در عصر كنوني تجارت مواد مخدر و روانگردانها و تشويق نوجوانان و جوانان براي رسيدن به نشاط كاذب، يكي از اساسيترين چالشهاي كشور است. با وجود همه پيشرفتهاي علمي، فرهنگي و اجتماعي باز هم تعداد توليدكنندگان، توزيعكنندگان و مصرفكنندگان مواد مخدر رو به افزايش بوده و اين مسئله موجب شده رفع معضل اعتياد پيچيده، چندوجهي و عميق جلوه كند. معضل مواد مخدر دغدغهاي بحراني براي همه ماست و عزم ملي و صبر و بردباري براي كنترل اين بيماري بايد ميان مردم بهوجود آيد و تمامي فعاليتها و برنامهها بر اساس آگاهسازي، پيشگيري و درمان باشد.
اعتياد به مصرف روانگردانها و شيشه به ويژه در ميان قشرهاي آموزشي رو به افزايش است، جوانان بيش از هر قشر ديگري در معرض آسيب ناشي از مواد مخدر قرار دارند بهطوري كه گزارشهاي مسئولان نشان ميدهد سن اعتياد به 15 سال نيز رسيده است و گرايش دختران به مصرف موادي مانند شيشه به دلايل مختلف كه مهمترين آن زيبايي اندام است، افزايش يافته و مردم از اين جهت بسيار نگران هستند.
بايد مراكز علمي به بررسي و شيوع شناسي اعتياد به مواد مخدر صنعتي و روانگردانها بپردازند، البته سرمايهگذاري در اين بخش بسيار مهم است و دولت به ويژه ستاد مبارزه با مواد مخدر بايد بيشترين بودجه خود را براي پژوهش و آموزش هزينه كند.
مواد مخدر ريشه سرمايههاي اجتماعي كشور را ميسوزاند، جامعه توسعه يافته، جامعهاي است كه مردم در متن كار باشند و احساس كنند در كنترل و مقابله با آسيبهاي اجتماعي تأثيرگذار و نقش آفرين هستند، براي تحقق اين امر بايد مسئولان مهمترين دغدغه و اولويت كاري خود را اجتماعي شدن مبارزه با مواد مخدر قرار دهند.
نوع نگاه و عملكرد مسئولان دستگاههاي مختلف در معني بخشيدن به تأثيرگذاري مردم در فرايند شكلگيري و مديريت امور اجتماعي در جهت مبارزه با مواد مخدر و روانگردانها است كه بايد مورد توجه قرار گيرد.
از ديگر سو نقش مؤثر دانشگاهها، صاحبنظران و فرهيختگان در اجتماعي شدن مبارزه با مواد مخدر امري ضروري است، آنان بايد با درك ناهنجاريهاي اجتماعي از جمله اعتياد، مردم را با اطلاع رساني در برابر پيشگيري از اعتياد فرزندانشان آگاه كنند و تمهيدات و آمادگيهاي فرهنگي و اجتماعي نيز در اين جهت انديشيده شود.
اعتياد يك مسئله تك عاملي نيست بلكه عوامل مختلف اجتماعي، فرهنگي، رواني و حتي بيولوژيكي در گسترش آن دخالت دارند، همچنين در درمان معتادان بايد به خصوصيات آنها توجه شود، علل گرايش آنها به مواد مخدر و داروهاي روانگردان بررسي شده و مطابق وضعيتشان روش درماني مناسب به كار گرفته شود.
بهترين راه مقابله با اعتياد، پيشگيري است و اين كار نيازمند بهكارگيري كارشناسان، مشاوران و متخصصان در زمينههاي مختلف اجتماعي، فرهنگي، روانشناختي است كه متأسفانه در كشور ما به اين مسئله چندان توجه نميشود و بيشتر اهدافمان در جهت كشفيات مواد مخدر است.
در امر مقابله با اعتياد بايد نوع نگاه مردم نيز به پديده مواد مخدر تغيير يابد، معتاد مجرم نيست و نهاد هايي مانند نيروي انتظامي و قوه قضائيه بايد در زمينه برخورد با معتادان، اصلاحاتي اساسي انجام دهند.
*روانپزشك و استاد دانشگاه
