«مانور»؛ واژهاي كه در عمل ميتواند ميزان توانمنديهاي يك گروه يا سازمان را در مواجهه با حوادث و اتفاقات ناگوار نشان دهد. با اينكه در تمام دنيا روي مانورها و تمرينات قبل از حادثه حساب ويژهاي باز ميكنند اما در ايران اكثر سازمانها و نهادها، مانور را نوعي بازي و سرگرمي ميدانند كه عدهاي در وسط ميدان نقشي را اجرا ميكنند و تعدادي مسئول و مدير هم از دور نظارهگر كارهاي آنها ميشوند و در پايان هم وسايل و تجهيزات را جمع ميكنند و ميروند.
هنوز چند روزي از خاكستر شدن حدود 100 هكتار از جنگلهاي زاگرس آن هم به علت كمبود امكانات و تجهيزات نميگذرد كه رئيس سازمان حفاظت محيط زيست با اشاره به اين آتشسوزيها گفته: «براي استانهايي كه در معرض تهديد آتشسوزي هستند، مانور آتشسوزي برگزار ميكنيم!»
با اينكه هيچكس نقش مؤثر مانورها و تمرينات قبل از هر حادثهاي را نفي نميكند اما وقتي به ميزان جنگلسوزيهاي ايران مراجعه ميكنيم، نميتوانيم جايگاهي براي اين نوع مانورها و تأثير آنها در جلوگيري يا اطفاي حريق بيابيم؛ موضوعي كه نشان ميدهد مانورها را بايد برنامههايي بياثر و باري به هر جهت تلقي كرد.
بر اساس آمارهايي كه سازمان جنگلها، مراتع و آبخيزداري كشور منتشر كرده در سال گذشته بيش از 7 هزار هكتار از اين جنگلهاي ايران در آتش سوخته است.
اين در حالي است كه متوسط سرانه فضاي جنگلي در ايران براي هر نفر 18 صدم هكتار يعني هزار و 800 متر مربع بوده و متوسط جهاني اين رقم هشت دهم هكتار يعني چيزي حدود 8 هزار متر مربع براي هر نفر است.
آمارها حكايت از آن دارند كه در پنج ماه نخست سال گذشته پارك ملي گلستان شش بار طعمه حريق شد. مسئولان محيط زيست ميگفتند در همان پنج ماه اول ۸۰۰هكتار از رويشگاههاي اين پارك ملي نابود شده است اما برخي فعالان اين عرصه معتقد بودند بيش از ۱۲۰۰ هكتار از جنگلهاي گلستان خاكستر شد. البته زياد فرقي نميكرد كه بگوييم ۸۰۰ هكتار سوخته يا ۱۲۰۰ هكتار، مهم اين بود كه براي احياي اين مقدار جنگل حداقل به يك قرن زمان نياز است.
البته همزمان با جنگلهاي گلستان، جنگلهاي خمام و انزلي نيز طعمه حريق شده بودند و به راحتي ميشد ناله شاخ و برگ درختان آنها را شنيد.
بعد از گذشت كمتر از يك سال از آن حوادث اينبار 100 هكتار از نابترين جنگلهاي زاگرس در شرايطي از روي نقشه محو شدند كه اگر بخواهيم آتشسوزيهاي كوچك و بزرگ ديگر را هم به آن اضافه كنيم به رقمي حدود 200 هكتار ميرسيم. 200هكتار از جنگلهاي كشور در شرايطي از بين رفتند كه مردم عادي خيلي سعي كرده بودند با دست خالي از اين اتفاق جلوگيري كنند.
با اين اوصاف وقتي خانم ابتكار به خوزستان سفر كرده بود با اذعان به اينكه تاكنون گزارشي از آتشسوزي در خوزستان به ما داده نشده است به آنها وعده داد تا در آيندهاي نزديك يك مانور آتشسوزي جنگلها در اين منطقه انجام شود.
هرچند اين مانور در راستاي مانورهايي خواهد بود كه در استانهاي گلستان و لرستان برگزار شده و تا قبل از ماه رمضان نيز در سه استان ديگر انجام خواهد شد ولي در ادامه، رئيس سازمان محيطزيست عنوان كرده كه «در دولت يازدهم اختصاص اعتبارات عمراني منوط به ارزيابي زيستمحيطي طرحها است و در اين دوره هيچ طرحي بدون ارزيابي زيستمحيطي اجرا نخواهد شد.» اما كاش در مورد هزينه اين مانورها و ميزان تأثيرات مستقيم آنها در زمان وقوع حوادث هم صحبت ميكرد. حتماً ايشان طرح برگزاري مانور آتشسوزي جنگلها را در استاني كه تاكنون هيچ گزارش جنگلسوزي از آن مخابره نشده، بررسي كرده كه اعتباراتش را تأمين كند!
