استان گيلان به عنوان يكي از سرسبز ترين استانهاي كشور از محيط زيست بكري برخوردار است وهمين ويژگي سبب شده مردمان ساير استانها مخصوصا تهران براي فرار از آلودگي وگرما به اين استان سرسبز كشور پناه ببرند .با همه اين ويژگي ها مدتي است كه اين استان از آلودگي هاي زيست محيطي رنج مي برد وعليرغم تمامي هشدارها برخي از آلوده كنندگان محيط زيست فكر مي كنند مشكلات زيست محيطي آنها اثر مخرب كمي برجاي مي گذارد وبه همين خاطر با بي توجهي به سرعت در حال تخريب شمال كشور هستند كه در اين ميان مي توان به آلوده شدن سفيد رود تالاب انزلي و... اشاره كرد.درچند سال اخير نيز با ايجاد كارخانه ها وروان شدن فاضلابهاي صنعتي اين مشكلات دوچندان شده است به طوري كه برخي از مسئولان زيست محيطي براي جلوگيري از اين تخريبها خواستار استفاده از انواع فيلترينگ جذب شده اند كه تاكنون اقدام خاصي انجام نشده است.
****
آلايندگي هايي كه تالاب ورودخانه را تهديد مي كنند
بررسي ها نشان مي دهد ورود پساب های صنعتی، کشاورزی، بیمارستانی و شهری از مهمترین خطرات زيست محيطي براي رودخانه ها ودريا وتالابها هستند.چرا كه علاوه بر ايجاد آلودگي براي انسان مي تواند زندگي ساير موجودات زنده را به خطر اندازد.در چند سال اخير با صنعتي شدن شهرها وبرخي از روستاها روند آلودگي محيط زيست شدت گرفته است واين موضوع باعث شده تا فاضلابهای اين كارخانه ها به راحتي وارد رودخانه ها ومزارع كشاورزي شود. استان گيلان نيز جزءاستانهايي است كه روند صنعتي شدن را به سرعت طي كرده است كه گواه آن وجود ده ها كارخانه صنعتي است كه علاوه برتامين نيازهاي استان كل كشور را نيز تحت پوشش قرار داده اند وبرخي از آنها نقش مهمي در ايجاد اشتغال ودرآمد زايي دارند با وجود مزايايي كه اين كارخانجات دارند اما آلودگي هاي ايجاد شده توسط آنها به شدت محيط زيست را آزرده است وسند اثبات آن نيز آلودگي رودخانه ها وتالاب ودرياي خزر است كه بارها دلسوزان محيط زيست دراين خصوص هشدار دادند؛ مرگ آبزيان وفوكهاي درياي خزر تنها نمونه هايي از آن است.عليرضا ياوري كارشناس محيط زيست دراين خصوص مي گويد: ورود بی رویه پساب های صنعتی، شهری، کشاورزی و بیمارستانی به رودخانه ها، دریا و تالاب ها از معضلات اساسی استانهای شمالی است چراكه عوامل بیماری زا و فلزات سنگین مثل کروم، مس و نیکل نیز به آب های زیرزمینی نفوذ كرده وباعث بروز انواع بيماري ها مي شود.وي ادامه مي دهد: از مهمترین اثرات ورود پساب به رودخانه می توان به کاهش اکسیژن محلول، پیدایش بوهای زننده در اثر اکسیداسیون غیرهوازی، مهاجرت یا مرگ ومیر آبزیان، ممانعت از نفوذ نور خورشید برای انجام عمل فتوسنتز، ورود مقادیر زیادی مواد مغذی مانند ترکیبات ازته و فسفاته اشاره کرد.البته در اين بين مي توان عمده ترین مشکل زیست محیط گیلان را آلودگی آب ذکر کرد چرا كه فاضلاب های صنعتی، شهری و شیرابه پسماندها شهری باعث می شود آب های زیر زمینی و ساحلی تحت تاثیر قرار بگيرند.فاضلاب كارخانجات نقش مهمي در آلودگي دارند كه از مهمترین این ترکیبات می توان به آرسنیک، سرب، کادمیم و جیوه اشاره کرد، این مواد از طریق پساب کارخانجات تهیه کاغذ، پلاستیک، مواد دفع آفات نباتی، استخراج معادن وارد آب های جاری و محیط زیست می شود.همچنين سموم کشاورزی مانند هیدروکربنها وتركيبات هالوژنه، ددت، آلودین، ترکیبات فسفردار همچون پاراتیون وجود دارد، بسیار خطرناک هستند، هنگامی که همراه با آب در لایه های زمین نفوذ کنند یا به بیرون از محیط کشاورزی هدایت شوند، باعث ایجاد فاضلاب های کشاورزی فوق العاده خطرناک می شوند.
