در اين سالها با وجود مشكلات زيستمحيطي و ساختن سدها بر روي اين رودخانههاي پرآب؛ ديگر رونق سابق را ندارد و هر روز معضل جديدي گريبانگير اهالي خوزستان ميشود. يكي از بحرانهايي كه به شدت اين استان را تهديد ميكند، شوري آب و خاك است كه در چند سال اخير ساكنين شهرهاي مختلف اين استان را دچار مشكل كرده است. دليل همه اين اتفاقات جبران ناپذير احداث سد گتوند بود كه با برنامه ريزي و مطالعات نادرست باعث شد كه كم كم اهالي شهر گتوند مهاجرت كرده و شهرهاي ديگر استان نيز با مشكلات فراروان مواجه شوند.
**
عمليات اجرايي سد گتوند درسال 76 پس از بررسي و مطالعه آغاز شد و در سال 90 آماده بهره برداري شد. كارشناسان و فعالان محيط زيست قبل از شروع به كار اين سد، هشدارهاي لازم را درباره مشكلات آينده در اين استان داده بودند اما نتيجهاي نداشت. رئيس جمهور سابق در مرداد 90 بلندترين سد خاكي كشور را افتتاح كرد و اين پروژه در ارديبهشت 92، طي مراسمي رسمي توسط رئيس جمهور مجدداً افتتاح شد.قبل از اينكه سد گتوند، پرهزينه ترين سد كشور، رسماً آبگيري شود كارشناسان و اساتید حوزه آب و زمینشناسی استان به دليل وجود تپه نمکی گچساران که در امتداد مخزن این سد است خواستار توقف روند اجرا و ساخت این سد شدند اما توجهي به خواسته آنها نشد. در فاصله دو افتتاح مسئولان سد گتوند تصميم گرفتند با ساخت دیواری حائل از خاک رس که به نام پتوی رسی از برخود آب با نمکهای سازند گچساران جلوگیری کنند اما اين كار بي فايده بود و فقط هزينه بيشتري روي دست پيمانكار پروژه گذاشت.تنها ۱۰روز پس از زمان آبگیری سد، خبر رسيد شکافهاي زيادي در پتوی رسی ايجاد شده و نمکهای سازندي گچساران وارد دریاچه سد گتوند شده است. ين اتفاق شروع مشكلات براي رود كارون بود زيرا با ورود هزاران تن نمك به اب سد، زمینهای کشاورزی، دامداری و چاهها و باغهای همه اهالي اين منطقه نابود شد، گورستان هزار ساله بختیاری از بین رفت و باعث شور شدن رود كارون شد.
خسارت جبران ناپذير طي دو سال
در طول دو سالي كه سد گتوند راه اندازي شد، آب شرب اين شهرستان شور و غيرقابل استفاده و زمينهاي كشاورزي و خاك بيشتر مناطق استان به شوره زار تبديل شد. با اعلام ممنوعيت كشت براي كشاورزان و ايجاد مشكلات زيست محيطي و شور شدن آب كارون مسئولان به فكر چاره براي اين مشكل افتادند. تا قبل از اين اينكه كشاورزي استان به مشكل برنخورده بود، اين سد و معضلات آن به چشم نميآمد و كسي صداي كشاورزان و فعالان محيط زيست را نميشنيد اما با شور شدن آب وخاك و عدم كشت در زمينهاي استان، اين مشكل بزرگ به چشم آمد.بر اساس گفته حسين فاضلي مشاور استاندار خوزستان در امور مديريت آب و صيانت از رودخانه ها ساخت سد گتوند از ابتدا اشتباه بوده است. آب دریاچه سد گتوند حدود ۹ ميليون تن نمک دارد که انتقال اين اب به رودخانه کارون، به طور قابل توجهي شوري آب را افزايش داده است.طبق گفته رئیس سازمان جهاد کشاورزی استان خوزستان احداث سد گتوند باعث شورشدن آب رودخانه کارون شده که تداوم این مسئله سبب نابودی کشاورزی منطقه میشود. کیخسرو چنگلوایی گفت: کسانی که مدعی اند، آب سد شور نشده است، ساده ترین راه حل اندازه گیری میزان شوری آب است كه میزان نمک آب ورودی به سد گتوند بسیار پایین تر از میزان نمک در دریاچه سد است. وي افزود: حداقل خسارتی که سد گتوند به کشاورزی خوزستان وارد کرده، 600 میلیارد تومان است.
هشدار فوري معاون رئيس جمهور
علاوه بر مشكلات پيش آمده براي استان، آب شرب شهرهاي ديگر نيز دچار مشكل شده است. چند روز پيش سعدون زاده نماينده ابادان در مجلس نيز اعلام كرد زنگ خطر براي تأمین آب شرب و کشاورزی در شهرستان آبادان به صدا درآمده است. شوری بیش از حد رودخانه بهمنشیر و اروند که زمانی بخشی از آب شرب و کشاورزی آبادان و خرمشهر را تأمین می کرد براي اين شهرستان مشكلاتي بوجود اورده است.چندي پيش نيز فعالان زيست محيط 20 استان طي نامهاي به رياست سازمان محيط زيست خواستار رسيدگي به وضعيت اين سد شدند. در اقدامي فوري نيز، هفته گذشته با حضورمعاون رئيس جمهور جلسه شوراي عالي اب تشكيل شد. جهانگيري در اين جلسه اعلام كرد با توجه به اشتباهات در مطالعه و محاسبه اين طرح، مطالعات جديد و تدوین راهکارهای رفع شوری آب سد گتوند انجام شده که پس از تایید کارگروه، جمع بندی نهایی برای تصمیمگیری در اختیار شورای عالی آب قرار ميگيرد.اين درحالي است كه سه روز پيش پرویز فتاح، وزیرسابق نیرو در اين مورد گفت: سد گتوند نجاتبخش خوزستان شده است، هیچ آسیبی ندارد و کسانی که قضاوت نادرست میکنند، اصلا کارشناس نبوده و قضاوتهای آنان کاملا اشتباه است.
