در حالي «روز جهاني مبارزه با كار كودكان» يعني 12 ژوئن (22 خرداد) را پشت سرگذاشتيم كه همچنان كودكان كار در معرض انواع آسيبهاي مختلف قرار گرفتهاند و دستگاههاي متولي هم به بهانههاي مختلف فقط دم از انجام طرحهاي متنوع براي كودكان كار ميزنند؛ كودكاني كه با كمترين حمايتهاي قانوني در كارگاههاي زيرزميني و به دور از چشم مسئولان با درآمدي ناچيز تن به نا كارآمدي برنامه هايي سپردهاند كه در سايه قانون كار بياثر ماندهاند. با اين حال سرنوشت 6تا7 ميليون كودك و نوجواني كه از آمار مدارس گم شدهاند، همچنان نامشخص است.
در كشور ما آمار دقيقي از كودكان كار موجود نيست و به صورت غيررسمي آمار كودكان و نوجواناني كه در مدارس حضور ندارند به 6تا7 ميليون نفر ميرسد كه كارشناسان معتقدند بسياري از كودكان آمارها، به قشر كودكان كار و خياباني در معرض آسيب ختم ميشود و اگر دولت و دستگاههاي متولي توان ساماندهي آنان را ندارند، چگونه ميخواهند بر اساس برنامهها ي توسعه كشور ايجاد اشتغال پايدار كنند؟ با اين حال مسئولان هم برنامهريزي مدوني براي كودكان كار ندارند. بر اين اساس سالهاست كودكان كار فقط و فقط در روز جهاني مبارزه با كار كودكان، به صورت نمادين مورد توجه قرار گرفته و بازهم در ميان نابسامانيهاي دستگاههاي متولي به دست فراموشي سپرده ميشوند. سختتر شدن شرايط اقتصادي خانوادهها و در معرض آسيب اجتماعي قرار گرفتن كودكان عمدترين عامل براي افزايش كودكان كار در كشور به حساب ميآيد.
در اين زمينه ثريا عزيزپناه، رئيس هيئت مديره انجمن حمايت از حقوق كودكان تعريفي از اين كودكان ارائه كرد كه بر اين اساس كودكان كار آن دسته از كودكاني هستند كه همواره مورد غفلت واقع شده و از جهات مختلف سلامت، بهداشت، تغذيه، آموزش و غيره در شرايط نامساعدي قرار دارند. اين كودكان همانهايي هستند كه به جاي مدرسه، در معابر، خيابانها و كارگاهها و... حضور دارند و دور از فضاهاي آموزشي و خانوادگي روزگار به سر ميكنند. به گفته وي كارگاههاي كمتر از 10 نفر از نظارتهاي رسمي مراكز مسئول خارج هستند و دقيقاً همين كارگاههاي كمتر از 10 نفر بستر مناسبي براي حضور كودكان و كار آنان و محلي براي رشد آسيبهاي متعدد اجتماعي به شمار ميروند.
6 تا 7 ميليون كودك خارج از محيط مدرسه امير محمود حريرچي، جامعهشناس با ارائه آمارهايي از كودكان بازمانده از تحصيل، سياستهاي آموزش و پرورشي دولتها از ديرباز تاكنون را مورد نقد قرار داد و به ايسنا گفت: طبق آمارهاي رسمي 20 ميليون كودك و نوجوان 7 تا 18 ساله در سن مدرسه در كشور وجود دارد، در حالي كه آموزش و پرورش در سال جاري تعداد دانشآموزان را 13ميليون نفر و به روايتي ديگر 13 ميليون و 600 هزار تن اعلام كرده است. حال بايد پرسيد 6 تا 7 ميليون نفر ديگري كه در سنين مدرسه هستند چه ميكنند؟ در پاسخ به اين سؤال بايد گفت اينها همان افرادياند كه مورد «آزار و غفلت» قرار گرفتهاند و به آنان كودك كار گفته ميشود. به گفته حريرچي اين كودكان همواره با مسائلي چون فقر، محيط نامساعد آموزش و پرورش، تحقير، افت تحصيلي، فرار از خانه، شرايط نامساعد خانوادگي، اعتياد والدين و ديگر مسائل دست و پنجه نرم ميكنند و در اين شرايط ناگوار مسئولان ما تنها در حال ارائه اعداد و ارقام هستند و به جاي اينكه مسئله را حل كنند دائم صورت مسئله را تكرار ميكنند. در حال حاضر در ايران مشكل كمبود قانون و مقررات وجود ندارد بلكه مشكل اصلي و اساسي آن است كه قوانين موجود اجرايي نميشود.
