پس از پايان دور اخير مذاكرات هستهاي بر سربرنامه هستهاي تهران، ديپلماتهاي ايران و امريكا بدون مشخص كردن اينكه به چه دستاوردي رسيدهاند، گفتند كه مذاكرات سخت بوده اما پيشرفتهايي نيز حاصل شده است.
همين مسئله تشخيص اينكه مذاكرات در چه وضعيتي قرار دارد را سخت ميكند. با وجود اين به نظر ميرسد امريكا با اصرار بر عدم تمديد مهلت 24 نوامبر (سوم آذر) به دنبال اين است كه طي حدود 35 روز آينده، با ايران به يك توافق دقيقه نودي برسد.
به گزارش «جوان» دور جديد مذاكرات هستهاي بين ايران با مقامات اروپايي و امريكايي پس از سه روز، پنجشنبه در وين، پايتخت اتريش پايان يافت. محمد جواد ظريف بعد از پايان مذاكرات با اشاره به اينكه مذاكرات بسيار سخت و فشرده بود و در همه زمينهها پيشرفت حاصل شد، اظهار داشت: «صحبتها بسيار جدياي در مورد موضوعات مختلف همچنان در بحث ما باقي مانده است.» ظريف يكي از مهمترين مسائل براي رسيدن به توافق را درك رواني غرب از تحريمها و عدم جديت براي رفع تحريمها عنوان كرد.
رئيس دستگاه ديپلماسي كشور گفت: آنچه لازم است طرف مذاكره به آن درك كاملي پيدا كند، آن است كه تحريمها بيتاثير بوده است، اما طرف مقابل احساس ميكند كه اين تحريمها خيلي ارزش دارد. ظريف تأكيد كرد: تحريمها تاثير قابل توجهي ندارد و متأسفانه طرف مقابل اين واقعيت را هنوز درك نكرده است. اين اظهارات ظريف نشان دهنده آن است كه طرف غربي همچنان از تحريمها براي اعمال فشار بر ايران براي رسيدن به اهداف خود استفاده ميكند و علاقهاي كمتر براي كاهش تحريمها از خود نشان ميدهد.
امريكا به تمديد علاقه نداردبر اساس توافق صورت گرفته بين تهران و 1+5 طرفين بايد تا 24 نوامبر به يك توافق جامع دست يابند. هر چند ايران و امريكا اعلام كردند به پيشرفت هايي در اين زمينه رسيدند، اما خبرگزاري رويترز گزارش داد، هنوز براي دستيابي به توافق نهايي تا اواخر ماه نوامبر كار زيادي باقي مانده است. در اين ميان به نظر ميرسد كه امريكا علاقهاي به تمديد مهلت تعيين شده براي رسيدن به توافق ندارد و بيشتر در پي آن است كه ايران را براي يك توافق هرچند دقيقه نودي متقاعد كند، موضوعي كه براي دموكراتهاي امريكايي در آستانه انتخابات كنگره يك پيروزي محسوب ميشود.
والاستريت ژورنال گزارش داد كه امريكا سفت در مقابل تمديد مهلت تعيين شده ايستاده است و مقامات اين كشور به دنبال اين نيستند كه پس از پايان 24 نوامبر، توافق اوليه را تمديد كنند. سيانان نيز نوشت كه هدف امريكا از اين اقدام اعمال فشار بر ايران براي رسيدن به توافق است.
در همين حال رويترز گزارش داد، يك مقام ارشد امريكايي با بيان اينكه تمديد مذاكرات مورد بحث نبوده است، اظهار كرد: «شما هرگز نميگوييد هرگز، اما تمركز ما فقط و فقط روي 24 نوامبر قرار دارد.» در مقابل، محمد جواد ظريف با كم اهميت جلوه دادن اين مسئله گفت: با توجه به اينكه بيش از 40 روز به پايان مهلت باقي نمانده و با توجه به اينكه كسي در ميان مذاكره كنندگان، تمديد را خيلي كار مناسبي نميبيند ما هم اين ديدگاه را داريم و فكر ميكنيم كه ضرورتي ندارد اصلاً راجع به تمديد فكر بكنيم. »
اين در حالي است كه عباس عراقچي از اعضاي ارشد تيم مذاكره كننده كشورمان قبل از عزيمت به وين گفته بود كه احتمال تمديد مذاكرات وجود دارد.
