
پارچين؛ نقطهاي كه سالهاست محل مناقشه غرب در موضوع هستهاي شده است. جايي كه جمهوري اسلامي ايران ميگويد منطقه نظامي است و هيچ فعاليت هستهاي در آن صورت نگرفته و غير هستهاي بودن آن بارها اثبات شده است. اما غرب با ادعاهاي ثابت نشده همچنان اصرار دارد، اين نقطه نظامي را به بهانههاي فعاليتهاي هستهاي مورد بازرسي قرار دهد.
موضوع سايت پارچين با آغاز گفتوگوها ميان ايران و گروه 1+5 كه منجر به برنامه اقدام مشترك (ژنو) و در ادامه بيانيه لوزان شد، به يك موضوع حاشيهاي تبديل شده بود، اما حالا يوكيا آمانو، مديركل آژانس بينالمللي انرژي اتمي، اخيراً در مصاحبهاي كه با شبكه سي بياس امريكا داشته، بار ديگر موضوع سايت پارچين را به سطح رسانهها كشانده و عنوان كرده است: «ما درخواست دسترسي به پارچين را مطرح كرديم، زيرا بخشي از ابعاد احتمالي نظامي است. ما شروع به درخواست درباره دسترسي به پارچين كرديم، اما تاكنون ايران اجازه دسترسي نداده است. ما از طريق نظارت از راه دور يعني نظارت از طريق ماهواره، فعاليتهاي زيادي را مشاهده كرديم و نگرانيم كه قابليت راستيآزمايي ما تحت تأثير منفي اين اقدامات قرار گيرد. با اين حال، همچنان ميخواهيم به اين سايت برويم و ميخواهيم آن را بازديد كنيم.»
اين گفتهها در حالي است كه جمهوري اسلامي ايران بارها تأكيد كرده كه سايت پارچين جزو مناطق نظامي است كه هيچ فعاليت هستهاي در آن صورت نميگيرد و اخيراً سردار حسين سلامي، جانشين فرمانده كل سپاه پاسداران در واكنش به همين درخواستها براي بازديد از مناطق نظامي عنوان كرده كه «جواب درخواست براي بازديد از مناطق نظامي را با سرب داغ خواهيم داد.»
پارچين كجاست؟
پارچين نام شهرك و منطقهاي است در جنوب شرقي شهر تهران كه در شمال شرقي شهرستان پاكدشت قرار دارد و بخشي از تأسيسات دفاعي ايران در اين شهرك قرار دارد. احداث تأسيسات دفاعي در اين منطقه، موضوعي مربوط به چند سال اخير نيست بلكه سابقهاي تاريخي دارد و كارخانههاي صنايع دفاع در پارچين از سال ۱۳۱۱ فعاليت داشتهاند. اما آن چيزي كه ميتوان به صراحت به آن اشاره كرد، نبود هرگونه فعاليت هستهاي در اين منطقه است و ميتوان به تأكيدات مداوم مقامات كشورمان در خصوص نبود فعاليتهاي هستهاي در اين منطقه اشاره كرد و البته شايد دليل محكمتر بر اين ادعا سابقه قبلي بازرسيهاي بازرسان آژانس از اين منطقه و نبود اسناد و شواهدي دال بر انجام فعاليتهاي هستهاي در پارچين است.
نقطهاي براي قصهپردازي
تمامي اين سناريوپردازيها در خصوص پارچين كه تا به امروز ادامه پيدا كرده در حالي است كه بازرسان آژانس بينالمللي انرژي هستهاي تا به امروز دو بار از سايت نظامي پارچين بازرسي كردهاند كه در هر دو بار هيچ سند و مدركي كه اثبات كند جمهوري اسلامي ايران در اين منطقه فعاليت هستهاي انجام داده به دست نياوردهاند.
