جزئيات طرح الزام
دولت به حفظ دستاوردها و حقوق هستهاي ملت ايران در حالي توسط نمايندگان مجلس
به تصويب رسيد كه بسياري از كارشناسان ثمره اين اقدام را تضمين حقوق هستهاي ملت ميدانند.
اين طرح در
حالي با 213 رأي موافق، 10 رأي مخالف و شش رأي ممتنع بهارستاننشينها به تصويب رسيد كه طي روزهاي اخير فشارهاي
بيسابقهاي به تيم هستهاي كشورمان براي امتيازگيري در جريان مذاكرات وارد شده است. يكي از
مهمترين سنگاندازيها در مسير مذاكرات، قانون اخيري است كه در سنا و كنگره امريكا به تصويب
رسيده و باراك اوباما نيز آن را امضا كرده تا بر اساس آن، كنگره اين كشور را ملزم
كند تا بر هرگونه توافق هستهاي بين ايران و گروه 1+5 نظارت داشته باشد.
اين طرح همچنين اضافه ميكند دولت امريكا تا 30 روز بعد از توافق
هستهاي احتمالي با ايران، مجاز به لغو يا تعليق تحريمهاي ايران نخواهد بود.
از اين رو به
نظر ميرسد كه طرح الزام دولت به حفظ حقوق هستهاي كه ديروز توسط نمايندگان مجلس به تصويب رسيده، فن بدلي براي خنثي كردن
زيادهخواهيهاي طرف غربي به ويژه طرح اخير نظارت كنگره
بر توافق هستهاي باشد و مانع از تضييع حقوق ملت شود. اين
موضوع زماني رنگ واقعيت به خود ميگيرد كه علي لاريجاني پيش از برگزاري جلسه
علني مجلس، يك نشست غيرعلني و غيررسمي با نمايندگان مجلس برگزار كرد و در آن به
صراحت عنوان كرد كه همانطور كه امريكاييها
(كنگره و رئيسجمهور) اين كشور پيام واحدي را به ايران
دادند، ما نيز در مجلس شوراي اسلامي بايد پيام واحدي را درباره موضوع هستهاي به بيرون منتقل كنيم تا نشان دهد كه ما در بحث هستهاي داراي وحدت هستيم. اين در حالي است كه گفته ميشود تصويب اين طرح ميتواند باعث كاهش نگرانيها در سطح جامعه پيرامون از بين رفتن دستاوردهاي هستهاي نيز بشود، چراكه مجلس دولت را موظف كرده تا در توافقنامه نهايي حق تحقيق
و توسعه، عدم دسترسي به اماكن حساس غيرهستهاي و
برداشته شدن يكباره تمام تحريمها را بگنجاند.
جزئيات طرح چيست؟
در متن مصوب
نمايندگان مجلس كه ديروز به تصويب رسيد، آمده است: در راستاي صيانت از منافع ملي و
رعايت مقررات پادمان منع گسترش سلاحهاي هستهاي هرگونه نتايج مذاكرات هستهاي با
كشورهاي 1+5 در صورتي معتبر است كه الزامات زير به صورت شفاف رعايت شود:
1- لغو تحريمها به طور يكجا و كامل بايد در متن توافقنامه درج شده و در روز اجراي
تعهدات ايران انجام شود. 2- آژانس بينالمللي انرژي اتمي در چارچوب توافقنامه پادمان مجاز به انجام نظارتهاي متعارف از سايتهاي هستهاي است و دسترسي به اماكن نظامي، امنيتي و حساس غيرهستهاي، اسناد و دانشمندان ممنوع است؛ بايد مصوبات شوراي عالي امنيت ملي رعايت
شود.
3- هيچ
محدوديتي براي كسب دانش و فناوري صلحآميز
هستهاي و تحقيق و توسعه پذيرفته نيست و بايد مصوبات
شوراي عالي امنيت ملي رعايت شود. تبصره يك- بر اساس اصول 77 و 125 قانون اساسي نتيجه
مذاكرات بايد به مجلس شوراي اسلامي ارائه شود.
تبصره دو- وزير خارجه موظف است روند اجراي توافقنامه را هر شش ماه يكبار به
مجلس شوراي اسلامي گزارش كند؛ كميسيون امنيت ملي مجلس هر شش ماه يكبار گزارش روند
حسن اجراي توافقنامه را به نمايندگان مجلس شوراي اسلامي ارائه مينمايد.
تاريخچه طرح
پس از تصويب
طرح نظارت كنگره بر توافق هستهاي، تلاشهاي زيادي در داخل مجلس شوراي اسلامي صورت گرفت تا طرحي براي مقابله به مثل
با اين اقدام امريكاييها به تصويب نمايندگان برسد. در اين مدت طرحهاي مختلفي نظير طرح سه فوريتي توقف مذاكرات در مجلس مطرح شد اما در نهايت
در 18 ارديبهشت ماه سال جاري بود كه سيد حسين نقوي حسيني، سخنگوي كميسيون امنيت
ملي مجلس، از تهيه طرحي دو فوريتي براي نظارت مجلس بر توافق هستهاي خبر داده بود. اين طرح در نهايت پس از بازنگري و برخي تغييرات و اضافه
شدن چند بند، در روز 27 خردادماه تحت عنوان طرح «الزام دولت به حفظ دستاوردها و
حقوق هستهاي ملت ايران» به هيئت رئيسه مجلس ارائه شد
و دو فوريت آن به اضافه كليات آن در جلسه روز يكشنبه 31 خرداد ماه به تصويب دو سوم نمايندگان مجلس رسيد. سر انجام اين طرح
روز گذشته در دستور كار نمايندگان مجلس قرار گرفت و با 213 رأي موافق به تصويب
قاطع نمايندگان رسيد.
