مديريت جهادي در عرصه فرهنگ، نيازمند تقويت پايههاي فرهنگ ملي و بومي است. با افزايش پذيرش دانشجو در رشتههاي امور يا مديريت فرهنگي در دانشگاههاي علمي و كاربردي، تبليغات شعارگونه در حوزه فرهنگ يا با بسط فرهنگ بنري از سوي برخي مسئولان فرهنگي در سطح شهر نميتوان شاهد تحقق عملي مديريت جهادي در اين حوزه بود. توليد و پخش نوشت افزار «ايراني - اسلامي» يكي از برنامههاي فرهنگي مؤثر در پذيرش مؤلفههاي فرهنگ بومي است. اين برنامه نيازمند ايجاد بسترهاي پذيرش اين نوشتافزار توسط كودكان به عنوان تأثيرپذيرترين فاعلان اجتماعي است. براي نيل به اين مقصود بهتر است، با نگاهي واقعگرا به بيان كژتابيها و نارساييها و تقويت نكات مثبت پرداخت. چگونگي توليد اين نوشتافزارها افزون بر رعايت كيفيت مواد اوليه در مرحله توليد و شيوههاي تبليغ و ارائه به فعالان اجتماعي در مرحله پخش را نيز نبايد از نگاه دور داشت.
***
ريحانه فتحي، كارشناس فرهنگي ميگويد: در چگونگي توليد نياز است متوليان بر شكل و محتواي كالاي توليدي توجه لازم را به كار گيرند.
فتحي ميگويد: در مرحله نخست لازم است محتوا را در اولويت قرار دهند و با پرهيز از موازيكاريهاي نهاد و سازمانهاي فرهنگي مرتبط و لحاظ پيوست فرهنگي، به تحقيق، تفحص و پژوهش بپردازند و با طراحي، به روزرساني و ورود شخصيتهاي بومي كه ريشه در ادبيات، فرهنگ و هنر ملي داشته باشند، شخصيتهاي فعال و مؤثر ايراني - اسلامي، با طراحيهاي جذاب گرافيكي و نقاشي، براي نقشآفريني روي نوشتافزار خلق كنند، چراكه اين شخصيتها در شكلدهي به انتظارات رفتاري ما از كودكانمان مؤثر است. از كودكي كه 9 ماه تحصيلي در سالهاي متمادي با ارزشهاي پنهان روي اشكال لوازمالتحريرش مانند باربي باليده است چگونه ميتوان انتظاراتي مانند پوشش كامل در سنين بعد از تكليف داشت؟
انتقال معاني با كالاهاي فرهنگيبه گفته وي، توليد و پخش تيزرهاي اثرگذار تلويزيوني، بازيهاي رايانهاي، فيلمهاي متناسب با گروه سني هدف، توليد و پخش ديگر محصولات فرهنگي مورد نياز اين گروه از مخاطبان فرهنگي همانند كيف، حوله، ابزارهاي آشاميدني و خوردني، عروسك و...، حمايت از فعالان عرصه توليد، هنرمندان فعال در اين زمينه و كنترل بازار نيز ميتواند بر تأثيرگذاري و جاگيري شخصيت طراحي شده در ذهن كودكان و نوجوانان و همراهسازي آنها با يك برنامه منسجم، بيفزايد. لازم به ذكر است، در همراهسازي مخاطبان هدف با برنامههاي فرهنگي، تكرار تبليغ در بازههاي زماني مختلف از سوي رسانههاي گروهي و خانواده را نيز نبايد فراموش كرد. در واقع تلويزيون و فيلمهاي بازاري، ميتواند به انتقال معاني، ارزش، الگوها و كالاهاي فرهنگي(چون اسباب بازي، نوشت افزار، لباس و...) در گرايش و جادهي معاني و ارزشهاي يادگيري شده، بپردازد. حمايت تلويزيون از چگونگي معناسازي محصولات فرهنگي، به عنوان يك ابزار مؤثر در ساخت اجتماعي ميتواند بر بازار توليد، پخش و مصرف تأثير بگذارد.