بر اين اساس، ماجراي قصهپردازي عليه پارچين از آنجايي شروع شد كه در ۲۵ شهريور ۱۳۸۳، سايت مؤسسه علوم و امنيت بينالملل (ISIS) تصاويري از پارچين منتشر و طي تفاسيري از عكسها، ساختمانها و مناطق آنجا، ادعا كرد كه آزمايشهاي مواد منفجره قوي و تأسيسات تحقيقات و آزمايش هستهاي براي آزمايش جنگافزار هستهاي در آنجا انجام شده است، همچنين در اين تحليل، از وجود تجهيزات عكسبرداري سريع و Flash Xray و ساير تجهيزات نام برده شد.
اين تحليل ساختگي بلافاصله بازتابي وسيع پيدا كرد و غربيها كه به دنبال بهانهاي براي فشار و توقف فعاليتهاي صلحآميز هستهاي ايران بودند، به ناگاه موجي عظيم در تمام نشريات و رسانههاي غربي عليه اين منطقه به راه انداختند. به دنبال اين گزارش، اولي هاينونن كه در آن وقت معاون امور پادمان آژانس بود با اشاره به مقاله ISIS، درخواست بازرسي از پارچين را كرد.
از اين رو نمايندگان جمهوري اسلامي ايران در ديداري در هجدهم دي ۱۳۸۳ كه با هاينونن در وين داشتند، از وي پرسيدند كه دليل شما مبني بر اينكه ميخواهيد بنا بر اين اتهامات دروغ، از پارچين بازديد كنيد، چيست؟ وي پاسخ جالبي داد و گفت: «وقتي شما در يك محل حوضي ميبينيد و در كنار آن«پر»اردك و سپس جاي پنجه اردك را ميبينيد و صداي«كواكوا»اردك را ميشنويد، مطمئن ميشويد كه در اين حوض اردك بوده است!» هاينونن ادامه داد: « به همين شكل، ما در عكسهاي ماهوارهاي ديديم كه در پارچين يك ساختمان به شكل «V» و شبيه ساختمان سلاح هستهاي Aldermaston انگلستان و محل قرار دادن Flash X وجود دارد.»
وي اضافه كرد: «همچنين برخي محلها، شبيه محلهاي تست سلاح هستهاي لوس آلاموس امريكاست. وجود بونكرهايي مناسب براي مشاهده آزمايش سلاح هستهاي مطرح است.» سرانجام در اين نشست، يكي ديگر از بازرسان به نام فردريك كلود با مليت فرانسوي كه مسئول عكسهاي ماهوارهاي آژانس بود، از روي نقشه درخواست بازديد از محلهاي خاصي را كرد. وقتي از وي پرسيده شد براي چه اين محلها را برگزيديد، پاسخ داد: «چون اين محلها بيشتر به محلهاي هستهاي از جمله آزمايش هيدروديناميك و هيدرواستاتيك شبيه است.»
بازرسان سر از توالت در آوردند
سرانجام بازرسان در تاريخ 24 دي ماه سال 1383 از محلهايي كه خودشان در پارچين تعيين كرده بودند، بازديد كامل و نمونهبرداري كردند اما نتيجه بازرسي چه بود؟ وقتي بازديد انجام شد، بازرسان مشاهده كردند كه ساختمان V شكل كه به قول آنها مشابه ساختمان آزمايشهاي هستهاي انگلستان بود، يك ساختمان اداري بيش نبود! و محلهايي كه به عنوان تست هستهاي تشخيص داده بودند، در حقيقت انبار يا ساختمان نيمهكاره يا محل توليد باتري معمولي با ولتاژ پايين و در مواردي سرويس بهداشتي بود. تعداد زيادي نمونهبرداري نيز انجام شد كه بعداً مشخص شد نشاندهنده هيچ آلودگي نيست و به همين علت آژانس پرونده پارچين را بسته اعلام كرد.
پس از بازديد اول پارچين، آژانس برخلاف قولي كه داده بود دوباره درخواست بازديد دوم از پارچين را مطرح كرد. ايران ضمن اعتراض متعدد به آژانس، سرانجام با توجه به خواهش البرادعي مبني بر اينكه «من با يك بازديد نميتوانم جامعه جهاني را قانع كنم» به شرط اينكه پرونده پارچين براي هميشه بسته شود با بازديد دوم از هر محلي كه آژانس تعيين ميكند، موافقت كرد. بر اين اساس، آقاي هاينونن قول داد كه اگر نتيجه بازديد دوم نيز همانند بار اول باشد پرونده پارچين براي هميشه بسته خواهد شد.