حواشي تصويب طرح
اما تصويب اين
طرح در داخل مجلس خالي از حواشي نيز نبود و به نظر ميرسيد كه نماينده دولت چندان موافق به تصويب رسيدن طرح الزام دولت به حفظ
دستاوردها و حقوق هستهاي ملت ايران نبود. بر اساس گزارشهاي رسيده از مجلس شوراي اسلامي، پس از قرائت جزئيات طرح، علي لاريجاني
رئيس مجلس قصد به رأي گذاشتن اين طرح را داشت كه حجتالاسلام مجيد انصاري معاون پارلماني دولت درخواست كرد تا با اين طرح مخالفت
كند اما لاريجاني اعلام كرد: در جريان رأيگيري
هستيم و نميتوانيد سخنراني كنيد.
رئيس مجلس بر
همين اساس تصريح كرد: «يك ساعت است داريم حرف ميزنيم تا مشكلات كشور را حل كنيم، آقاي انصاري آمدهاند و ميخواهند نكتهشان را بگويند! نمايندگان، رأي خود را اعلام فرماييد.»
در همين
ارتباط، علاءالدين بروجردي رئيس كمسيون امنيت ملي و سياست خارجي مجلس، درباره عتاب
لاريجاني به معاون پارلماني دولت هنگام رأيگيري
درباره طرح الزام دولت به حفظ حقوق و دستاوردهاي هستهاي گفت: بعضي از همكاران در مجلس نظرات و پيشنهاداتي داشتند ولي چون قرار
شد كه ما نظر واحدي درباره اين طرح داشته باشيم، آنها نيز پذيرفتند و جا داشت كه
نماينده دولت هم همراهي ميكرد.
وي خاطرنشان
كرد: وقتي رئيس مجلس از مخالفان ميخواهد كه براي حفظ يكپارچگي با اكثريت همراه
شوند، بهتر بود كه آقاي انصاري نيز در اين زمينه همراهي ميكرد.
مجلس به كمك تيم هستهاي آمد
همچنين
علاءالدين بروجردي در پاسخ به سؤالي مبني بر اينكه در متن مصوبه مجلس در الزام
دولت به حفظ حقوق و دستاوردهاي هستهاي به صراحت از تصويب توافق هستهاي توسط مجلس سخن به ميان نيامده است؟ اظهار داشت: در قانون اساسي به صراحت
از لزوم تصويب معاهدات و مقاولهنامهها سخن
گفته شده است. وي همچنين گفت: چون بنا بر
اختصار بود و در قانون اساسي نيز به صراحت اين موضوع قيد شده است، ديگر نيازي به
قيد مجدد عبارت تصويب مجلس در طرح صيانت از حقوق هستهاي نبود، چراكه اين موضوع به صراحت در قانون اساسي قيد شده است، مضاف بر
اينكه ما اين طرح را تصويب كرديم دو اصل مهم مشعر قانون اساسي را آورديم، بنابراين
بند يك طرح مزبور اقدام مضاعفي بود در راستاي الزام اجرايي شدن قانون اساسي. رئيس كميسيون امنيت ملي و سياست خارجي
مجلس در زمينه پيامدهاي تصويب طرح الزام
دولت به حفظ حقوق دستاوردهاي هستهاي گفت: اضافه بر اينكه خطوط قرمز توسط
شوراي عالي امنيت ملي به تيم مذاكرهكننده هستهاي ابلاغ شده و آنها موظف به رعايت آن هستند، مجلس هم به كمك آنها آمد تا
بدانند مسئله بسيار جدي است.
واكنش رسمي دولت
اما واكنش رسمي
دولت يازدهم در خصوص اين طرح از زبان محمدباقر نوبخت، سخنگوي دولت، بيان شد. نوبخت
در اين خصوص اظهار داشت:تصويب طرح الزام دولت به حفظ دستاوردهاي
هستهاي در مجلس در مغايرت با اصل ١٧٦ قانون اساسي است و
اين در حيطه قوه مقننه نيست و در اختيار شوراي عالي امنيت ملي است، اما از اين جهت
كه عنوان شده تصويب اين طرح كمك به دولت است، از نمايندگان ملت تشكر ميكنم، اما اصل اين مصوبه ميتواند در تعارض با اصل ١٧٦ قانون اساسي باشد
و ميتواند آثار خاصي در اذهان عمومي داشته باشد. دولت
عملكرد مذاكرات هستهاي را نه تنها به مجلس، بلكه به همه مراجع
قانوني و پيشگاه ملت گزارش ميدهد.
سخنگوي دولت اظهار داشت:متأسفم كه اين بحث
(مذاكرات هستهاي) كف خياباني و كوچهبازاري شده، اما
ترديد نكنيد ما برخي پاسخها را بهدليل آسيب به تاكتيكهاي مذاكرات صريح
بيان نميكنيم.
