پس از ورود شركت داروسازي نوو نورديسك دانمارك به ايران اين بار هم پاي سرمايهگذاري يك غول داروسازي چند مليتي ديگر در ميان است. هرچند اين بار قرار است مباحث مرتبط با پيشگيري بيماريها هم در اين تفاهمنامه همكاري بگنجد اما نكته قابل تأمل اينجاست كه چرا ايران اينقدر براي غولهاي داروسازي دنيا جذاب شده است؟ چرا همكاريهاي علمي و امكان استفاده پژوهشگران و محققان كشورمان از مراكز و امكانات تحقيقاتي كشورهاي اروپايي فراهم نميآيد يا چرا ما داشتههايمان را در خصوص طب سنتي و داروهاي گياهي به غرب عرضه نميكنيم؟
بدون شك غولهاي داروسازي و شركتهاي چندمليتي بدون مطالعه بازار و سودآوري لازم قدم به جايي نميگذارند. رقابت اين غولها براي حضور در ايران و به قول گزارش منتشر شده رويترز درباره اين رقابت از بازار مصرفي 80 ميليوني در كشورمان صحبت ميشود؛ بازاري كه از يك نشانه حكايت دارد، نشانهاي كه شامه تيز غولهاي دارويي اروپايي را حساس كرده و آنها را بر سر حضور در ايران به رقابت واداشته است. جمعيت بالقوه 80ميليوني كه دير يا زود بازار مصرف بزرگي را براي داروهاي توليدي اين شركتها فراهم ميكنند و اين بدين معناست كه بار بيماريها به خصوص بيماريهاي غير واگير در كشور به شكل فزايندهاي رو به افزايش است. علاوه بر اين، تمايل ويژه پزشكان ايراني براي تجويز بيش از حد دارو و علاقه به استفاده از داروهاي تازه كه گاهي با پيشنهادات ويژه كمپانيهاي سازنده دارو براي پزشك به نسخه بيمار راه مييابد نيز اين بازار را بيش از پيش گسترده ميكند.
سونامي بيماريهاي غير واگير بازار مصرف شركتهاي دارويي غربيرئيس مركز مديريت بيماريهاي غيرواگير وزارت بهداشت ميگويد: بيش از 76 درصد مرگ و ميرها به سبب ابتلا به بيماريهاي غيرواگير است. به گفته احمد كوشا در اين ميان مرگ و ميرها به علت بيماريهاي قلبي – عروقي با 46 درصد و مرگ و مير به دليل سرطانها با سهم 17 درصدي بيشترين سهم را در مرگ ايرانيها دارد. بنا به تأكيد وي، مطابق آمار سال 90، 1/40 در صد از مردم كشورمان غذاي سالم مصرف نميكنند و تحرك و فعاليت بدني مناسب ندارند.
اگر به آمار ابتلاي مردم كشورمان به ديابت نوع دوم هم نگاهي بيندازيم، متوجه ميشويم وضعيت مناسبي نداريم. عليرضا استقامتي، فوقتخصص غدد و متابوليسم ميگويد: بررسيهاي صورت گرفته نشان ميدهد تا 15 سال آينده شمار مبتلايان به ديابت در ايران از 4 به 9 ميليون نفر افزايش مییابد و ايران به دومين كشور منطقه خاورميانه و شمال آفريقا از نظر شمار مبتلايان به ديابت تبديل ميشود. بنا به تأكيد محمد اسماعيل، رئيس مركز تحقيقات سرطان كشور شتاب ابتلا به اين بيماري نيز در كشور تصاعدي و نگرانكننده است، به گونهاي كه در حال حاضر حدود 300 هزار بيمار مبتلا به سرطان داريم اما سالانه 90 هزار مورد به اين جمعيت اضافه ميشود.
خلاصه اينكه اين آمار و ارقام آينده روشني را براي كشورمان پيشبيني نميكند. در عوض اما براي غولهاي داروسازي دنيا نويدبخش يك بازار مصرف بكر و گسترده است؛ بازاري تضمين شده كه تغيير سبك زندگي مردم در نداشتن تحرك و مصرف غذاهاي آماده، آلودگي هوا و ديگر آلودگيهاي زيستمحيطي و رها شدن حوزه غذا از سوي مسئولان كه به واردات برنجها و گندمهاي آلوده و استفاده از مواد سرطانزايي مانند جوهر قند در نان منجر شده هم به آن دامن ميزند.
