خبرگزاريهاي خارجي گزارش دادهاند كه ايران به مشتريان نفت خود تكليف كرده است تا يورو را جايگزين دلار در معاملاتشان با ايران كنند؛ خبري كه بيش از آنكه يك درخواست جديد باشد نبش قبر يك قاعده چند ساله در روابط نفتي ايران با ساير كشورهاست.
سه سال پس از آغاز بهكار دولت نهم، محمود احمدينژاد در نامهاي رسمي به وزارت نفت دستوري صادر كرد كه بر اساس آن همه روابط مالي شركت ملي نفت با مشتريان نفت بر مبناي يورو باشد كه تا امروز ادامه داشته است. بر اساس اين دستورالعمل، در تمامي اسناد تنظيمي در فروش نفت، فرآوردههاي نفتي و... دلار حذف شده است و همگي بر اساس دلار و ساير ارزهاي رايج در منطقه تنظيم ميشده است. اين روند تا امروز ادامه داشته است و با توجه به آغاز صادرات نفت ايران به اروپا، اين درخواست ايران توسط رسانههاي خارجي خبرساز شده است.
رويترز در گزارشي به اين موضوع پرداخت و نوشت: ايران در قراردادهاي اخير فروش نفت خود با شركتهاي مختلف از جمله غول نفت و گاز فرانسه، توتال، شركت پالايشگاهي اسپانيايي كپسا و شاخه تجاري شركت لوك اويل روسيه يعني ليتاسكو شرط مهمي را گذاشته است كه فعلاً با پاسخ روشني از سوي مشتريان مواجه نشده است.
يك منبع آگاه در شركت ملي نفت ايران گفت: ايران قراردادهاي اخير فروش نفت خود با شركتهاي مختلف از جمله غول نفت و گاز فرانسه - توتال- شركت پالايشگاهي اسپانيايي كپسا و ليتاسكو را به يورو تنظيم خواهد كرد. ما در صورتحسابهايمان بندي را ذكر ميكنيم كه با در نظرگرفتن نرخ تبادل يورو در مقابل دلار در زمان تحويل محموله، خريداران نفت ما بايد پول آن را به يورو پرداخت كنند. لوك اويل و توتال از اظهارنظر در اين خصوص خودداري كردند و كپسا به درخواست براي اظهارنظر در اين خصوص جواب نداد.
اين منبع كه اطلاعات مستقيمي در اين مورد داشت، گفت: ايران همچنين به شركاي تجاري خود كه ميلياردها دلار به اين كشور بدهكار هستند گفته است كه ميخواهد به جاي دلار بدهيهاي خود را به يورو به اين كشور پرداخت كنند.
با در نظر گرفتن اينكه ايران اكنون دوباره از طريق سويفت به وام دهندگان بينالمللي متصل شده است منبع مطلع در شركت ملي نفت ايران گفت براي تهران آسان است كه پولها را به هر ارزي كه ميخواهد دريافت كند. او افزود: و ما يورو را ميخواهيم.
سيدمحسن قمصري، مديرامور بينالملل شركت ملي نفت ايران ماه گذشته گفت كه ايران ترجيح ميدهد تا بدهيهاي نفتي خود را به تعدادي ارز خارجي دريافت كند كه در حال حاضر به يورو انجام ميشود. منابع ايراني و هندي گفتند تهران خواستار آن شده است كه پرداختها به يورو بر اساس نرخ برابري يورو در مقابل دلار در زمان تحويل نفت انجام شود و بهره پرداختهاي به تأخير افتاده هم حساب شود.
تغيير واحد پولي دريافت پول قراردادهاي نفتي ايران منطقي به نظر ميرسد، به خصوص از اين جهت كه اكنون اروپا يكي از بزرگترين شركاي تجاري ايران به شمار ميرود. رابين ميلز، مدير اجرايي مؤسسه قمر انرژي در دوبي گفت:«بسياري از شركتهاي اروپايي براي فرصتهاي تجاري دارند بهسمت ايران هجوم ميآورند، بنابراين منطقي است كه درآمدها به يورو دريافت شود.»
هنديها موافقت ميكنند؟
با وجود اينكه هنديها تلاش ميكردند بدهي ايران را با روپيه پرداخت كنند اما يك منبع در دولت هند گفت مقامات اين كشور در حال كار روي سازوكاري هستند كه احتمالاً دو بانك اين كشور يعني سو سي او و بانك اي دي بيآي در پرداخت اين پولها مشاركت خواهند كرد. آر كي تاكار مدير اجرايي ارشد سو سي او گفت: اين بانك در پرداختها به ايران دخيل است اما نگفت آيا برنامهاي براي تغيير سازوكار پرداخت وجود دارد يا خير. امكان تماس با «كيشور خرات» مدير اجرايي ارشد اي دي بيآي هم ميسر نشد. هند ميتواند براي از سرگيري پرداختها از طريق هالك بانك تركيه هم تلاش كند يعني كانالي كه در سال 2012 استفاده از آن را متوقف كرد يا از طريق شبكه معاملاتي جهاني سويفت مستقيماً پولها را به بانكهاي ايراني انتقال دهد.
با در نظر گرفتن اينكه ايران اكنون دوباره از طريق سويفت به وام دهندگان بينالمللي متصل شده است منبع مطلع در شركت ملي نفت ايران گفت براي تهران آسان است كه پولها را به هر ارزي كه ميخواهد دريافت كند. او افزود: و ما يورو را ميخواهيم.
اصرار ايران براي حذف دلار از معاملات نفتياش در شرايطي صورت ميگيرد كه روسيه به عنوان اصليترين بازيگر نفت و گاز جهان، روبل و يوان را جايگزين دلار و يورو كرده است. گرچه اجرايي شدن اين تصميم زمانبر است اما به عنوان راهبرد اصلي روسيه قرار گرفته است. چندي پيش بود كه اين كشور با چينيها، روبل را اساس تجارت انرژي خود قرار دادند و با ايران نيز براي استفاده از روبل به تفاهم رسيده است.
همچنين چين معاملات نفت را با حذف دلار با يوان انجام ميدهد.
