چالش‌هاي استعداديابي در ورزش ايران

به گفته بسياري از مربيان و صاحبنظران استعداد ذاتي يا مادرزادي يكي از مهم‌ترين عوامل در زمينه ورزش قهرماني است. البته هرچه مشاركت در ورزش قهرماني بيشتر باشد، زمينه ظهور و بروز استعدادها و رشد آنها مناسب‌تر خواهد بود، در نتيجه تعداد افراد نخبه ورزشي افزايش مي‌يابد و موجب تقويت ورزش قهرماني خواهد شد. جامعه ايران از لحاظ استعداد انساني بسيار غني است و از اين حيث زمينه مناسبي وجود دارد. ولي ظاهراً ريشه مشكل را بايد در فقدان برنامه‌ريزي شايسته جست وجو كرد كه خود اين مسئله نيز احتمالاً ريشه عميق تري در عدم شناخت و نا آگاهي نسبت به مشكلات واقعي و اصلي دارد. در ايران مشغول شدن جوانان در رشته ورزشي خاص بيشتر بر پايه سنت‌ها، آرزوها و علايق فردي استوار است و به محبوبيت آن ورزش، فشار والدين، تخصص معلمان مدارس و فراهم بودن امكانات ورزش مورد نظر بستگي دارد و استعداديابي ورزشي در كشور هنوز به صورت كاملاً سنتي و با استفاده از مشاهده ميداني انجام مي‌گيرد. در كشور ما بنا به مندرجات طرح جامع ورزش كشور، طرحي يكپارچه، جامع و اجرايي براي استعداديابي وجود ندارد و هماهنگي ميان نهادهاي متولي ورزش قهرماني در بحث استعداديابي ضعيف است. پرورش ورزشكار در كشور نيز نظام ساختارمند و يكپارچه‌اي ندارد و نهادهاي مختلف هريك به صورت جداگانه به اين امر مي‌پردازند و دستگاه معين به صورت جدي به استعداديابي نمي‌پردازد.  باشگاه‌ها و اماكن ورزشي، هيئت‌هاي ورزشي، فدراسيون‌ها و انجمن‌هاي ورزشي، سازمان تربيت بدني و وزارت آموزش و پرورش، نهادهايي هستند كه در زمينه استعداديابي در كشور فعاليت مي‌كنند. اما اين فعاليت‌ها در اين نهادهاي مختلف هر كدام مسير جداگانه‌اي را طي مي‌كند و يك برنامه راهبردي و نظام جامع كه مبناي عمل و برنامه‌ريزي اين نهادها در زمينه استعداديابي قرار بگيرد، وجود ندارد. در اين زمينه فدراسيون‌ها و هيئت‌هاي ورزشي تابعه در هر رشته ورزشي خاص لازم است با برنامه‌ريزي‌هاي منسجم و هماهنگ و مطالعه جنبه‌ها و زمينه‌هاي مختلف هر رشته و در نظر گرفتن نيازها، اولويت‌ها و شرايط مربوط به رشته ورزشي خود به صورت علمي، پايه‌اي وحساب شده به فعاليت‌هاي استعداديابي بپردازند. ازاين رو پيشنهاد مي‌شود استعداديابي در ورزش قهرماني كشور براساس قوت‌ها، ضعف‌ها، فرصت‌ها و تهديدهاي محيطي مذكور به تدوين برنامه‌اي راهبردي كه دربرگيرنده چشم‌انداز و راهبردهاي مناسب براي تحقق رسالت و اهداف آن باشد، اقدام كند، به طوري‌كه بتواند از قوت‌ها و فرصت‌هاي موجود حداكثر استفاده را ببرد و ضعف‌ها و تهديدهاي محيطي پيرامون خود را به حداقل ممكن برساند.
مهرزاد حمیدی/ معاون تربيت بدني وزارت آموزش و پرورش