يك شركت چند مليتي ديگر در حوزه دارو حالا با سفر رئيسجمهوري اسلامي ايران به فرانسه، تفاهمنامه همكاري ميان بزرگترين شركت دارويي اروپا و وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشكي ايران امضا شد.
در اين رابطه ونبرگ، رئيس هيئت مديره اين شركت دارويي گفت: اين شركت با حضور بلندمدت خود در ايران به عنوان بزرگترين شركت دارويي چندمليتي در اين كشور، متعهد به ارائه راهحلهاي نوآورانه و نيز راهكارهاي درماني جديد خواهد بود.
به گفته «ونبرگ» همكاريهاي بالقوه اين تفاهمنامه شامل سه بخش است. نخست اينكه اين شركت دارويي در جستوجوي راههايي است تا از اين طريق بتواند مشاركت كنوني خود با توليدكنندگان داخلي ايراني را گسترش داده و از اين طريق تجربههاي خود در زمينه استانداردهاي كيفي صنعت دارويي، تكنولوژي و دانش توليد داروهاي بيماريهاي مزمن و غيرواگيردار با كيفيت بالا را در اختيار توليدكنندگان بنام و معتبر ايراني قرار دهد.
وي تصريح كرد: همچنين اين شركت دارويي در نظر دارد در پروژههاي پيشگيري و كنترل برخي از بيماريهاي مزمن و غير واگيردار و نيز مديريت ريسك فاكتورهاي مرتبط با اين بيماريها به خصوص بيماري ديابت با وزارت بهداشت ايران همكاري جدي و دائمي كند.
به گفته رئيس هيئت مديره سانوفي، بخش سوم اين تفاهمنامه نيز در خصوص ارزيابي همكاريهاي آتي در جهت پيشبرد امكانات ثبت و مطالعات دقيق و معتبر اپيدميولوژيك است.
وي عنوان كرد: طرفين اين تفاهمنامه معتقدند كه در نظر گرفتن موارد مذكور براي سياستگذاران بهداشت و درمان در ايجاد سياستهاي تأثيرگذار در بخش درمان الزامي است. بنابراين اين شركت دارويي راههاي همكاري با جامعه علمي ايران در اين زمينهها را بررسي كرده تا از اين طريق بتواند دانش گسترده خود را در زمينه ثبت و مطالعات اپيدميولوژيك در سطح ملي و بينالمللي در اختيار وزارت بهداشت قرار دهد.
ونبرگ گفت: هدف عمده اين همكاريها بهبود مديريت بيماريهاي مزمن و غير واگيردار از جمله ديابت، بيماريهاي قلبي، MS و بيماريهاي خاص است. حال آنكه تمام ارزيابيها منطبق با قوانين اجرايي از جمله قوانين مربوط به محدوديتهاي مبادلات بازرگاني خواهد بود.
انفعال در معرفي ظرفيتهاي سلامت ايران به غربشايد حضور غولهاي بزرگ داروسازي با عنايت به گسترش لجامگسيخته بيماريهاي غير واگير در كشور بتواند دغدغه مردم را از تأمين داروهاي مورد نياز بيماريشان برطرف كند اما انگار مثل هميشه پيشگيري بخش مظلوم و مغفول مانده اين حوزه است. از سوي ديگر انتظار ميرود همانگونه كه كشورهاي غربي پس از برجام در تلاشند براي خودشان در بازار 80 ميليوني ايران جايي باز كنند، ايران نيز ميتواند از ظرفيتهاي خود براي حضور در غرب بهره بگيرد. طب سنتي و ظرفيت گسترده داروهاي گياهي از داشتههاي مهمي است كه قابليت حضور در عرصههاي جهاني را دارد، همانگونه كه امروز طب سوزني چيني براي خودش در دنيا جا باز كرده است. اين هم ظرفيتي است كه همانند پيشگيري از آن غافل ماندهايم.
