مذاكرات وين به روزهاي حساسي رسيده است و ميتوان گفت، تحولات مهمي در روزهاي آينده در انتظار محل مذاكرات است. آخرين رايزنيها در حال انجام است تا متن مذاكرات به نقطه نهايي برسد.
فعلا خبري از توافق نهايي نيست و همه چيز به چانه زنيهاي مرحله آخر رسيده است؛ چانهزنيهايي كه حالا از سطح كارشناسان عبور كرده و به مرحله معاونان رسيده است و حالا بايد همه چيز در مراحل آخر تصميمگيري شود؛ تصميماتي كه بايد به تأييد پايتختهاي سياسي دو كشور برسد. راه حلهايي كه گاه بايد در باره آنها تصميمگيري شود. از اين رو هنوز همه چيز در مرحله رايزني قرار دارد و برخي از نكات ميتواند همچنان مورد مناقشه قرار بگيرد؛ مناقشهاي كه حتي ممكن است كل پروسه مذاكرات را به شكست بكشاند.
پيشنهادات رد و بدل ميشوددر اينكه چه پيشنهاداتي ميتواند بدون آنكه خطوط قرمز دو طرف ايران يا امريكا را به عقبنشيني از مواضع خود ناچار كند، مشكلات يك توافق جامع و خوب را حل كند، در پس پرده ابهام قرار دارد.
در اين ميان ايران به صراحت از مدتها پيش خطوط قرمز خود را روشن كرده بود. نكته اول آن است كه بايد تحريمها بدون قيد و شرط در روز اول توافق لغو شد و مقام معظم رهبري نيز در جديدترين سخنراني خود به صراحت روي آن تأكيد كردند تا تيمهاي مذاكره كننده آن را به دقت در مقابل طرف غربي خود مورد تأكيد قرار دهند. راه حلي كه براي اين موضوع پيدا شده است، اجراي سه مرحلهاي رفع تحريمها است كه شامل تصويب توافق در پايتخت كشورهاي امضا كننده، لغو تحريمها در شروع اجراي توافق و همچنين اجرايي شدن لغو تحريمها است. اختلاف اصلي بر سر جدول زماني اجرايي شدن تعهدات ايران و لغو تحريمها است.
با وجود بياعتمادياي كه بين ايران و امريكا وجود دارد به طور حتم ايران ترجيح ميدهد بدون ايجاد تغيير در نظام تحريمها هيچ قدمي براي برداشته نشدن زير ساختهاي اتمي خود انجام دهد و از سوي ديگر امريكاييها هم حاضر به برداشته هيچ تحريمي بدون تأييد آژانس نيستند.
در اين ميان خبرسازيهاي فراواني درباره پيدا شدن راه حلي براي رفع تحريمها منتشر ميشود كه از آن جمله ميتوان به انتشار اخباري درباره توافقي نسبي بين ايران و كشورهاي عضو 1+5 درباره رفع تحريمها اشاره كرد. خبري كه با تكذيب قاطع وزارت امورخارجه روبه رو شد.
نكتهاي كه در اين ميان بزرگترين مانع بر سر راه توافق محسوب ميشود، جدول زماني است كه ايران به دنبال گذاشته شدن آن در توافق است و آن هم لغو تحريمها در روز اجراي توافق يا همزمان با اقدامات ايران براي اجراي تعهدات خود است كه مورد قبول طرف امريكايي هم باشد.
لغو تحريمهاي اقتصادي و بانكي براي ايران حياتي است اما امريكاييها به دنبال تأخير انداختن در آن تا رسيدن به يك كاهش قابل توجه در ظرفيت اتمي ايران هستند. از سوي ديگر تحريمهاي تسليحاتي نيز همچنان باقي مانده است كه به نظر ميرسد بايد در باره آن تصميمگيري شود.
طبق توافق اوليه ايران و كشورهاي 1+5 تمام تحريمهاي شوراي امنيت سازمان ملل متحد بايد لغو شود و هم اكنون نيز قطعنامه پيشنهادي در حال مذاكره بين ايران و كشورهاي عضو 1+5 است. نكتهاي كه در اين ميان وجود دارد، تحريمهاي تسليحاتي است كه در قطعنامه شوراي امنيت سازمان ملل متحد ذكر شده است. حالا ايران اصرار دارد كه اين تحريمها بايد لغو شود و از سوي ديگر امريكا هم به دنبال لغو نشدن اين تحريمها است، چراكه از عواقب آن در جريان تحولات منطقه هراسناك است، در مقابل روسيه و چين در مذاكرات از موضع ايران طرفداري ميكنند تا اين تحريمها لغو شود كه به طور حتم ريشه در نگاه آنان براي كسب سهم قابل ملاحظه از بازارهاي تسليحاتي ايران در آينده دارد.
در هر صورت موضوع تحريمها همچنان در پيچوخم مذاكرات قرار دارد، اما همه چيز به روزهاي آخر گره خورده است.
