گزارش محرمانه آژانس بينالمللي انرژي اتمي نشان ميدهد تركيه با همكاري كشورهاي ديگر به سرعت در حال توسعه زيرساختهاي هستهاي خود است ولي توسعه اين زيرساختها بدون درنظر گرفتن توافقات پادماني دولت تركيه با آژانس بينالمللي انرژي اتمي در حال انجام است.
به گزارش «جوان»، روزنامه حريت ديلي به يك گزارش محرمانه آژانس بينالمللي انرژي اتمي دست پيدا كرده كه نشان ميدهد آژانس از تبعات امنيتي فعاليتهاي هستهاي تركيه نگران است. دولت تركيه از سال 2010 بر اساس قراردادي كه با روسها منعقد كرده، در حال ساخت نيروگاه هستهاي 20 ميليارددلاري «آكويو (AKKUYU)» در استان جنوبي مارسين در سواحل مديترانه است ولي آژانس در گزارشي محرمانه از اينكه دولت تركيه به پادمانهاي امنيتي اين نيروگاه توجهي نميكند، نگران است. اين در حالي است كه دولت تركيه به عنوان امضا كننده كنوانسيون امنيت هسته اي، ملزم به اجراي پادمانهاي اين كنوانسيون است. آژانس 20 فوريه 2014 گزارشي را به صورت دستي به دولت تركيه ارائه كرده كه نگرانيهاي امنيتي خود از روند ساخت اين نيروگاه را اعلام كرده است. دولت تركيه تا همين اواخر گزارش را محرمانه نگه داشته بود ولي 86 نفر از حقوقدانان و نهادهاي محيط زيستي تركيه كه از اين گزارش آژانس مطلع شدهاند، در يكم دسامبر 2014 در مورد تبعات امنيتي و زيست محيطي نيروگاه هستهاي آكويو به يك دادگاه در تركيه شكايت كردند. مهمترين استناد شاكيان به دادگاه تركيه، گزارشي است كه آژانس بينالمللي انرژي اتمي آن را در 98 صفحه در فوريه 2014 به مقامهاي آنكارا تحويل داده است. دادگاه تركيه بعد از شكايت حقوقدانان و محيط زيستيها از مقامهاي تركيه خواست براي مشخص شدن صحت و سقم ادعاي مطرح شده، اين گزارش را در اختيار دادگاه قرار دهند ولي تندر ييلديز وزير انرژي تركيه ماه قبل اين گزارش را محرمانه توصيف و به دلايل امنيت ملي از ارائه آن به دادگاه تركيه خودداري كرد. ييلديز همچنين گفته است گزارش ارائه شده آژانس تاريخ گذشته است. حالا به فاصله يك ماه از امتناع دولت تركيه از تحويل دادن گزارش آژانس به دادگاه، روزنامه حريت ديلي در آستانه انتخابات پارلماني تركيه ميگويد به اين گزارش دسترسي و بخشهايي از آن را مطبوعاتي كرده است. بخشهايي از اين گزارش كه حريت آن را ديروز منتشر كرد، نشان ميدهد ادعاي حقوقدانان و حاميان محيط زيست تركيه در باره نيروگاه هستهاي «آكويو» واقعي است. در بخشي از گزارش آژانس تأكيد شده كه دولت تركيه بايد هر چه سريعتر يك قانون جامع انرژي هستهاي تدوين كند كه در آن وضعيت امنيتي و پادماني فعاليتهاي هستهاي اين كشور مشخص شده باشد. در حالي كه كنوانسيون امنيت هستهاي دولتهاي عضو را ملزم به تعيين مرجع ملي فعاليتهاي هستهاي ميكند، آژانس از اينكه حدود و اختيارات نهاد انرژي اتمي تركيه مشخص نيست، ابزار نگراني كرده است.
گزينه هستهاي تركيه؟گزارش محرمانه آژانس از اين جهت كه نشان ميدهد دولت تركيه طي سالهاي اخير به سرعت به سمت توسعه قابليتهاي هستهاي خود حركت ميكند، حائز اهميت است. رئيس آژانس اتمي تركيه روز هشتم ژوئن 2015 در خلال بحثهايي كه در باره ساخت نيروگاه آكويو مطرح شد، گفت: با توجه به وضعيت بينالمللي انرژي هستهاي براي تركيه يك بايد است. به گفته بيرول، تركيه در ميان كشورهاي اروپايي سريعترين رشد تقاضاي انرژي را دارد و بايد نه تنها روي انرژيهاي نو بلكه انرژي اتمي نيز سرمايه گذاري كند. اخيراً نيز دولت تركيه 80 دانشجوي خود را به عنوان بخشي از قرارداد ساخت نيروگاه آكويو براي آموزشهاي هستهاي به روسيه اعزام كرد. دولت تركيه همچنين اخيراً قراردادي 15 ساله براي همكاري در زمينههاي مختلف هستهاي با دولت ژاپن امضا كرده است. در گزارشي كه مؤسسه امريكايي كارنگي در سال 2012 منتشر كرده، آمده: «هر چند تركيه گزينه دستيابي به سلاح هستهاي را در دستور كار ندارد ولي با رد نكردن دستيابي به فناوري غنيسازي در آينده، گزينه هستهاي را براي خود باز نگه داشته است.»
