سعود الفيصل، وزير امور خارجه عربستان در جريان مصاحبه مطبوعاتي با فرانك والتر اشتاينماير، همتاي آلماني خود در جده در پاسخ به سؤالي كه هيچ ارتباطي به ايران نداشت (آيا عربستان از نوع حملات هوايي ائتلاف بينالمللي به مواضع داعش ناراضي است؟) ادعا كرد: «ايران در بسياري از كشمكشها در منطقه بخشي از مشكل و نه بخشي از راه حل است. . . ايران اگر ميخواهد به حل مشكلات در سوريه كمك كند، بايد نيروهاي خود را از اين كشور خارج كند. همين مسئله درباره ديگر مناطقي كه ايران در آنها فعاليت دارد مانند يمن و عراق صادق است». گذشته از محتواي سخنان فرافكنانه سعود الفيصل( كه تمام گزارههاي آن از صغري و كبري گرفته تا نتيجهگيري غير منطقي آن قابل نقد است) اولين سؤالي كه وجود دارد اين است كه چرا وي در پاسخ به سؤالي كه هيچ ارتباطي با ادعاي وي نداشته يك چنين اظهاراتي را بيان كرده است؟در پاسخ دو عامل محتمل به نظر ميرسد: نخست اينكه وي به علت كهولت سن و احتمال ابتلا به عارضه آلزايمر فراموش كرده كه به چه سؤالي پاسخ ميدهد و دوم اينكه وي در پي فرصتي براي بيان اتهام خود عليه ايران بوده است و به همين علت حتي در پاسخ به سؤالي كه ارتباط موضوعي و مفهومي هم با ايران نداشته از فرصت موجود براي اعلام مواضع خود آن هم در كنار يك مقام بلندپايه اروپايي استفاده كرده تا به گونهاي بر حمايت ضمني محافل غربي و اروپايي از مواضع خود نيز تأكيد كرده باشد. به نظر ميرسد احتمال دوم به واقعيت نزديكتر باشد. اما پذيرش اين احتمال اين سؤال را به پيش ميكشد كه چه عواملي سعود الفيصل را به اتخاذ يك چنين مواضع خصمانه واداشته است؟ آن هم در شرايطي كه وي چه در جريان ديدار خود با دكتر ظريف در حاشيه مجمع عمومي سازمان ملل و چه پيش از آن در جريان ديدار با امير عبد اللهيان معاون وزير امورخارجه كشورمان در جده اظهارات مثبتي درباره نقش ايران بيان كرده و گفته بود: «همكاري دوجانبه ميتواند صلح و امنيت را در منطقه برقرار كند». در پاسخ به اين سؤال چند نكته از بطن تحولاتي كه در پي دو موضعگيري متفاوت روي داده قابل استنباط و استنتاج است.
نخست اينكه عربستان به عنوان يكي از دو ستون اصلي ائتلاف بهاصطلاح ضدداعش همانند تركيه و در رقابتي تنگاتنگ با اين كشور در تلاش است از اين ائتلاف به عنوان محملي براي احياي پروژه براندازي در سوريه از طريق سرو سامان دادن به مخالفان مورد حمايت خود (ارتش آزاد)استفاده كند و از اين طريق اظهارات فيصل نوعي تلاشي براي فرار به جلو در جهت مشروعيت دادن به دور جديد مداخلات اين كشور در سوريه محسوب ميشود ضمن آنكه در پي اظهارات افشاگرانه اخير جو بايدن، معاون رئيسجمهور امريكا مبني بر نقش متحدان اين كشور در ظهور و پيدايش داعش، عربستان نياز جديدبه فرافكني پيدا كرده است. از اين ديد ازاتهامات جديد فيصل عليه ايران بوي دخالت نظامي جديد عربستان در سوريه به مشام ميرسد.
دوم اينكه به نظر ميرسد عربستان در اقدامي جديد (كه ميتواند يكي از اهداف اعلام نشده ائتلاف به اصطلاح ضد داعش در عرصه اقتصادي و انرژي باشد) ضمن حفظ سقف توليد نفت خود به ارزانفروشي دستزده كه به نظر ميرسد هدف از آن ايجاد چالش اقتصادي براي حاميان منطقهاي و بينالمللي سوريه (روسيه و ايران)است كه اين اقدام همچنان كه از رويكرد رسانههاي خبري غربي بر ميآيد با استقبال اين محافل روبهرو شده است چراكه بعد از تحريم اقتصادي متقابل روسيه عليه غرب، روند اقتصادي كشورهاي غربي به خصوص اروپايي از جمله آلمان به عنوان موتور اقتصادي اروپا كند شده و حتي زنگ خطر مجدد ركود را به صدا در آورده است. از اين ديد ابعاد ديگري از تلاش جديد براي پروژه براندازي دولت سوريه در چارچوب ائتلاف موسوم به ضدداعش آشكار ميشود.
سوم اينكه عربستان در قبال تحولات سياسي جديد يمن كه به رهبري حوثيها صورت گرفت غافلگير شد و سرعت و گستره تحولات به گونهاي بود كه ابتكار عمل را از اين كشور و حاميان آن گرفت و لذا در برابر عمل انجام شده قرار گرفت. با وجود اينكه منشأ اين تحولات كاملاً داخلي بوده و حمايت گسترده مردم يمن از جنبش اعتراضي جديد به رهبري حوثيها از همخواني طرح حوثيها با مطالبات معترضان ناشي ميشد اما از آنجا كه حوثيها از دوستداران و همپيمانان طبيعي ايران هستند از اينرو عربستان پاي ايران را به ماجرا ميكشد تا هم شكست و ناكامي خود را توجيه كند و هم اينكه از ائتلاف به اصطلاح ضد داعش براي جبران اين ناكامي و در صورت امكان بازگرداندن مجدد ورق تحولات در يمن استفاده كند.
و چهارم اينكه بنيامين نتانياهو نخست وزير رژيم صهيونيستي به تازگي در سخناني بار ديگر از عربستان ( البته بدون ذكر نام ) به عنوان متحد جديد اين رژيم نام برده و اين نشان ميدهد كه از اين به بعد براي ارزيابي سياست خارجي و منطقهاي عربستان به خصوص در قبال ايران بايد تاثير و نقش رژيم صهيونيستي را نيز در نظر گرفت و از اين ديد چرخش مواضع سعود الفيصل آن هم به فاصله چند هفته قابل توجه است.
از اين رو با در نظر گرفتن ابعاد مختلف ماجرا ميتوان اتهام جديد فيصل را به نوك كوه يخي تشبيه كرد كه از تحركات جديد در منطقه پرده ميدارد و در ارتباط با رويكرد گذشته عربستان درحمايت از داعش نشانه فرافكني و درباره رويكرد جديد اين كشور نشانگر سياست فرار به جلوي آن در سوريه است.