تحريمهاي تسليحاتي بايد لغو شوددر اين ميان اخبار ديگري از توافق بر سر مكانيزم بازگشت پذيري تحريمها نيز منتشر شد؛ مسئلهاي كه امريكاييها خواهان اين بودند كه بتوانند تحريمها را به سرعت در شوراي امنيت سازمان ملل متحد بازگردانند و آن را به عنوان تضميني براي جلوگيري از تخلف ايران از تعهدات خود مطرح ميكردند.
در مقابل روسيه و چين كه اين مسئله را مساوي با تضعيف حق وتوي خود در شوراي امنيت سازمان ملل متحد ميديدند با اين امر مخالفت كردهاند. حالا به نظر ميرسد طبق توافق ايران و كشورهاي 1+5 اين مسئله به يك كميته مشترك سپرده شود تا با حضور ايران و كشورهاي 1+5 در اين باره تصميمگيري شود.
البته در اين ميان روشن نيست كه نحوه تصميمگيري در اين كميته چگونه خواهد بود يا آژانس بينالمللي انرژي اتمي سهمي در اين كميته خواهد داشت يا نه.
موضوع بازرسي هم همچنان مهمترين مسئله در مذاكرات دوجانبه طرفين است. ايران همچنان بر اين نكته تأكيد ميكند كه چه در حل مسئله پي. ام. دي و چه در بحث دسترسيهاي آژانس بينالمللي انرژي اتمي براي بازرسيهاي پروتكلي نبايد به سايتهاي هستهاي ايران دسترسي وجود داشته باشد. هنوز مذاكرات فني براي حل اين مسئله در جريان است و پيشنهادات مختلفي نيز مطرح شده است كه بايد به آن رسيدگي شود. در اين ميان ايجاد ساز و كاري براي تصويب بازرسيها محتملترين گزينه است كه خبرگزاريهاي خارجي نيز بر درستي آن تأكيد كردهاند.
حال روشن نيست كه در اين ساز و كار بين دو خط قرمز بحث دسترسي و همچنين عدم حضور بازرسان آژانس در مذاكرات اتمي چگونه ميتوان تفكيكي ايجاد كرد و آيا اين تفكيك ميتواند موفقيتآميز باشد.
سايه پررنگ جاسوسي رژيم صهيونيستي بر سر وين
از ديگر حاشيههاي اين دور از مذاكرات ميتوان به پررنگ بودن سايه جاسوسي بر سر مذاكرات اشاره كرد. افشاي جاسوسي نرمافزار جاسوسي اسرائيليها سبب شد حتي بحث تغيير مكان مذاكرات نيز مطرح شود و دولت اتريش نيز بر بازرسيهاي گسترده خود براي جلوگيري از نصب هر شنودي در هتل كوبورگ تأكيد بيشتري كند، به گونهاي كه حتي يك روز پيش از شروع مذاكرات، حضور مأموران پليس اتريش كه در حال تجسس در اتاق مذاكرات بودند، كاملاً محسوس بود.
امريكاييها هم اين اطمينان را دادند كه از هرگونه شنود مذاكرات جلوگيري خواهند كرد، اما به نظر ميرسد اين اطمينانها به هيچ عنوان مؤثر نبوده است. اعضاي تيم فرانسوي براي هرگونه مكالمه تلفني عازم خيابانهاي اطراف هتل ميشوند تا مكالمات خود را از هر شنودي دور كنند.
از سوي ديگر نيز جان كري عازم اشتاد پارك تفرجگاه مقابل هتل كوبورگ ميشود تا آنجا به راحتي بتواند با واشنگتن تماس بگيرد. ايران هم پيكهاي ويژه به وين ميفرستد تا به دور از ريسك شنود خطوط تلفني پيامهاي خود را به تيم مذاكرهكننده برساند. در چنين شرايطي ميتوان از امنيت خطوط تلفني سخن گفت يا حتي از عدم هرگونه جاسوسي ابراز اطمينان كرد.
باز هم بوي تمديد ميآيدروز چهارم جولاي در وين در حالي به پايان ميرسد كه عملاً با به طول انجاميدن مذاكرات نوعي بلاتكليفي بر فضاي خبري مذاكرات سايه افكنده است و گاه يك شايعه كوچك ميتواند به يك موج خبري عظيم منجر شود. در اين ميان خبرنگاران خارجي اكثراً چادر محل مذاكرات را ترك كرده و حضور خود را به فردا كه موعد جمع شدن دوباره وزراي خارجه 1+5 است، موكول كردهاند. از سوي ديگر همچنان همه بر انتظار و تا رسيدن بر توافق نهايي تأكيد ميكنند. در اين ميان اخباري منتشر شده است كه از امكان تمديد مذاكرات حتي بعد از هفتم جولاي حكايت ميكند. در اين ميان ضربالاجل اصلي براي امريكاييهاست كه بايد توافق را تا نهم جولاي به كنگره تحويل دهند.
از سوي ديگر تيم ايراني بر اين نكته تأكيد ميكند كه عجلهاي براي امضاي توافق ندارد و به دنبال يك توافق خوب است تا اينكه بخواهد به هر قيمتي هر توافقي را امضا كند. ماراتن ديپلماسي در وين ادامه دارد و بايد صبر كرد تا ديد آيا مهمترين توافقنامه ابتداي قرن بيست و يك در وين امضا ميشود؟
کارخود امریکاست