در نتيجه در تاريخ 10 آبان ماه سال 1384 فردريك كلود از روي نقشه و عكسهاي ماهوارهاي كه خودش برداشته بود، چند جا را تعيين كرد و مورد بازرسي و نمونهبرداري مجدد قرار گرفت. مجدداً همه ادعاها دروغ از آب درآمد و هيچ نشانهاي از مواد هستهاي يا فعاليت براي توليد سلاح هستهاي مشاهده نشد.
هاينونن حين بازديد خواهش كرد كه«به خاطر من اجازه بدهيد دو نقطه ديگر را هم بازديد كنند»كه به آنها اجازه داده شد ولي اين دو نقطه شامل يك انبار كوچك و يك دستگاه توالت بود!
تكرار يك ادعا
اما پس از انجام اين دو بازديد و به رغم قول آژانس بينالمللي انرژي اتمي براي بستن پرونده پارچين، نه تنها اين پرونده هيچ گاه بسته نشد، بلكه استمرار ادعاها در اين خصوص اين واقعيت را به اثبات رساند، كه موضوعات مطرح شده در پرونده هستهاي كشورمان، به هيچ عنوان موضوعات فني نيست و تنها يك بازي سياسي است. از سوي ديگر تلاشها براي بازديد از سايت نظامي پارچين در حالي بار ديگر توسط رئيس آژانس بينالمللي انرژي اتمي تكرار شده است كه انجام دو بازديد در سالهاي گذشته از اين سايت و عدمدستيابي به شواهد و مدارك دقيق، همواره به عنوان افتضاحي فني در تاريخ آژانس بينالمللي انرژي اتمي ياد ميشود و نشان ميدهد كه اطلاعات اين نهاد به ظاهر فني تماماً برگرفته از دروغهاي منافقين و سازمانهاي جاسوسي است.
واكنش به گفتههاي آمانو
در همين حال گفتههاي اخير آمانو در خصوص بازديد از سايت پارچين، واكنشهاي مختلفي را نيز در داخل كشور به همراه داشته است. در همين ارتباط محسن كوهكن، نايب رئيس جبهه پيروان خط امام(ره) و رهبري در گفتوگو با خبرگزاري تسنيم، با بيان اينكه به هيچ عنوان نبايد اجازه ورود به مراكز نظامي داده شود و حتي اگر اين مورد مطرح شد بايد مذاكرات متوقف شود، افزود: اگر از جانب طرف مقابل حتي مسئله بازرسي از مراكز نظامي مطرح شود نيز بايد طرف ايراني با اعتراض به اينكه اين مسئله خارج از دستور است، بحث هستهاي را متوقف كند. يكي از روشهاي ايجاد اختلال در روند مذاكرات، مطرح كردن دستورهاي جديد همانند بازرسي از مراكز نظامي است. هر طرفي كه دستور جديد را در مذاكرات مطرح كند و باعث متوقفشدن مذاكرات شود مسئول شكست مذاكرات است.
همچنين محمدكاظم انبارلويي، رئيس كميته سياسي حزب مؤتلفه اسلامي نيز در گفتوگو با همين خبرگزاري، پيرامون تلاش غربيها براي بازرسي از مراكز نظامي كشورمان گفت: اينكه غربيها بخواهند در خلال مذاكرات، مسئلهاي غير از موضوع هستهاي مطرح شود، هدف غربيها بهويژه امريكاييها بوده است، اما هم مسئوليت و حوزه تصميمگيري تيم مذاكره كننده كشورمان مشخص است و هم حيطه مباحت مطرح شده در جلسات، لذا زماني كه طرف غربي بر اين اصل تأكيد دارد و ميخواهد بحث بازرسي از تأسيسات نظامي را برجسته كند نشان از آن دارد كه غربيها در گفتوگوها صادق نيستند.