نوشتافزار غربي بيش از اسلامي!فتحي ميگويد در اين بحث لازم است ابتدا انيميشنهاي جذابي با معرفي نمادها و شخصيتهاي بومي بتواند ساعتها كودكانمان را پاي تلويزيون بنشاند، توليد و سپس همان شخصيتهاي پرورش يافته در اذهان كودكان توسط رسانه، تلويزيونهاي خانگي و ديگر محصولات فرهنگي در طراحي لوازم التحرير ايراني استفاده شود. با نگاه به بازار مصرف درمييابيم هم اكنون نوشت افزارهاي همسو با فرهنگ غربي بيش از نوشت افزارهاي ايراني - اسلامي است. ساخت و معرفي نمادها و شخصيتهاي بومي همچون شهيد آويني، شهيد چمران، شهداي هستهاي، مفاخر ملي همچون ابنسينا، يوسف پيامبر، مختارنامه و... با كيفيت در مواد اوليه، طراحي و بستهبندي با قيمت مناسب كه اصول روانشناسي كودك در خلق، توليد و اجراي آنها رعايت شده است، ميتواند از حضور نمادهاي نامتجانس با فرهنگ ايراني همچون: باباسفنجي، انگري برد، بنتن، سيندرلا و... بكاهد و به حركت چرخه توليد و اقتصاد كشور مدد رساند. وقتي چرخه اقتصادي به سوي كامل شدن برود فراگيري فرهنگي نيز به سمت تكامل خواهد رفت.
معرفي قهرمانان مليوي در ادامه اظهار ميكند: لازم به ذكر است، در معرفي نمادها و شخصيتهاي بومي بايد سن كودك، نياز وي به خلاقيت، كنجكاوي و هيجان را لحاظ كرد تا موضوع براي او جذابيت يافته و بتواند به آن علاقهمند شود. وقتي كودك علاقهمند به طرحي ميشود والدين آن را براي او تهيه ميكنند. پس طراحان با رعايت نيازهاي كودك و لحاظ آنها بايد به خلق شخصيتهايي بپردازند كه در عين برآوردن نيازهاي روحي وي، ارزشها، هنجارها و شاخصههاي فرهنگي را به او انتقال دهند و به معرفي شخصيتهاي بومي و قهرمانان ملي بپردازند. اين انتقال مفاهيم بايد كاملاً غيرمستقيم صورت پذيرد به گونهاي كه مخاطب عام متوجه آن نشود. طراحان شخصيتهاي كارتوني يا انيميشن بايد از قدرت ايدهپردازي، پردازش و اجراي خوبي برخوردار باشند و بتوانند سبك ايراني - اسلامي را در تمامي مراحل در يك فضاي فرهنگي و شخصيتي غيرمستقيم پيادهسازي كنند. براي نمونه ميتوان ارتباطي بين محصولات فرهنگي مورد استفاده كودك با محتواي درسي برقرار كرد تا در عين رعايت جذابيت بتواند با آن ارتباط بيشتري با كسب اطلاعات درباره آن، برقرار سازد.
توجه به توليدكنندگان داخليريحانه فتحي، كارشناس فرهنگي با اشاره به اينكه بر كسي پوشيده نيست كه طراحي و خلق شخصيتهاي مختلف ايراني پرهزينه خواهد بود، ميگويد: حمايت بخش خصوصي از اين برنامه ميتواند بر دستان رقابت ما با توليدكنندگان خارجي قوت بخشد. همچنين بخشهاي مختلف نظام ميتوانند با حمايتهاي مالي، تسهيلات مناسب و وامهايي كه به توليدكنندگان ميدهد بخشي از هزينههاي مواد خام اوليه و هزينههايي كه در طراحي و ساخت دارند را پوشش بدهند. در ادامه پشتيباني رسانهاي و پشتيباني تبليغاتي نيز براي تقويت يادگيري رفتاري از اين شخصيتها در سنين كودكي امري حياتي است. لحاظ مهندسي فاكتورهاي انساني در توليد، كنترل واردات، تقويت بازار توزيع و شناخت نيازهاي روانشناختي بازار هدف نيز در اين مهم نقش بسزايي خواهد داشت.
نيل به اقتصاد فرهنگيفتحي در خاتمه تأكيد ميكند: ما بايد بتوانيم خودمان را در عرصه اقتصاد فرهنگي به بلوغ برسانيم. زايش و تنوع فرهنگي كشورمان با وجود 30 استان، به نسبت بسياري از كشورها بالاست ولي از كنار آن به آساني و بدون نگاه كارشناسي رد ميشويم. تفاوت در گويش، پوشش و آداب و رسوم و... ميتواند ميدان خوبي براي ايدهپروري باشد. فرهنگ ما اقتصادآفرين است و خوب است اگر بخواهيم از اين امتياز براي گرفتن نمادها و خلق شخصيتهاي فرهنگي استفاده لازم را ببريم و با رعايت شاخصههاي فرهنگي كشورمان از آن در مسير توليد و نيل به اقتصاد فرهنگي بهرهبرداري كنيم. براي رسيدن به اقتصاد فرهنگي، مديريت جهادي در عرصه فرهنگ، ضروري است.
