عكس ها ومعماري هاي برجاي مانده از چند دهه گذشته كه هنوز مي توان نمونه هاي آن را درمحله هاي قديم كلان شهرها جستجو كرد نشان مي دهد كه در گذشته معماري اسلامي و ايراني چه ويژگي هاي منحصر به فردي داشته و برعكس امروز كه ديدن مناظر شهري باعث خستگي روح وجسم مي شود، چقدرآرامش بخش بود.در دهه هاي اخير با ايجاد جاذبه هاي كاذب در شهرها وبه دنبال آن كوچ روستاييان به كلان شهرها سبب شده تا خانه هاي ويلايي جاي خود را به آپارتمانها بدهد واين روند هر ساله بيش از پيش نمود پيدا كرده تا جايي كه اكنون شاهد قد كشيدن انواع واقسام برج هاي سربه فلك كشيده در كلان شهرها باشيم.اين مساله، موجب شد تاعلاوه بر شلوغي و محصور شدن كلانشهرها، به شدت بر آلودگي آنها نيزافزوده شود.
نگاهي به پديده برج سازي درجهان وايران
بلند مرتبه سازی براي اولين بار در جهان از اواخر قرن 19 و اوایل قرن 20 در كشورهاي صنعتي جهان آغازشد وهدف از ساخت چنين ساختمان هايي،كمك به حل مشكل كمبود فضاي شهري اعم از اداري، مسكوني وتجاري اعلام شد وبعد نيز ساير كشورها از جمله ايران بدون در نظر گرفتن همه جوانب اقدام ساخت اينچنين ساختمانهاي بلندي كردند. به عنوان مثال، اولين ساختمان 10طبقه كشور، سال 1328در خیابان جمهوری تهران احداث شد، سپس درسال 41ساختمانهای پلاسکو و دو سال بعد نيز ساختمان تجاری 13 طبقه آلومینیوم ساخته شد .پس از پيروزي انقلاب اسلامي در حالي كه تا ده سال خبري از بلند مرتبه سازي در كشورنبود، اما ناگهان به بهانه افزايش جمعيت شهري وناكافي بودن ساختمانهاي مسكوني واداري اين روند با شدت بسيار آغاز شد.درحالي كه تا سالها ساخت اينگونه بناها تنها در تهران رواج داشت اما كم كم ساير كلان شهرهاي كشور نيز به اين معضل گرفتار شدند كه در اين ميان مي توان به برجهاي ساخته شده در شهرهايي همچون تبریز، شيراز ،اصفهان و... اشاره كرد.
دلايل مخالفان وموافقان برج سازي در كشور
متاسفانه در سالهاي اخيربرخي بدون درنظر گرفتن همه جوانب كار وتنها به بهانه كمبود زمين دركلان شهرها اقدام به احداث برجهاي مسكوني تجاري واداري كردند، اما هزينه هاي بالاي ساخت ونبود مشتري براي اين واحدها سبب شد تا برخي ازاين ابر ساختمانها پس از احداث به حال خود رها شده وعلاوه برزشت كردن فضاي شهري، آلودگي رانيز به ارمغان بياورند.مخالفان اين گونه بناها برهم خوردن مقیاس های انسانی درمحیط شهری، از بین رفتن مناظر طبیعی در دیدگاه ها و مناظر شهری،جدا سازی انسانها از یکدیگر و ایجاد زمینه برای وقوع جرم وجنایات، زیر پا گذاشتن ارزشها و سنت های قدیمی، ایجاد تراکم بیش از حد و ازدحام جمعیت در مناطق شهری خاص، را ازجمله دلايل مخالفت خود با اينگونه ساخت وسازها اعلام مي كنند.اما دراين ميان موافقان نظر ديگري دارند و معتقد هستند بلند مرتبه سازي امکان استفاده بیشتر از زمین خصوصاً در مراکز شهر ها و مناطق پر تراکم را فراهم كرده وسبب متمرکز شدن مراکز اداری و تجاری و فضاهای مسکونی درنقاط مناسب شهرها شده ويكي از راه حل هاي مناسب جهت اسکان مردم در شهرهای بزرگ است.