راه حل جواب نداد
طرح تصفیه فاضلاب، ایجاد تصفیه های گازهای خروجی از دودکش ها و کاهش صدا و غیره مستلزم انجام هزینه هایی است که کارخانجات به ویژه کارخانه های صنعتی با وجود فشارهای فراوان مالی يا از انجام آن سرباز زدند ويا به صورت ناقص به آن تن داده اند. در اين بين سازمان محيط زيست به عنوان نهادي كه بر صنايع آلاينده نظارت دارد بارها درخصوص صنايع آلاينده تذكراتي رابه صاحبان صنايع در گيلان داده كه متاسفانه به خاطر برخي معذوريت ها جدي گرفته نشده است.به عنوان نمونه، مهرماه امسال بود كه يوسف رشیدی رئیس مرکز ملی هوا و اقلیم محیط زیست به واحدها و کارخانههای صنعتی تا پایان سال جاری مهلت داد تا به سیستم پایش آنلاین و لحظهای مجهز شوند، در غیر این صورت طی همکاری با مراجع قضایی، واحدهای آلاینده تعطیل خواهند شد. وي گفته بود از آنجايي كه تاكنون هشدار وروشهاي قبلي تاثير چنداني نداشته لذا به منظور کنترل آلایندگیهای خروجی از واحدها و کارخانههای صنعتی طرح سیستم پایش آنلاین و لحظهای توسط سازمان محیط زیست کشور ارائه شده است وهمه صنايع ملزم به رعايت آن هستند. با وجود اين اولتيماتوم، اما چهارماه بعد برجی رییس سازمان حفاظت محیط زیست استان گیلان اعلام كرد كه صاحبان صنايع استان از اين طرح استقبال نكردند..اين در حالي است كه تمام واحدهای صنعتی در استان گیلان ملزم به راه اندازی سیستم پایش آلایندگی به صورت آنلاین شده اند که امیدوارم با اعتمادسازی هایی که صورت خواهد گرفت.اين كارشناس محيط زيست ادامه مي دهد: سال گذشته یکی از کارخانه ها تنها فاکتور ph را در سیستم پایش خود نصب کرده بود که مورد تایید قرار نگرفت و به همین دلیل نتوانستیم آن را افتتاح کنیم.لذا رعايت نكات زيست محيطي از اهميت خاصي برخودار است ودر اين رابطه هيچ اغماضي نخواهد شد.از آنجايي كه خيلي از صنايع با روشهاي متقلبانه سعي در فريب سازمان محيط زيست در بحث آلودگي داشتند لذا اين سازمان اقدام به نصب سيستم پایش آنلاین برروي برخي از اينگونه مراكز كرد در اين روش به صورت آن لاين تمام آلودگي هاي صنايع از سوي آزمايشگاههاي محيط زيست به صورت 24 ساعته مورد بررسي قرار گرفته ودر صورت كوچكترين تخطي بلافاصله تذكرات لازم به كارخانه ويا مركزي كه آلودگي دارند داده شد ودر صورت عدم رعايت به عنوان ضابط قضايي با آن برخورد مي كنند.
حرف صاحبا ن صنايع را نيز بايد شنيد
در حالي كه مسئولان سازمان محيط زيست اصرار به حفظ محيط زيست دارند ومعتقدند كه صاحبا ن صنايع تنها به فكر سود ودرآمد خود هستند اما صاحبان صنايع نيز دلايلي براي خود دارند . يكي از صاحبان صنايع در استان گيلان كه نمي خواهد نامش فاش شود مي گويد : همانطور كه براي مسئولان سازمان محيط زيست حفظ محيط زيست از اهميت بالايي برخورداراست براي صاحبان صنايع نيز اين مسئله حياتي است اما در اين بين هزينه هاي بالاي استفاده از تجهيزات تصفيه فاضلاب براي صاحبان مشاغل صنعتي هزينه بالايي دارد كه با توجه به مشكلات اقتصادي اجرايي كردن آن يا مقرون به صرفه نيست ويا با توجه به كهنگي صنايع پاسخگو نيست. از طرفي با توجه به مشكل بيكاري، بالارفتن هزينه ويا تعطيلي كارخانه باعث مي شود تا كارگران زيادي اخراج شوند كه در شرايط فعلي هيچ عقل سليمي آن را نمي پذيرد. وي در ادامه مي گويد:متاسفانه اكثر روشهايي كه به ما پيشنهاد مي شود براي نصبش بايد هزينه بسياري را متقبل شد كه با توجه به استانداردهاي مورد قبول سازمان محيط زيست اثر چنداني در كاهش آلودگي ندارد. اين كارخانه دار ادامه مي دهد: البته تنها صنايع قديمي وفرسوده با اين مشكل مواجه نيستند چرا كه صنايع تازه تاسيس نيز به خاطر اين مشكل نمي توانند كارخانه خودرا راه اندازي كنند.وي براي حل اين مشكل پيشنهاد مي دهد دولت وسازمان محيط زيست براي حل اين مشكل بايد تمام جوانب را در نظر گرفته تا طرفين بهتر به هدف برسند.
