تهران شرايط خوبي را تجربه نميكند. از وضعيت تراكم ساكناش گرفته تا فشارهايي كه محصول ابرشهرنشيني بوده و گريبان پايتختنشينان را هم گرفته است. براساس آمارها در عرض پنج سال و حد فاصل سالهاي ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ حدود يك ميليون نفر به تهران مهاجرت كرده و ترجيح دادهاند در اين شهر به دنبال آمال و آرزوهايشان بگردند. اما از طرف ديگر و طبق آخرين پايش سلامت در شهر تهران، آمارها كاهش 2/5 درصدي سلامت روان را نسبت به دورهاي كه كشور درگير جنگ تحميلي بود، نشان ميدهند.
با اينكه هر از چندگاهي مشكلات پايتخت چنان رخ مينمايد كه گروهي از تغيير و جابه جايي آن سخن به ميان ميرانند اما سالهاي سال است كه بسياري از كارشناسان و جامعهشناسان آينده اين ابرشهر را تيره و تار ترسيم كرده و نسبت به آن ابراز نگراني ميكنند.
تهران، بحران، بيتفاوتيروزي نيست كه از زلزله تهران حرفي به ميان نيايد و در مورد فجايع آن تحليلي ارائه نشود اما با اين تفاسير گويي كسي از اين اتفاق واهمهاي ندارد زيرا مركز آمار ايران در آخرين گزارش خود در بهمن و اسفند ۱۳۹۳، تحت عنوان «چشماندازي به سيماي مهاجرت استان تهران» پيشبيني كرده است با اين وضعيت بازهم شاهد تشديد تراكم بيرويه جمعيت در تهران خواهيم بود.
براساس اطلاعات مندرج در گزارش مركز آمار ايران، شهر تهران بزرگترين مبدأ و مقصد مهاجران در كل كشور است. به طوري كه در فاصله سالهاي ۱۳۸۵ تا ۱۳۹۰ در مجموع رقمي معادل ۹۷۸ هزار و ۸۱۱ نفر به تهران مهاجرت كردهاند. از اين تعداد ۵۰۳ هزار و ۷۱۳ نفر معادل با ۵۲ درصد مردان و ۴۷۵ هزار و ۹۸ نفر معادل با ۴۸ درصد زنان هستند.
اما وقتي به گروه سني اين مهاجران رجوع ميشود به اعدادي برميخوريم كه كمي تأسفبرانگيز است. بررسي مركز آمار ايران نشان ميدهد بيش از نيمي از مهاجران به استان تهران را گروه سني ۲۰ تا ۳۹ سال تشكيل ميدهند كه جمعيت بالقوهاي براي اشتغال به شمار ميآيند، يعني نيروهايي كه بايد جزو توليدكنندگان در بخشهاي كشاورزي و دامپروري و ديگر صنايع شهرستانها مشغول شوند، به سمت شهري روانه شدهاند كه فقط مصرفكننده است و بيشترين مشاغلش را دلالي و خدماتيها تشكيل ميدهند.
كاهش سلامت روان پايتختنشينانتهران نه روحش آرام است و نه جسمش. در شرايطي كه سازمان بهداشت جهاني در زمينه افسردگي پيشبيني كرده است افسردگي مهمترين بيماري تا سال 2020 است كه كل دنيا را فرا خواهد گرفت، رئيس كميته ايمني شوراي شهر تهران با ابراز نگراني از وضعيت رواني شهروندان تهراني گفته: «طبق آخرين پايش سلامت در شهر تهران، آمارها كاهش 2/5 درصدي سلامت روان را نسبت به دورهاي كه كشور درگير جنگ تحميلي بوده، نشان ميدهند.»
حال باتوجه به وضعيت روحي و رواني پايتختنشينان و از آنجايي كه مهاجرت از جمله عواملي است كه سياستگذاران و برنامهريزان اقتصادي و اجتماعي جامعه براي كنترل جمعيت و جهت دادن به جابهجاييهاي جمعيتي به آن توجه دارند، شناخت الگوي مهاجرتي اين زمينه را براي برنامهريزيهاي جمعيتي هرچه بيشتر و كارآمدتر ميكند. آمار و ارقام تا جايي نگرانيها را بالا برده كه مركز آمار ايران نيز ادامه روند افزايش جمعيت را براي كلانشهر تهران مخرب ميداند. اين مركز در گزارش خود مينويسد: «در صورت افزايش بيرويه جمعيت و عدم برنامهريزي و ايجاد زيرساختهاي مناسب و توزيع متعادل آن در سراسر نقاط كشور شاهد تراكم بيرويه جمعيت در پايتخت كشور و چند كلانشهر بزرگ خواهيم بود. در اين حالت حركت به سمت توسعه اقتصادي و شكوفايي آن غير ممكن خواهد بود.»
