مهمترين پرونده روي ميز ديپلماتهاي دولت يازدهم، پرونده هستهاي است كه تاكنون به نتيجه مشخص و نهايي نرسيده است.
سوم آذر ماه امسال پس از آنكه ايران و شش كشور به دليل وجود اختلافات عمده به خصوص در زمينه ظرفيت و ميزان غنيسازي و شيوه رفع تحريمها به توافق نرسيدند، توافق ژنو (برنامه اقدام مشترك) را براي هفت ماه تمديد و تأكيد كردند كه همه تلاش خود را صورت دهند تا ظرف چهار ماه بعد بتوانند به توافق سياسي دست يابند و پس از آن بود كه شهر ژنو اواخر آذر ماه و اواخر دي ماه ميزبان يازدهمين و دوازدهمين دور مذاكرات جامع هستهاي در سطح معاونان بود و علاوه بر آن تيم مذاكرهكننده هستهاي رايزنيهايي را با طرف امريكايي و برخي از اعضاي 5+1 داشت. در ادامه مذاكرات هستهاي محمدجواد ظريف وزير امور خارجه كشورمان به همراه تيم مذاكرهكننده هستهاي صبح جمعه 17 بهمن ماه به منظور شركت در پنجاه و يكمين نشست كنفرانس امنيتي مونيخ راهي آلمان خواهد شد تا در حاشيه پنجاه و يكمين نشست كنفرانس امنيتي مونيخ، درخصوص راهحل جامع هستهاي با برخي اعضاي 5+1 به صورت دوجانبه به رايزني بپردازد.
برخي از منابع خبري داخلي و بينالمللي هم احتمال دادهاند تيم ايراني با كري، فابيوس و اشتاينماير ديدار و گفتوگو كند.
محمدجواد ظريف وزير امور خارجه كشورمان در همين باره در گفتوگو با رسانهها با بيان اينكه همه اعضاي 5+1 در زمان برگزاري كنفرانس امنيتي مونيخ در اين كنفرانس حضور ندارند و فقط جان كري، لوران فابيوس و اشتان ماير وزراي خارجه امريكا، فرانسه و آلمان در مونيخ هستند، خاطرنشان كرد: هنوز تصميمي براي برگزاري جلسه با 5+1 در مونيخ نگرفتهايم.
در حالي سيزدهمين دور مذاكرات هستهاي در روزهاي اخير برگزار ميشود كه دولتمردان كشورمان در تمام 18 ماه گذشته تلاش كرده، اين باور عمومي را شكل دهند كه «ساختمان تحريمها فرو ريخته»، «غربيها به حقانيت ايران در برخورداري ايران از صنعت هستهاي اذعان كرده» و «امريكا و متحدانش مصمم هستند تا مذاكرات هستهاي با كشورمان به سرانجام نهايي برسد.»
به بيان ديگر طي ماههاي گذشته افكار عمومي بارها شبيه اين سخنان را از دولتمردان يازدهم شنيدهاند كه غربيها در مقابل مذاكرهكنندگان كشورمان از موضع بالاتر سخن نگفته و عزم جدي دارند در صورت توافق تا تحريمها عليه ايران را به صورت كامل بردارند و چنين موضوعي را به عنوان يكي از دستاوردهاي بزرگ ديپلماسي دولت قلمداد ميكردند.
اما - همانطور كه در ادامه خواهد آمد - موضعگيري برخي از مقامات بلندپايه غربي خلاف اين ادعا است و نشان ميدهد نه تنها مذاكرهكنندگان غربي ارادهاي براي رفع تحريمها عليه جمهوري اسلامي ايران ندارند بلكه تصميم دارند تا با تطويل موضوع پرونده هستهاي كشورمان در فضاي بينالمللي، اهدافي نظير «ادامه روند متوقفسازي پيشرفت هستهاي» را استمرار ببخشند.
اين سخنان كه بيشتر جنبه تبليغي آن مورد توجه جامعه قرار گرفت، در هفتههاي اخير بيشتر از گذشته رنگ باخته آنجايي كه با رجوع به قانون اساسي كشور امريكا و حوزه اختيارات نمايندگان كنگره ميتوان دريافت كه اساساً برداشتن تحريمهاي بينالمللي بهخصوص آنچه توسط كنگره وضع شده به اين سادگي، سهلالوصول نيست و لازمه آن تحقق شروطي است كه غربيها به مذاكرهكنندگان كشورمان داده و جمهوري اسلامي ايران بايد در آن جهت گام بردارد.
