سالانه 65 هزار مرگ در ايران به دليل مصرف مواد دخاني ثبت ميشود. حال با فرض مصرف 50 ميليارد نخ سيگار در طول سال به رقمي حدود 100 هزار ميليارد تومان ميرسيم كه خيلي راحت ميسوزد و دود ميشود. رقمي كه دو برابر هزينه كاهش عوارض مصرف سيگار در كشور است. اما فاجعه به همين جا ختم نميشود، وقتي رئيس دبيرخانه ستاد كشوري كنترل و مبارزه با دخانيات اعلام ميكند كه با رشد فزاينده نوجوانان در استعمال دخانيات، در 40 سال آينده، ايران جزو سه كشور اول مصرف دخانيات در جهان خواهد شد.
وقتي به آمار ميزان مصرف سيگار، قليان و مواد مخدر و تعداد معتادان مراجعه ميكنيم، مشخص ميشود كه متأسفانه كشور ما در ميزان استعمال دخانيات وضعيت مطلوبي ندارد.
هرچند ايران تعهدي نسبت به كاهش 30 درصدي مصرف دخانيات به سازمان بهداشت جهاني دارد اما با كمال تأسف بايد اقرار كرد ميزان استعمال دخانيات در كشور سير صعودي از خود نشان ميدهد؛ موضوعي كه بيانگر كمكاري و جدي نگرفتن اين مسئله از طرف مسئولان امر است.
در همين رابطه رئيس دبيرخانه ستاد كشوري كنترل و مبارزه با دخانيات با بيان اينكه در40 سال آينده جزو سه كشور اول مصرف دخانيات در جهان خواهيم شد، گفت: «استعمال دخانيات در نوجوانان و دختران ما رشد فزايندهاي را نشان ميدهد و مشكل بعدي در خصوص مرگ افرادي است كه در معرض دود سيگار هستند.»
دكتر خسرو صادقنيت ادامه داد: «30 درصد بچههاي زير پنج سال با دود سيگار مواجه هستند و احتمال اينكه در بزرگسالي مصرفكننده دخانيات شوند بالاست. هم اكنون 4/1 ميليارد سيگاري در دنيا وجود دارند كه سالانه 6 ميليون نفر از اين افراد مستقيماً بر اثر استنشاق دود سيگار ميميرند و 600 هزار نفر نيز به دليل مواجهه با دود دست دوم سيگار جان خود را از دست ميدهند.»
فروش محصولات 7برابر قيمت تمام شده!يكي از بزرگترين عواملي كه باعث شده سيگار به راحتي در دسترس هر كس و بهخصوص نوجوانان و جوانان قرار بگيرد، قيمت پايين آن است. در ايران ماليات بر توليد سيگار آنقدر پايين است كه هيچ نقشي در بازدارندگي مصرف آن ندارد.
هم اكنون صنايع دخاني توليد داخل در كشور حدود سه تا هفت برابر قيمت توليد شده به فروش ميرسد در حالي كه مالياتي كه از آنها اخذ ميشود بر مبناي قيمت توليد شده است نه قيمتي كه چندين برابر بيشتر به فروش ميرسد!
به گزارش ستاد كشوري كنترل و مبارزه با دخانيات، در ارتباطي كه اين ستاد با سازمان جهاني بهداشت برقرار كرده است، شش روش پيشنهادي در كنترل مصرف دخانيات مطرح شده است كه ضعيفترين اقدام در اين شش گام، در حوزه وضع ماليات بر دخانيات بوده است به طوري كه در بين 20 كشور مديترانه شرقي، ايران رتبه نوزدهم را به خود اختصاص داده است يعني يك قدم جلوتر از كشور سومالي!
در همين راستا رئيس دبيرخانه ستاد كشوري كنترل و مبارزه با دخانيات با تأكيد بر ارتباط مستقيم مصرف سيگار و ماليات گفت: «براي ساماندهي مصرف دخانيات به طور همزمان شش گام را بايد جلو برويم كه آخرين راه آن ماليات به عنوان يكي از عوامل مؤثر بر كاهش مصرف سيگار است كه بر اين اساس پيشنهادي از سوي وزارت بهداشت مبني بر افزايش ماليات بر سيگار مطرح شد كه با مخالفت كميسيون تلفيق روبهرو شد.»
