خارج كشور براي انجام تجارت نياز دارد و اگر پولي در خارج نداشته باشد، نميتواند معامله تجاري كند.» رئيس سابق تيم مذاكرهكننده امريكايي افزود: «نكته مهم كه بسيار حائز اهميت است، اين است كه شكي وجود ندارد كه ايران ميتواند اين پول را براي مقاصد ديگر استفاده كند و سؤالي وجود ندارد كه با رفع تحريمها، اقتصاد ايران ميتواند عملكرد بهتري داشته باشد و شك ندارم كه با بهبود وضعيت اقتصادي، سپاه پاسداران هم پول بيشتري به دست ميآورد. اما ميخواهم به شما يادآوري كنم كه سپاه پاسداران و نيروي قدس، با همان مبالغ كم، توانسته بود كارهاي زيادي انجام دهد.»