كلانشهرها و بيشتر شهرهاي بزرگ با مشكل ترافيك و آلودگي هوا و آلايندگي ناشي از تردد وسايل نقليه روبهرو هستند، به گونهاي كه در بيشتر روزهاي سال، تقويم ايام روزهاي ناسالم را به شهروندان نشان ميدهد. اجراي طرحهاي مقطعي و اعمال محدوديت تردد از جمله اقداماتي است كه براي آلودگي هوا انجام شده و ميشود و در حقيقت وسايل نقليه موتوري و تردد آنها از منابع اصلي آلودهكننده هوا به شمار ميرود كه تاكنون به دليل مشكلات ساختاري در حوزه توليد سوخت و خودرو با آن روبهرو بودهايم.
تاكنون به هر دليل نه برخورد با خودروسازان در دستور كار مراكز نظارتي قرار گرفته است و نه سوخت توليدي به استانداردهاي بينالمللي نزديك شده است. بر اين اساس اقدامات صورت گرفته براي كاهش آلودگي هوا همچنان بينتيجه باقي مانده است و حتي به دليل كمكاري و ناكارآمدي اقدامات صورت گرفته از سوي دستگاههاي متولي با افزايش خودروهاي غيراستاندارد كه سوخت آلوده را مصرف ميكنند آلودگي هوا در برخي موارد نيز افزايش يافته است.
همچنين طرح جامع كاهش آلودگي هوا در يك دهه اخير و تكاليف قانوني دستگاههاي متولي در هالهاي از ابهام قرار گرفته است و اين بيتوجهيها و زاويه گرفتن از طرح جامع كاهش آلودگي هوا افزايش روزهاي ناسالم را در پي داشته است.
با توجه به لغو تحريمها در پي اجراي برجام بسياري از كشورهاي صاحبنام به قصد توليد خودروهاي كمپانيهاي خود در كشور در حال رفت و آمد هستند.
بر اين اساس لازم است دولت از شرايط پسابرجام براي توسعه حمل و نقل عمومي استفاده كند تا با تكميل شبكههاي حمل و نقل عمومي به خصوص شبكه ريلي درون شهري و اتوبوسراني گام مؤثري در جهت كاهش آلودگي هوا بردارد. بنابراين ضروري است دسترسي به زيرساختهاي موجود در صنعت ريلي و خودرويي فراهم شود و با سرمايهگذاري مناسب با توجه به نيازهاي داخلي گام مؤثري در جهت كاستن از آلودگي هوا بر داشته شود.
بازنگري در نقشه راه در اين مسير ميتواند ضمن كاستن از توليد آلودگي و آلايندگي چشمانداز روشني را پيش روي مسئولان و صنعت خودرو قرار دهد.
اولويت دادن به تكميل شبكههاي حمل و نقل عمومي، بوميسازي خودروها و سوخت متناسب با شرايط و اقليم كشور، پرهيز از كمكاري، پاسخگو بودن در برابر وظايف محوله و حمايت از طرحهاي برتر صنعتي در زمينه توليد خودروي مناسب و سوخت پاك ميتواند زمينه تشويق و ترغيب شهروندان را به استفاده از شبكه حمل و نقل عمومي فراهم آورد.
در حقيقت ضروري است در اين شرايط به جاي به حاشيه كشيدن مسائل اصلي در اين حوزه درصدد راهبردي ساختن اقدامات برآيند و به جاي اولويت دادن به ورود انواع خودروهاي لوكس و شخصي، وسايل نقليه شبكه حمل ونقل عمومي را تأمين و در گام بعدي به زيرساخت توليد وسايل نقليه اقدام كنند. اين اولويت راهبردي ميتواند سبب ساماندهي حمل و نقل عمومي شود و كاهش آلودگي هوا را به دنبال داشته باشد. در شرايط حاضر كه تمايل كشورها براي حضور در ايران و صنعت خودروسازي بالا گرفته است بايد با تبديل تهديدها به فرصتها زمينه توسعه زيرساختهاي حمل ونقل عمومي را فراهم ساخت. با گام برداشتن در اين مسير و ريلگذاري مناسب، بسترهاي لازم براي توسعه شبكه حمل ونقل عمومي فراهم خواهد شد.