بعضي تحليلگران ميگويند كه تنگتر شدن زمان مذاكره و كاهش قيمت نفت، ايران را براي مصالحه بيشتر تحت فشار ميگذارد. قيمت نفت طي چند روز اخير كاهش پيدا كرده است. يكي از دلايل اين كاهش قيمت سياستهاي عربستان براي افزايش توليد نفت بوده است. رابين رايت كارشناس مسائل ايران در مركز وئدور ويلسون در پايگاه اينترنتي بروكنيگز نوشت: «كاهش قيمت نفت بر تصميمگيري ايران در مذاكرات هستهاي تاثير خواهد گذاشت.»
بازگشت به پايتختهاوزير خارجه بعد از مذاكرات وين از ديدار با همتايي امريكايي خود طي هفتههاي آينده خبر داد. وي خاطرنشان كرد: «سه يا چهار هفته آينده دوباره جلسه سهجانبهاي خواهيم داشت با حضور آقاي جان كري و خانم كاترين اشتون و در صورت لزوم سايرين هم دعوت خواهند شد.» رئيس دستگاه ديپلماسي اضافه كرد: هنوز در خصوص مكان نشستها تصميمگيري نشده است و فكر ميكنم مكان برگزاري نشست وزرا احتمال دارد مكاني غير از وين در نظر گرفته شود و هنوز مشورتها در اين زمينه ادامه دارد. به نظر ميرسد مقامات دو كشور پس از مذاكرات اخير به پايتختهاي خود بازگشتهاند تا درباره توافقها و اختلاف نظرها مشورت كنند و بار ديگر با يكديگر ديدار كنند. اين موضوع به خصوص با توجه به خبرهايي كه درباره ارائه پيشنهاد جديد امريكا منتشر شد، حائز اهميت است. آسوشيتدپرس از يك طرح جديد امريكا به ايران خبر داده است.
اين خبرگزاري به نقل از ديپلماتها گزارش داد: ايران در حال بررسي طرحي از امريكا در مذاكرات هستهاي است كه به اين كشور اجازه ميدهد بخش بيشتري از زيربناي هستهاياش را حفظ كند. بر اساس گزارش خبرگزاري آسوشيتدپرس، برنامه غنيسازي اورانيوم ايران اصليترين موضوع اختلاف در مذاكرات هستهاي است. اورانيوم غني شده هم ميتواند براي توليد سوخت رآكتور استفاده شود و هم در ساخت سلاحهاي هستهاي كاربرد دارد. اين خبرگزاري همچنين خبر داد: «ايران اخيرا گفتوگوهايي را با مسكو آغاز كرده تا بخشي از اورانيوم با غناي كم را به روسيه منتقل كند و مسكو براي ايران سوخت رآكتور تأمين ميكند». اما يك منبع مطلع در گفتوگو با فارس خبرسازي آسوشيتدپرس درباره پيشنهاد جديد هستهاي واشنگتن به تهران را تأييد نكرد و گفت: هيچ يك از جزئياتي كه رسانهها براساس حدس و گمان خود منتشر ميكنند، واقعيت ندارد.
ذره اي ترديد نداشته باشيد كه اين اتفاق مي افتد. آمريكا چيزي براي از دست دادن ندارد. آنچه تا به حال اداي خرج كردن آن را به خود گرفته فقط بخش ناچيزي از پول خودمان يا فرصتي بوده كه اصلاح طلبان در اختيار او گذاشته اند.