كوهن: ساختار تحريمها عليه ايران دستنخورده باقي مانده است!
ديويد كوهن رئيس اداره كل اطلاعات مالي و تروريسم وزارت خزانهداري - فرمانده قرارگاه تحريم امريكا- كه به عنوان شخص اول طراحي و مديريت تحريمهاي ايران معروف است، اوايل هفته اخير در رابطه با پرونده هستهاي كشورمان سخنان قابلتأملي در جمع يك كنفرانس حقوقي اظهار كرده است.
وي در اين سخنراني با محوريت «حقوقي» اعلام كرده كه با وجود مذاكرات ژنو، ساختار و نظام تحريمها عليه ايران هيچگونه تغييري نكرده و اين ساختار به نحوي است كه بدون نياز به تصويب قانوني جديد، امكان افزايش فشار مالي به ايران وجود خواهد داشت.
او در اين سخنراني دستاوردهاي امريكا را توقف برنامه هستهاي ايران، عقبگرد در بخشهايي از اين صنعت در ايران و همچنين به دست آمدن دسترسيهاي بيسابقه به صنعت هستهاي كشور عنوان كرده و البته در مقابل اعلام كرده است كه ايران مابه ازاي خاصي به دست نياورده است. مهمترين بخش از سخنان ديويد كوهن را در ادامه مرور ميكنيم:
- ايران در توافق ژنو گشايش ناچيز، موقتي و پارهاي از تحريمهاي هستهاي به دست آورد. اما تمامي ساختار تحريمهاي مالي، بانكي، نفتي و تجاري ما همچنان در توافق ژنو بدون تغيير حفظ شده است و همچنين تحريمهاي ما در بخش حمايت ايران از تروريسم و نقض حقوق بشر نيز به طور مجزا ادامه دارد. همچنين تمامي تحريمهاي مربوط به روابط اقتصادي ايران و امريكا نيز سرجايش باقيست.
- تحريمهاي ما باعث شد تا ايرانيها به ميز مذاكره برگردند.
- نظام تحريمهاي امريكا متحول شده است. ما با همكاري شركايمان، پيچيدهترين و مؤثرترين تحريمهاي مالي و اقتصادي در تاريخ جهان را عليه ايران اعمال كرديم.
- توافق برنامه مشترك براي اقدام (JPOA) برنامه هستهاي ايران را متوقف كرد و در برخي بخشهاي مهم آن را به عقب برگرداند و دسترسي بيسابقهاي براي بازرسي تأسيسات غنيسازي ايران ايجاد كرد.
- در طول مدت اجراي توافق ژنو ما بارها به همه كشورها تذكر داديم كه ايران همچنان تحريم است و كسي نبايد به سمت روابط اقتصادي با ايران حركت كند.
- در طول مدت مذاكرات هستهاي 90 شخص حقيقي و حقوقي را كه در دور زدن تحريمهاي ايران كمك كرده بودند، تحريم كرديم و بيش از 350 ميليون دلار جريمه براي ناقضان تحريم ايران بريديم.
- علت تمديد هفت ماهه مذاكرات اين بود كه تيم ديپلماسي ما پيشرفتهايي به دست آورد!
- ما اصراري براي رسيدن به توافق نداريم و هر توافقي را نميپذيريم.
- ما ابزارهاي لازم براي افزايش فشار مالي به ايران را داريم و در اين زمينه نياز به وضع قانون جديد نيست. ما با همين قوانين تحريم ميتوانيم فشارهاي مالي بر ايران را افزايش دهيم.
صالحي: سوخت مورد نياز نيروگاه بوشهر سالانه 30 تن است، امريكاييها 2/5 تن را هم قبول نميكنند
از سوي ديگر در حالي كه تيم مذاكرهكننده كشورمان تلاش دارد تا همچنان كوچكترين اطلاعاتي را درباره روند مذاكرات و پيشنهادات غربيها در اختيار افكار عمومي و حداقل منتخبان ملت قرار دهد، علياكبر صالحي رئيس سازمان انرژي اتمي هفته گذشته در گفتوگوي زنده تلويزيوني با بيان سخناني بخش اندكي از زيادهخواهي امريكا و متحدانش در فرايند مذاكرات را رونمايي ميكند.
