كليديترين مذاكرات هستهاي بين ايران و 1+5 در سال 1393 انجام شد؛ مذاكراتي كه سرنوشت بيش از يك دهه پرونده هستهاي ايران را وارد مرحلهاي جديد كرد. مرور رويدادهاي هستهاي اين سال قابل توجه است.
فروردين 1393:
اولين دور مذاكرات، «وين 3»، 18 فروردين در اتريش برگزار شد. گمانهزنيها براي شروع نگارش پيشنويس توافق جامع مطرح شده بود. مذاكرات به سرپرستي ظريف و كاترين اشتون، و با حضور معاونان وزيران خارجه ايران و 1+5 برگزار شد و سه روز طول كشيد. پس از پايان اين دور از مذاكرات، ظريف در جمع خبرنگاران ايراني حاضر در وين، از رسيدن به تفاهم 50 تا 60 درصدي خبر داد.
ارديبهشت 1393:
15 ارديبهشت ايران در رايزني با رئيس بازرسان آژانس، پادمان رآكتور اراك را بررسي كرد. در17 ارديبهشت ايران هفت گام همكاري با آژانس را اجرا كرد و بازرسان آژانس از معدن ساغند و كارخانه اردكان يزد بازديد كردند و در 22 ارديبهشت هم نشست ايران و آژانس براي ادامه گفتوگوها با عنوان «چارچوبي براي همكاري» برگزار شد. برگزاري «وين 4» در 23 ارديبهشت مهمترين رويداد اين ماه بود. در اين دور از مذاكرات انتظار ميرفت كه نگارش متن توافق آغاز شود، اما به علت اختلافهاي زياد اين كار صورت نگرفت. طرفهاي مذاكرهكننده با ايران، دوباره زيادهخواهي كردند و طرح مسائل ديگر از جمله موضوع موشكي ايران از زبان مقامات اروپايي و امريكايي، مذاكرات را از روال عادي دوركرد. 31 ارديبهشت، ايران و آژانس در نشستي در تهران در خصوص 5 اقدام عملي ديگر كه بايد تا 25 آگوست، سوم شهريور به اجرا درميآمد، توافق كردند.
خرداد 1393:
در اوايل اين ماه، ظريف و اشتون در ديداري غيررسمي در استانبول درباره گام نهايي توافقنامه ژنو با يكديگر گفتوگو كردند. در 19 خرداد، ژنو اولين بار ميزبان هيئتهاي مذاكرهكننده ايران و امريكا به سرپرستي معاونان وزيران خارجه دو كشور، بود. در اين مذاكرات مقدمات براي برگزاري «وين 5» آماده شد. 26 خرداد «وين 5» برگزار شد و ظريف در كنفرانس خبري پاياني اين نشست از آغاز نگارش متن توافق با سرعت كم خبر داد. در 30 خرداد، صالحي در گفتوگو با اينترفكس از پايان تحقيقات آژانس درباره يكي از مهمترين سؤالات اين نهاد بينالمللي، يعني چاشنيهاي انفجاري خبر داد.
تير 1393:
در تير 93 روند مذاكرات دستخوش اتفاقات اساسي شد. 11 تير دور ششم مذاكرات در وين آغاز شد و تا 28 تير ادامه يافت. اين دور از مذاكرات نيز نگارش متن توافق ادامه يافت. 16 تير درخلال مذاكرات، مقام معظم رهبري در ديدار با مسئولان نظام، نياز قطعي كشور به غنيسازي را 190 هزار سو اعلام كردند. در 26 تير، همانطور كه پيشبيني ميشد، تمديد توافق ژنو و مذاكرات جامع هستهاي در دستور كار مذاكرات در وين قرار گرفت و اين دور از مذاكرات پس از 18 روز به پايان رسيد و مذاكرات هستهاي براي چهار ماه ديگر تا 3 آذر 93 تمديد شد.
مرداد 1393:
در 16 مرداد گفتوگوهاي دوجانبه معاونان وزيران خارجه ايران و امريكا در ژنو برگزار شد. 25 مرداد، مديركل آژانس وارد تهران شد و با ظريف، وزيرخارجه، صالحي رئيس سازمان انرژي اتمي و روحاني، رئيسجمهور ايران ديدار كرد.