چرا سيگار گران نشد؟همين چند روز پيش بود كه نمايندگان مجلس با افزايش ۱۰ ريالي قيمت هر نخ سيگار مخالفت كردند. اين اتفاق در شرايطي رخ داد كه دولت هم مخالف اين افزايش بود.
زماني كه نمايندگان مجلس شوراي اسلامي، در جريان بررسي بخش درآمدي لايحه بودجه ۱۳۹۴، پيشنهادات كميسيونهاي تخصصي را براي اضافه شدن بندهاي مرتبط به ماده واحده مورد بررسي قرار داده بودند، كميسيون اجتماعي خانه ملت پيشنهاد افزايش ۱۰ ريالي قيمت هر نخ سيگار را داشت تا درآمد حاصل از افزايش اين قيمت به هزار و 800 ميليارد ريال برسد كه با مخالفت نمايندگان و دولت مواجه شد.
در پيشنهاد كميسيون اجتماعي تصريح شده بود كه رديف درآمدي ۱۶۰۱۴۴ حاصل از افزايش ۲۰ ريال به قيمت هر نخ سيگار به ۳۰ ريال افزايش و درآمد رديف نيز به هزار و 800 ميليارد ريال افزايش مييابد.
عبدالرضا عزيزي، رئيس كميسيون اجتماعي مجلس در اين باره گفت: «اعتياد ۷۰ درصد از معتادان از سيگار شروع شده است و حدود 3 تا 4 هزار ميليارد تومان صرف خريد سيگار ميشود، ضمن آنكه دو برابر اين ميزان صرف تبعات ناشي از سيگار ميشود.»
وي ادامه داد: «بسته شدن در زندانها، كاهش اعتياد، كاهش مصرف سيگار و دخانيات از نتايج ملموس افزايش قيمت سيگار است.»
اما معلوم نيست چرا دولت و كميسيون تلفيق مخالف اين پيشنهاد بودند و وكلاي مردم نيز با ۸۱ رأي موافق، ۶۵ رأي مخالف و شش رأي ممتنع با افزايش قيمت سيگار مخالفت كردند، آن هم افزايش يك توماني در هر نخ سيگار!
از ماليات 70درصدي تا ماليات 11درصديبدون شك وضع كردن مالياتهاي سنگين روي مواد مخدر ميتواند مانع بزرگي براي گرايش و مصرف آنها توسط شهروندان باشد. در شرايطي كه برخي كشورها با وضع مالياتهاي 70 درصدي موفق شدهاند مصرف دخانيات را در بين افراد جامعهشان كاهش دهند بايد گفت اين رقم در كشور ما 11 درصد است. البته 11 درصدي كه در چند سال آينده ايران را روي يكي از سه سكوي بالاترين مصرفكننده محصولات دخانيات در جهان قرار خواهد داد. هرچند كارشناسان معتقدند در اين زمينه بايد از تجارب كشورهايي كه وضعيتي مشابه ما داشتهاند اما با بهكارگيري راهبردهاي مؤثر به وضعيت مطلوبي رسيدهاند، استفاده كنيم. اما نوع رفتار مجلسيان و دولتمردان بيانگر اين موضوع است كه آنها حتي نميخواهند يك قدم در داخل بردارند، چه برسد به استفاده از تجربيات ديگران!
رئيس دبيرخانه ستاد كشوري كنترل و مبارزه با دخانيات با اشاره به اينكه نتايج مطالعات در 76 كشور موفق در كنترل دخانيات نشان ميدهد آنها توانستهاند برنامه دريافت ماليات را با رويكرد كاهش مصرف دخانيات عملياتي كنند، با انتقاد از اتفاقات اخير گفت: «وزارت بهداشت بر اين نكته تأكيد داشت كه افزايش ماليات بر سيگار موجب كاهش مصرف آن خواهد شد و عنوان كرده اين پول به حساب خزانه واريز شود تا اين وزارتخانه از اتهامي كه ممكن است در اين رابطه از سوي برخي از افراد مبني بر اينكه وزارت بهداشت درصدد افزايش اعتبارات خود است، مبرا باشد كه بعد از پيشنهادات مختلف در نهايت پيشنهاد افزايش 10 ريالي قيمت سيگار در صحن علني مجلس رأي نياورد.»