در همين راستا، حبيباللهمسعودي فريد، معاون امور اجتماعي سازمان بهزيستي كشور ضمن اشاره به يكي از طرحهاي وزارت تعاون، كار و رفاه اجتماعي در خصوص ساماندهي كودكان بازمانده از تحصيل و اختصاص اعتباري خاص به اين طرح و اجراي پايلوت آن در استانهاي فارس، خوزستان و سيستان و بلوچستان گفت: براساس آمارهاي آموزش و پرورش در استاني مانند سيستان و بلوچستان 30 تا 40 هزار كودك بازمانده از تحصيل وجود دارد و رسيدگي به اين امر در حال حاضر جزو مصوبات شوراي عالي رفاه است.
وي افزود: شناسايي و پيگيريهاي آموزشي اين افراد عمدتاً از طريق سازمانهاي مردم نهاد يا آموزش و پرورش انجام ميشود اما همچنان شناسايي و ثبت اين كودكان از مشكلات اساسي ما در ساماندهي آنان است زيرا بسياري از آنان مجهولالهويه و فاقد اوراق هويتي هستند و در صورت مجهول الهويه نبودن نيز اطلاعات صحيح را در اختيار قرار نميدهند. به گفته مسعوديفريد با وجود آنكه سالانه 6 هزار كودك كار و خيابان را به مراكز شبانه روزي ميآورند در حال حاضر توسعه «مراكز روزانه كودك و خانواده» در دستور كار بوده و در پنج استان چهارمحال و بختياري، خوزستان، تهران، البرز و همدان با همكاري NGOها راهاندازي شده است. در اين مراكز در گام اول تلاش كرديم به جاي ريشهكن كردن اشتغال كودكان، ساعت كاري آنان را كاهش دهيم، يك وعده غذاي گرم به آنها بدهيم و همچنين فضاي آموزشي مناسبي برايشان ايجاد كنيم.
درآمد روزانه 50 تا 70 هزار تومان معاون امور اجتماعي سازمان بهزيستي كشور گفت: به طور متوسط روزانه در تهران كودكان كار بين 50 تا 70 هزار تومان درآمد دارند با وجود درآمد نسبتاً خوب كودكان كار و خيابان در شهري مانند تهران همواره شاهد آن هستيم كه ظاهر آنان هيچگاه تغيير نكرده و همچنان با لباسهاي مندرس در معابر حضور مييابند و اين موضوع دلايل متعددي دارد و يكي از آنها اين است كه اين شيوه لباس پوشيدن به عنوان ابزاري براي كسب درآمد بيشتر در بين اين گروه پذيرفته شده است و درآمد اين كودكان هيچ كمكي به وضعيت بهداشتي، درماني و تغذيهاي آنان نميكند. بنابراين بايد با بررسيهاي كارشناسانه فهميد كه اين درآمدها در چه راههايي هزينه ميشوند.
وقتی شغلی برای درس خوانده ها نیست خوب انگیزهای هم برای درس خواندن نمی ماند تازه مگر قراراست تمام مردم لیسانس بگیرند لیسانسی که نمی تواند فرق بین پیچ گوشتی چهار سو ودو سو را نمی داند چه مشکلی از این کشور را حل می کند الان در آمد یک میکانیک با تحصیلات ابتدایی بیشتر از یک لیسانس است 