شهريور 1393:
20شهريور، معاونان وزير خارجه ايران با نمايندگان سه كشور اروپايي (انگليس، فرانسه و آلمان) در گروه 1+5 در مقر سازمان ملل در وين ديدار كردند. اولين دور مذاكرات هستهاي، براي دوره چهارماهه تمديد شد و در نيويورك، پيش از نشست مجمع عمومي سازمان ملل، در 25 شهريور ديدارهاي دو جانبه ايران و امريكا در سطح وزيران خارجه، معاونان و كارشناسان برگزار شد و بدون نتيجه مشخص پايان يافت.
مهر 1393:
در22 مهر هشتمين دور مذاكرات ايران و 1+5 در وين برگزار شد. اين دور از مذاكرات قرار بود صرفاً به مذاكرات دو جانبه و سه جانبه معطوف شود، اما يكباره تصميم تغيير كرد و تمامي معاونان 1+5 چند روز بعد به مذاكرات ملحق شدند.
آبان 1393:
مذاكرات كري، ظريف و اشتون با حضور وزير خارجه عمان در 18 آبان در مسقط برگزار شد و يك روز بعد از اين مذاكرات، اولين اظهارنظرها درباره رسيدن به تفاهم حداقل در كليت مسئله و موضوعات اساسي و نه مذاكرات جامع را سيدعباس عراقچي در عمان مطرح كرد. گمانهزني رسانهها از اين نشستها روشن يا به عبارتي خوشبينانه بود و حصول توافق در اين دور را ممكنتر از گذشته ميدانست اما امريكاييها با زيادهخواهي خود باز هم مانع از رسيدن به توافق در اين دور از مذاكرات شدند. دهمين دور گفت و گوها در 27 آبان در وين برگزار شد. دو روز بعد، وزير خارجه امريكا به مذاكرات پيوست و ديدار سه جانبه ظريف، كري و اشتون برگزارشد و يك روز بعد با ورود وزراي خارجه سه كشور اروپايي، زمزمههايي از احتمال بازگشت غيرمنتظره ظريف به تهران براي مشورت با مسئولان ارشد نظام شنيده شد، اما هنوز ساعتي از اين خبر نگذشته بود كه يك منبع ديگر نزديك به تيم مذاكرات ايران اعلام كرد، ظريف به تهران بازنميگردد.
آذر 1393:
در دوم آذر ظريف، كري و اشتون، پنجمين بار ديدار كردند و اولين ديدار دوجانبه وزيران خارجه ايران و امريكا در چارچوب مذاكرات هستهاي برگزارشد. روز سوم آذر، ظريف پركار بود و با وزير خارجه چين و همچنين دوباره با كري ديدار كرد. همه منتظر برخاستن دود سفيد از دودكشهاي كوبورگ بودند كه رسانهها از سفر فوري سعود الفيصل، وزير خارجه عربستان به اروپا و تماس نتانياهو با كري خبر دادند و هوا سردتر شد.
در پايان اين دور از مذاكرات و ديدارها، دو طرف با گرفتن عكس يادگاري پايان مذاكرات را اعلام كردند. نتيجه مذاكرات، تمديد هفت ماه و هفت روزه مذاكرات بود.
24 آذر، مذاكرات ايران و 1+5 با رايزني معاونان وزيران خارجه ايران و امريكا در ژنو بار ديگر آغاز شد.
دي 1393:
سوم دي، ظريف با ارسال نامهاي به همتايانش در گروه 1+5 گفت: ايران با آنها در تعامل است. ظريف در اين نامه بر رفع تمام تحريمها به عنوان جزء اساسي هر توافقي تأكيد كرد. در 24 دي عكسي از پيادهروي ظريف با جان كري در حاشيه مذاكرات وزيران خارجه ايران و امريكا با حضور معاونانشان در ژنو منتشر شد.
