نظر مديران ميراث فرهنگي درباره كاخ «ثابت پاسال» و ساير خانههاي ارزشمند در تهران كه سرنوشت تلخي برايشان مقدر ميشود معمولاً در يك نقطه به هم تلاقي پيدا ميكند؛ ميگويند كه مسئول بيتدبيري مدير قبل از خودشان نيستند. دريغ از اينكه اگر توانايي ايجاد تغيير و متفاوت بودن از ديگران را دارند همين حالا بايد بسمالله بگويند و آستينشان را بالا بزنند براي انجام كارهايي كه مدير قبلي انجام نداده است. صندلي رياست ابدي نيست و روزي ممكن است مدير بعدي در قبال آنها به همين شكل قضاوت كند.
اين روزها وضعيت كاخ «ثابت پاسال»، بناي ارزشمندي كه به كاخ ورساي ايران معروف است در هالهاي از ابهام قرار گرفته است. كاخ «ثابت پاسال» عنواندار بزرگترين خانه تهران است كه در سه طبقه با متراژ 11 هزار و 847 متر در خيابان آفريقا ساخته شده است. با اين حال اين بناي ارزشمند بر اساس طرح تفصيلي جديد شهر تهران، به پهنه كلان (M) و پهنه (M11) يعني مختلط تجاري، اداري و خدمات مسكوني و با تراكم ساختماني 440 درصد و حداقل ضريب سكونت 50درصد و با حداكثر 9 طبقه ميتواند تغيير كاربري بگيرد.
كاخ «ثابت پاسال» درست در نقطه بحرانش مورد توجه عموم قرار گرفت؛ يعني تا پيش از آنكه اين بناي ارزشمند و عظيم در خطر تخريب قرار بگيرد كمتر كسي به ارزشهاي آن يا شرايط ثبت آن در فهرست مواريث ملي كشور فكر ميكرد. در واقع اين خانه هيچگاه به عنوان يك بناي ارزشمند براي ثبت در فهرست آثار ملي كشور مورد توجه قرار نگرفته است و نامش نيز در فهرست دو هزار و 500 بناي واجد ارزش تهران يا ليست 200 اثر ثبت شده در فهرست آثار ملي نيست؛ اينكه چرا، مديران ميراث فرهنگي كشور بايد پاسخ آن را بدهند.
رجبعلي خسروآبادي، مدير كل ميراث فرهنگي و گردشگري استان تهران در اين باره به «ايسنا» گفته است كه پاسخگوي مديريتهاي گذشته ميراث فرهنگي و بيتوجهي به اين بناي تاريخي نيست. اگرچه ممكن است اين عبارت براي اولين بار از سوي خسروآبادي به سطح رسانهها رسيده باشد اما گوش رسانهها با نظير چنين عبارتهايي ناآشنا نيست. مشكلاتي در دوره مديريت قبلي حل نشده يا مورد توجه قرار نگرفته است؛ مدير بعدي براي رفع تقصير از خود و مجموعهاش ميگويد كه پاسخگوي مديريتها و بيتوجهيهاي گذشته نيست. در دورههاي مختلف مديريت ميراث فرهنگي كشور يا حتي ساير مديريتهاي فرهنگي همچون مديريت حوزه سينما بارها شاهد انتشار مشابه اين عبارت از زبان مديران بودهايم.
فيلمي جنجالي براي ساخته شدن از مديريت قبلي مجوز گرفته و حالا مديران كنوني در توجيه نمايش آن ميگويند كه ما مسئول تصميمات مديران قبلي نيستيم. نمونه چنين مسائلي را ميتوان به ساير حوزهها نيز تعميم داد. به واقع اگر مديران در دوره مديريت خود، زمان صرف شده براي به گردن ديگري انداختن برخي كوتاهيها را براي تقويت داشتههاي فرهنگي كشور صرف ميكردند شايد امروز شاهد بسياري از كاستيها در حوزه فرهنگ، هنر، اجتماع، اقتصاد و سياست نبوديم.
در حوزه ميراث فرهنگي امروز براي فردا چيزي جز يك گذشته نيست و مديران ميتوانند بدون اينكه بخواهند مسئوليت اشتباهات را به گردن ديگري بيندازند براي ميراث كشور دل بسوزانند؛ آثاري كه در دايره و دور باطل رفع تكليف در معرض خطر قرار ميگيرند يا از بين ميروند تا نمادهاي فرهنگي و تاريخي كشور و به خصوص پايتخت يكي پس از ديگري از دست برود.
خانه يا كاخ« ثابت پاسال» هم چنين وضعي دارد. اين بنا براي در امان ماندن نسبي از شر تخريب و سير تبديل شدن به پاساژ بايد در فهرست آثار ملي كشور ثبت شود. صرفنظر از اينكه كارشناسان ميراث فرهنگي در بررسي اين خانه آن را حائز شرايط ثبت و توجه بدانند يا خير، صرفنظر از اينكه اين بنا در فهرست آثار ملي ثبت شود يا تخريب شده و پاساژي تجاري از دل آن بيرون بيايد به نظر ميرسد مهمتر از همه اينها ساختار فكري مديريت فرهنگي كشور در بسياري از عرصهها نياز به يك خانه تكاني جدي داشته باشد. عبارت «ما پاسخگوي اشتباهات مديران گذشته نيستيم» ديگر از مد افتاده است. مردم به حال و آينده اميد دارند. آنها ميخواهند نتايج درخشان مديريت مديران كنوني را ببينند نه اينكه به گذشته بازگردند و براي آن اقداماتي كه ميتوانست انجام بشود اما نشد حسرت بخورند. مديران هر آنچه را كه در چنته دارند امروز بكارند تا فردا محصولش را برداشت كنند وگرنه كابوس شنيدن اين عبارت تكراري از زبان مدير بعد از آنها هم همچنان ادامه داشته و سير فروپاشي فرهنگ كشور هم به همين ترتيب و از سر چنين شانه خاليكردنها و اهمالهايي تداوم خواهد داشت.
