با آغاز شهريورماه كه به لحاظ شرايط مساعد آب و هوايي ميزان سفرها به حداكثر رسيده، متأسفانه متناسب با افزايش سفرهاي جادهاي، ميزان خطاهاي حادثه ساز توسط رانندگان افزايش مييابد. رانندگي در سفرهاي طولاني تأثير سوئي بر آرامش راننده ميگذارد و او را زودتر خسته ميكند. خستگي و خواب آلودگي در رانندگي طولاني مدت، امري طبيعي است كه از عوامل تأثير گذار در وقوع تصادفات جادهاي نيز محسوب ميشود به نحوي كه هر ساله تعداد زيادي از مردم در سرتاسر جهان از اين طريق جان خود را از دست ميدهند.
براي داشتن تابستاني خاطره انگيز بهتر است متناسب با توان جسمي به رانندگي پرداخت و هنگام خواب آلودگي از حركت در مسير جاده اجتناب كرد و در طول سفر زماني را براي استراحت و تجديد قوا اختصاص داد. رانندگي در جاده هايي با مسافتهاي طولاني و يكنواخت و ناآشنا خسته كننده است، پس ضروري است هر دو ساعت يكبار براي مدت كوتاه به استراحت پرداخت چراكه تحقيقات نشان داده خستگي راننده عامل اصلي 40 درصد تصادفات و بهطور خاص مسبب 60 درصد تصادفات جادهاي بوده است، ضمن اينكه خطر تصادفات وابسته به خستگي هنگام شب، 10 برابر بيشتر از روز است.
بررسيها نيز نشان ميدهد حداكثر زمان براي يك رانندگي مناسب، بين هشت تا 10 ساعت در روز است. از اين رو، براي داشتن يك رانندگي ايمن بيشتر از اين ميزان نبايد رانندگي كرد. در اين زمينه تدابيري با ايجاد استراحتگاهها و مجتمعهاي رفاهي براي استراحت مسافران در طول جاده در نظر گرفته شده است اما متأسفانه برخي از رانندگان با وجود خستگي و خوابآلودگي به رانندگي ادامه ميدهند و جان خود را به مخاطره مياندازند.
پژوهشها نشان ميدهند كه تأثيرات خستگي بر راننده، با تأثيرات مواد مخدر همسان است. واقعيت اين است كه خستگي باعث شده تعادل عصبي فرد حين رانندگي كاهش يابد و توانايي بروز واكنش صحيح را مخدوش كند. گرچه در چنين شرايطي عكس العملهاي طبيعي كاهش مييابد اما راننده در اين حالت گرايش دارد سرعتش را بيشتر كند. با احساس خستگي سنگيني پلكها شروع ميشود و به ضعف تطابق براي ديدن اشياي نزديك ميانجامد. اين موضوع وقتي روشن ميشود كه براي راننده خواندن عقربههاي جلوي داشبورد مشكل شود و بعد از زمان معيني دوبيني عارض ميشود. احساس خشكي در دهان، بيني، حنجره و نياز به نوشيدن آب براي رفع عطش، احساس بالا رفتن حرارت بدن، خميازه مرتب و ضعف عضلاني كه باعث ميشود فرد در نتيجه آن به كلاچ فشار كافي ندهد و به همين دليل تعويض دنده با سر و صدا توأم ميشود. در اين حالت راننده دچار خستگي شديد شده است.
بنابراين هنگام خستگي، از رانندگي كردن پرهيز كنيد. خواب آلودگي دشمن رانندگي سالم است و هوشياري كامل راننده، ايمني عبور و مرور در جاده يا خيابان را تضمين خواهد كرد. از اين رو، چنانچه در طول رانندگي احساس خواب آلودگي بر شما غلبه كند، حتماً نبايد به رانندگي اصرار كنيد.
بلكه در صورت بروز علائم خواب آلودگي (خميازههاي مكرر، احساس سنگيني پلكها و سوزش چشم و ساير عوارض ذكر شده) بلافاصله خودرو را به محلي امن در كنار جاده هدايت و استراحتي كوتاه كرده و پس از آن به مسير خود ادامه دهيد.
*رئيس پليس راهنمايي و رانندگي تهران بزرگ