بهمن 1393:
ابتداي بهمن با مذاكرات معاونان وزيران خارجه ايران و امريكا در زوريخ، مذاكرات معاونان وزيران خارجه ايران و سه كشور اروپايي در استانبول، ديدار ظريف و كري در مونيخ در حاشيه كنفرانس امنيتي سالانه، ديدار وزيران خارجه ايران و آلمان، ديدار ظريف با آمانو و لاوروف در مونيخ و ديدار وي با وزير خارجه چين در تهران همراه بود. در اين ماه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي يك فوريت طرح الزام دولت به حفظ دستاوردها و حقوق هستهاي ملت ايران را تصويب كردند.
اسفند 1393:
دراولين روز اسفند مذاكرات هيئتهاي ايران و امريكا به سرپرستي سيدعباس عراقچي و وندي شرمن در ژنو آغاز شد. تركيب مذاكرهكنندگان در اين دور تغيير كرد و مذاكرات وارد مرحله جديدي شد، حسين فريدون دستيار ويژه رئيسجمهور، علياكبر صالحي رئيس سازمان انرژي اتمي و ارنست مونيز وزير انرژي امريكا به اين مذاكرات پيوستند و گفت وگوها تخصصيتر دنبال شد. نشست عمومي معاونان وزيران خارجه ايران و 1+5 در مقر اتحاديه اروپا در ژنو در سوم اسفند برگزار شد. در 5 اسفند عراقچي با آمانو در وين ديدار كرد. در يازدهم اين ماه مذاكرات معاونان وزيران خارجه ايران و امريكا با حضور هلگا اشميد در مونترو سوئيس ادامه يافت. همزمان با آغاز مذاكرات ايران و امريكا در مونترو، بنيامين نتانياهو نخستوزير رژيمصهيونيستي به امريكا رفت و در آيپك عليه مذاكرات هستهاي و توافق احتمالي جامع با ايران سخنراني كرد.
در روزهاي سرد اسفند نشستهاي مختلف تيم مذاكرهكننده برگزار شد: نشست عمومي معاونان وزيران خارجه ايران و 1+ 5، ديدار معاونان ظريف با همتايان چيني، روس و آلماني. در پايان اين دور از مذاكرات مونترو، عراقچي از افزايش پيشرفتها در مذاكرات خبر داد. در 16 اسفند فابيوس بعد از ديدار با كري كه براي جلب بيشتر حمايت اروپا از توافق هستهاي احتمالي با ايران به پاريس سفر كرده بود، تعهدات تهران در چارچوب توافق جامع را ناكافي دانست. صالحي در همان روز (16 اسفند) از رفع بنبستهاي فني در مذاكرات هستهاي خبر داد.
در 18 اسفند اوباما در گفتوگو با سي. بي. اس گفت: بايد به قدرتهاي غربي اجازه داد تا درباره تلاش نكردن ايران براي دستيابي به سلاح هستهاي تحقيق كنند، چون در صورت پايبند نبودن ايران، امريكا و ديگر كشورها، فرصت كافي براي اقدامات را خواهند داشت.
از طرفي47 سناتور جمهوريخواه امريكا در نامهاي به مقامات ايران هشدار دادند كه هرگونه توافق هستهاي ميان امريكا و ايران فقط تا پايان دوره رياستجمهوري باراك اوباما دوام خواهد داشت. مقام معظم رهبري 22 اسفند در ديدار با رئيس و اعضاي مجلس خبرگان نامه اخير سناتورهاي جمهوريخواه به ايران را حاوي نشانههاي متعدد از فروپاشي اخلاق سياسي در نظام سياسي برشمردند. ايشان تيم مذاكرهكننده هستهاي ايران را امين و دلسوز خواندند اما فرمودند با وجود اين من نگرانم چون طرف مقابل حيلهگر، اهل خدعه و نيرنگ است و از پشت خنجر ميزند. در هفتههاي آخر اسفند مذاكرات با جديت بيشتري در لوزان پيگيري شد.
13فروردين 1394:
ايران و 1+5 با صدور يك بيانيه سياسي، خطوط كلي يك توافق هستهاي را مشخص كردند.
منبع: واحد مركزي خبر