رئيس سازمان انرژي اتمي در اين گفتوگو در پاسخ به اينكه آيا غربيها غنيسازي زير پنج درصد را عنوان ميكنند؟ گفت: پنج درصد مسجل است كه حق ماست. حق ما در اصل غنيسازي مسجل است، ولي ما داوطلبانه پذيرفتيم كه فعلاً تا حد 5 درصد غنيسازي كنيم، چون بالاتر از پنج درصد الان نياز نداريم. الان بحث بر سر حجم غنيسازي و توليد سالانه آن است. الان 9هزار سانتريفيوژ در حال كار است كه سالانه 2/5 تن اورانيوم را غنيسازي ميكند. مورد نياز ما سالي 30 تن است. آنها به همين ميزان هم رضايت نميدهند، ميگويند زياد است و بايد تعداد سانتريفيوژها را كم كنيد. توليدات انباشته 5 درصد را تبديل كنيد. وظيفه ما در سازمان انرژي اتمي هموار كردن راه دوستان سياسي است. ما گفتيم پيشنهاد داريم و بسيار معقول است.
صالحي اضافه كرد: ما ميگوييم بعد از هشت سال قرارداد ما با روسيه براي تأمين سوخت بوشهر پايان مييابد و بعد از هشت سال بايد اين اجازه را داشته باشيم كه سوخت سالانه مورد نياز بوشهر را توليد كنيم كه تقريبا 30 تن در سال است. ما آمادگي داريم به صورت پلكاني اين دوره را طي كنيم.
وي در توضيح مفهوم پلكاني گفت: يعني پله اول را ميگوييم مال شما و شما تعيين كنيد، ولي پله آخر بايد مال ما باشد و هشت سال ديگر در وضعيتي باشيم كه رهبري فرمودند 190 هزار سو توان غنيسازي داشته باشيم كه تأمينكننده 30 تن مورد نياز سالانه بوشهر به علاوه نيازهاي جنبي ديگر مثل رآكتور تهران و رآكتور اراك و پرتهايي كه حاصل ميشود، است.
رئيس سازمان انرژي اتمي در رابطه با پيشنهاد دوره اعتمادساز آنها گفت: آنها روي دوره و تعداد سنوات نظر دارند، آنها دو رقمي ميگويند ما اصرار بر يك رقمي داريم، آنها در دوره اعتمادساز دو رقمي در انتهاي زمان ميگويند در انتهاي آن زمان به 190هزار سو برسيد. چيزي كه عنوان ميكنند، نسبت به زمان ما فاصله دارد و بين 10 تا 20 سال است.
غرب از تحريم ايران دست بر نميدارد
كنار هم قرار دادن اظهارات ديويد كوهن - كه به بخشهايي از آن اشاره شد - و باراك اوباما - در پنجمين نطق سالانه خود در كنگره امريكا- و همچنين علياكبر صالحي كه به صراحت اشاره به زيادهخواهي امريكا و مطالبه آنها براي طول كشيدن پرونده هستهاي كشورمان - نزديك به 15 سال - ميتوان اين نتيجه را به دست آورد كه مقامات غربي به سركردگي امريكا به هيچ عنوان قصد برداشتن تحريمهاي بينالمللي عليه كشورمان را نداشته و بلعكس اين هدف را دنبال ميكنند تا با به درازا كشاندن بحث هستهاي كشورمان روند متوقفسازي پيشرفت كشورمان در صنعت هستهاي را به حداقل ممكن برسانند.
اساساً تقسيم نقش ميان كنگره و دولت باراك اوباما در قالب «پليس خوب و پليس بد» هم در رسيدن به چنين هدفي در دستور كار قرار گرفته است. اين را هم بايد اضافه كرد كه دولتمردان امريكا تصميم دارند تا به بهانه مسائل حقوق بشري، نه تنها تحريمهاي هستهاي را پابرجا نگهدارند بلكه دامنه گستردگي و وسعت آن را هم افزايش دهند.
به هر روي، بررسيها نشان ميدهد كه دولتمردان بهتر است كانون توجهات خود را از حوزه مذاكرات هستهاي به حوزههايي مانند اقتصاد مقاومتي تغيير دهد تا كشور بيش از اين متحمل ضرر نشود.
