يزد نيزازآن جمله استانهايي بود كه كارشناسان ومسئولان در دهه پنجاه، بدون اينكه كه كوچكترين توجهي به كم آبي اين شهر داشته باشند كارخانه توليد آهن وفولاد را در اين منطقه داير کردند. البته در آن زمان اين موضوع مشكل حادي را ايجاد نمي كرد، اما از اوايل دهه هفتاد وكاهش بارندگي ها، سبب شد براي مصرف آب شهري از طريق استان لرستان به اين منطقه آب رساني شود.اما با كاهش منابع آبي لرستان، اين بار مسئولان پيشنهاد انتقال آب از خليج فارس را دادند كه با مخالفت برخي از كارشناسان مواجه شدند چرا که آنها معتقدند با توجه به هزينه بالاي انتقال آب وشيرين سازي اين كارها تقريبا غيرممكن است.
****
اوايل سال 59 گروه توليدي و صنعتي فولاد يزد فعاليت خود را آغاز كرد. توليدات اوليه اين شركت، انواع پمپهاي آب كشاورزي بود و به تدريج با توجه به راهبرد شركت در گسترش فعاليت بر مبناي توسعه در زنجيره هاي بالادستي، توليد انواع دنده هاي اسپيرال، اتصالات، لوله هاي آبرساني فولادي و شافت فولادي صنعتي در دستور كار قرار گرفت. در سالهاي 75تا 90، با ورود به صنعت فولاد و تأسيس خطوط نورد ميلگرد، ذوب و ريخته گري، توليد مفتول و تيرآهن را مجموع ظرفيت خود را افزود.
آغاز خشكسلالي وبروزمشكلات
درحالي كه تا اوايل دهه هفتاد، ميزان ذخيره موجود آب استان يزد كفاف نيازخوراكي ومصرف كارخانجات صنعتي را مي داد اما با آغاز پديده خشكسالي، مشكلات ريز ودرشت آغاز شد به طوري كه كمبود آب سبب شد تا كشاورزي ودامداري منطقه به شدت آسيب ببيند و روند مهاجرت به شهرها به شدت افزايش يابد. اين معضل تا آنجا پيش رفت كه مسئولان وقت تصميم گرفتند براي حل اين بحران،چاره جويي كنند چرا كه منابع زيرزميني نيز به شدت روبه كاهش بود.بروزاين مشكلات سبب شد تا انتقال آب از استانهاي همسايه براي مصرف خوراكي خانواده ها در دستور كار قراربگيرد. همچنين قرار شد منابع زير زميني آب در اختيار صنايع استان يزد از جمله صنعت فولاد سازي قرار بگيرد. سرانجام با انتقال آب كوهرنگ به اصفهان وسپس به يزد، مشكل بي آبي اين استان حل شد وعلاوه برآن صنايع نيز كمبود آب مورد نياز خود را از اين طريق جبران كردند.اما چند سال بعد، با كاهش ميزان بارندگي وكم شدن ذخاير آبي كه گريبانگير ساير استانها از جمله لرستان شده بود انتقال آب به يزد به مشكل برخورد.دكتر اسماعيل كهرم ، بوم شناس درگفتگو با "جوان" مي گويد:متاسفانه هنگامي كه قرار بود كارخانه فولاد سازي در كشور ساخته شود به جانمايي آن كوچكترين توجهي نشد چرا كه صنايع فولاد سازي به آب زيادي نياز دارد وبايد اين صنايع را در جاهايي ايجاد كرد كه آب فراوان ومورد نياز آن تامين شود ودر كشور ما سواحل خليج فارس بهترين مكان براي توسعه وايجاد صنايع فولاد بود .اين فعال محیط زیست مي افزايد: در آن زمان ، مسئولان تنها به فكر ايجاد اشتغال براي جوانان تحصيلكرده منطقه بودند وهيچ توجهي به هشدارهاي كارشناسان نشد. وي ادامه مي دهد :اگر نگاه دقيقي به انتقال آب به مناطق مورد نياز بيندازيم متوجه مي شويم اين كار هيچ سودي براي آنها نداشته تازه تشنه ترشان هم كرده است واز طرفي باعث بروز مشكلات بسياري براي استانهايي كه از آنها آب گرفته شده است شديم .مشاور رييس سازمان محيط زيست به "جوان" مي گويد: متاسفانه بارها در اخبار آمده كه قرار است فازهاي جديدي در اينگونه كارخانه ها ايجاد شود كه بايد بگويم اينكار نه تنها سودي نخواهد داشت ، بلكه باعث مشكلات بي شماري خواهد شد كه نتيجه اي جزء از بين رفتن سرمايه هاي معنوي ومادي نخواهد داشت.
انتقال آب از خليج فارس
با بروز برخي مشكلات برسر راه انتقال آب از استان لرستان ، چندي پيش مدير عامل آب منطقه اي استان يزد انتقال آب از سرشاخه هاي رود خانه كارون كه به تصويب وزارت نيرو رسيده است خبرداد."حسین غفوری"در اين خصوص مي گويد: سالیانه هزار و 200 میلیون مترمکعب آب از سفرههای آب زیرزمینی استان یزد برداشت میشود که اين موضوع باعث كاهش کیفیت و شیرینی آب میشود.وي در خصوص راههاي تامين آب مورد نياز استان مي افزايد: اجرای خط دوم انتقال از سرچشمههای کارون و انتقال آب از خلیجفارس ازجمله برنامه اي است كه قرار است. انجام شود و برای اجرای آنها بالغ بر 30 هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز است.اين مسئول درخصوص تامين شدن منابع مالي نياز براي اجرايي شدن اين طرح ادامه مي دهد: در سالجاری 81 میلیارد تومان اوراق مشارکت و 8 میلیارد تومان اعتبارات دولتی برای اجرای خط دوم انتقال آب به استان یزد تخصیص داده شد و این در حالی است که برای اجرای این طرح 2 هزار میلیارد تومان اعتبار نیاز است که 170 میلیارد تومان آن از محل 10 درصد سهم دولت تعهد شده است.دكتراسماعيل كهرم با غيرعملي دانستن اين اقدام درخصوص دلايلش به جوان مي گويد:متاسفانه بارها مسئولان در خصوص انتقال آب از درياي خزر و يا خليج فارس سخن به ميان آوردند كه واقعا اين كارعملي نيست چرا كه علاوه بر هزينه هاي هنگفت انتقال آب، بايد پول بسياري براي شيرين كردن آب و انتقال آن هزينه شود كه با توجه به فرسوده شدن اين تجهيزات ونياز دوباره به ملزومات جديد واقعا مقرون به صرفه نيست.اين كارشناس واستاد دانشگاه در خاتمه مي گويد:تنها راه حل اين معضل اين است كه اولا آب گرفته شده از روستاها را به انها برگردانيم وبعد هم ازتوسعه كارخانجات فولاد خودداري كنيم .