مجتمع هايي كه خاك مي خورند
در دهه هاي اخير افزايش جمعيت شهري و نياز به داشتن مسكن، سبب شد تا عده اي سرمايه خودرا به سمت احداث اينگونه واحدها روانه كنند، دراين بين گروهي از برج سازها براي كسب درآمد هاي بيشتر با الگو گرفتن از مدل هاي غربي اقدام به ساخت انواع واقسام اينگونه سازه ها كردند درحالي كه درابتدا استقبال از اين واحد ها از سوي برخي از افراد بسيار خوب بود اما به ناگاه تب داشتن اينگونه برج ها در برخي مناطق فروكش كرد وخيلي از اين مكانها بلا استفاده ماند .اين بارافرادسودجو با الگو گرفتن از برج هاي تجاري ساخته شده در كشورهاي غربي وبرخي ازهسايگان جنوبي اقدام به ساخت كردند اما طولي نكشيد كه قيمت بالاي خريد ويا اجاره آنها سبب شد تا اكثر آنها بدون مشتري بماند.حسن قاسمي كه در زمينه ساخت برج هاي مسكوني وتجاري فعاليت دارد در اين باره به جوان مي گويد: درحالي كه تا چند سال پيش استقبال خوبي از ساخت برج هاي مسكوني مي شد اما با بي مشتري ماندن اين سازه ها، وركود در خريد وفروش ،سازندگان سرمايه خودرا به سمت ساخت مجتمع هاي تجاري سوق دادند كه البته تا مدتي استقبال از اين واحدها خوب بود اما اكنون به علت به صرفه نبودن، كمتر كسي حاضر مي شود سرمايه خودرا صرف خريد اين واحدها كند.وي براي اثبات ادعايش مي گويد:اگر سري به مجتمع هاي احداثي در سطح شهرتهران بزنيد به راحتي با اين موضوع مواجه خواهيد شد ومي بينيد كه اين مجتمع ها درحال خاك خوردن است وحتي با تسهيل شدن شرايط واگذاري مشتري ندارند .
تبریز ومعضل مجتمعهای تجاری
هرچند اين معضل در بسياري از كلانشهرهاي كشور وجود دارد كه در جاي خود نياز به بررسي دارد ،دراين ميان ، تبريز از جمله مكان هايي است كه درچند سال اخير با موجي از احداث مجتمع هاي تجاري روبرو شده است بسياري از اين واحدها كه گاه چند سال از احداثشان مي گذرد بدون مشتري مانده واين موضوع سبب شده تا مشكلات بسياري را براي شهروندان ايجاد شود. درحالي كه شهرداري ها بايد بر اينگونه ساخت وسازها نظارت داشته باشند واز ايجاد بدون ضابطه اين واحدها جلوگيري كنند، اما نياز به كسب درآمد براي اداره شهر سبب شده تا براي احداث آنها مجوز صادرشود.
سعید حاجیزاده رئیس کمیسیون فرهنگی شورای اسلامی شهر تبریز در اين خصوص مي گويد:از آنجا كه سود کاربریهای تجاری بیشتر از مسکونی است، لذا سرمایهگذاران و بخش خصوصی رغبتی برای سرمایهگذاری در بخشهای دیگر را ندارند و تنها سرمایه خود را در احداث مجتمعهای تجاری به کار میگیرند.وي مي افزايد: متأسفانه برای احداث مجتمعهای تجاری در تبریز سرانهای مشخص نشده و در قانون حدودی برای احداث این مجتمعها تعیین نشده است و از سوی دیگر نظارت کافی در این خصوص وجود ندارد كه بايد به اين موضوع رسيدگي شود.
