حبيبالله كاسهساز سال 1341 در تهران به دنيا آمد. تحصيلات خود را در رشته سينما ادامه داد و موفق به اخذ مدرك كارشناسي رشته فيلمنامهنويسي از دانشكده سينما و تئاتر از دانشگاه هنر گرديد. وي مدير كل توليد و پشتيباني امور سينمايي وزارت ارشاد، مديركل نظارت و ارزشيابي معاونت امور سينمايي وزارت ارشاد، مديرعامل انجمن سينماي انقلاب و دفاع مقدس و... تاكنون نيز مدير توليد بيش از 10 فيلم سينمايي از جمله آخرين مرحله، حماسه مجنون، بازگشت از بوداپست، هور در آتش، راننده سفير و قله دنيا بوده است. كاسهساز همچنين در تهيهكنندگي چند سريال تلويزيوني و فيلم سينمايي از جمله فيلم سينمايي زنداني 707 فعاليت داشته است و در جشنواره فيلم كودك امسال با اولين انيميشن رئال كشور با نام «مبارزان كوچك» در بخش مسابقه حضور دارد. با وي در حاشيه اين جشنواره درباره سينماي كودك گپوگفتي داشتيم.
شما امسال فيلم انيميشن «مبارزان كوچك» را به جشنواره فيلم كودك آورديد با توجه به اينكه اين فيلم اولين انيميشن رئال كشور محسوب ميشود استقبال را چطور ديديد؟
خوشبختانه استقبال خوبي از فيلم شده هر چند گلايه داريم. نمايش ما محدود بود يعني سه نمايش بيشتر نداشتيم در حاليكه همه فيلمها هفت، هشت بار به نمايش گذاشته شدند و يك بازپخش ما ساعت 8 صبح بود كه زمان مناسبي نداشت و اين نحوه توزيع اكران عادلانه نبود كه اميدواريم مسئولان برخورد عادلانهاي براي پخش فيلمها داشته باشند.
مشخصه مبارزان كوچك چيست؟
يك انيميشن رئال است كه سيد داوود اطيابي كارگرداني آن را به عهده داشت. فيلم به صورت تركيب تكنيك انيميشن و رئال است. 20 درصد انيميشن و 80 درصد آن به صورت رئال ساخته شده است. ماجراي آن مربوط به چند سارق خطرناك است كه با لباسهاي مبدل به صورت انيميشن دو بعدي كتيبهاي را از موزه ملي ميدزدند و قصد خروج از كشور را دارند و اتفاقاتي كه در فيلم رخ ميدهد. اين فيلم از جهت محتوايي و تكنيك كار جديدي براي جشنواره كودك امسال است و سعي كرديم بتواند با بچهها ارتباط برقراركند. خدا را شكر با وجود محدوديت زمان، از كار استقبال خوبي شد.
به عنوان تهيهكنندهاي كه حوزههاي مختلف سينمايي را تجربه كردهايد وضعيت سينماي كودك را چطور ميبينيد؟
متأسفانه سينماي كودك ما وضعيت خوبي ندارد. هم در نمايش هم در حمايتهايي كه نسبت به آن ميشود و هم در توليد و ساخت به نسبت ساير حوزهها اين سينما مظلوم است. ما چند ميليون كودك و نوجوان داريم كه مخاطبان اصلي اين سينما هستند. چرا نبايد براي آنها برنامهريزي داشته باشيم. اين سينما نياز به حمايت دارد تا بتواند روي پاي خود بايستد. لزوماً اين حمايت مادي نيست بلكه حمايت معنوي هم ميتواند به رشد سينماي كودك كمك كند و اگر برنامهريزي درستي داشته باشيم حتي به حمايت مالي هم نياز نيست. ببينيد فيلم «شهرموشها» موفق شد ركورد بشكند اين خيلي خوب است كه سينماي كودك ما به چنين موقعيتي دست يابد و اين يك نشانه است كه مسئولان سينمايي به فكر سينماي كودك باشند تا بتوانند مخاطب كودك را جذب كنند.
برخي كارگردانان معترض بودند كه چرا در طول سال از اين فيلمهاي جشنواره كودك خبري در اكران نيست، نظرشما چيست؟
بله، درست است ولي بحث من ريشهايتر از اينهاست يعني فقط بحث تبليغات نيست بلكه به نظر من سينماي كودك ژانري است كه براي آينده ميتوان روي آن سرمايهگذاري خوبي داشت و آن را از مظلوميت بيرون آورد و به آن ارتقا بخشيد.
اغلب حرفهاي خوبي درباره سينماي كودك و بايد و نبايدهاي آنها زده ميشود ولي در عمل كمتر شاهد اتفاق خاصي هستيم، چرا؟
ساليان سال است هر وقت جشنواره برگزار ميشود همه به دنبال اين هستند تا حرفهاي خوبي براي توسعه و ارتقاي آن بزنند و در مصاحبههاي مختلف وعدههاي حمايتي زيادي ميدهند و جوگير فضاي جشنواره ميشوند ولي از فرداي جشنواره خبري از كارها و برنامهها نيست. نه در فارابي و نه در كانون پرورشي كودكان شاهد اتفاقي در اين زمينه هستيم حتي آموزش و پرورش هم فعاليتي ندارد. در حالي كه همه ارگانها و سازمان سينمايي و فارابي بايد با هم به فكر رشد سينماي كودك باشند و آن را از اين وضعيت نجات دهند، اين خيل عظيم مخاطبان سينماي كودك واقعاً مظلوم هستند هيچ برنامه فرهنگي و سينمايي براي آنها نداريم.
چرا فيلمهاي كودك كه درجشنواره برتر هم ميشوند در طول سال هيچ سينمايي براي اكران ندارند؟
اين مشكل مربوط به مديران سينمايي و اصناف است. در اين عرصه دچار مشكل هستيم. كم پيدا ميشود فيلم مربوط به كودكان مثل «شهرموشها» اكران خوبي داشته باشند عموماً سينماي كودك مشكل اكران و پخش دارد، لذا بايد مسئولان مربوطه روي اين مسئله برنامهريزي كنند تا بتوانند مخاطبان كودك و نوجوان را به سينما بكشانند.
فيلم «شهرموشها» بيشتر براي بزرگترها خاطرهانگيز و نوستالوژيك است شايد يكي از عوامل توفيق آن هم همين مسئله باشد؟
بله، بيشتر بزرگترها براي مرور خاطرات فيلم را دنبال ميكنند ولي به هرحال براي بچهها جذابيت دارد و توانسته است با آنها هم ارتباط برقرار كند تا با بزرگترها به سينما بروند. حتي به نظرم اين فيلم ظرفيت هفت، هشت فيلم ديگر را هم دارد تا ساخته شود.
شما دو سال پيش با فيلم «پرنده باز كوچك» به جشنوارههاي متعددي در دنيا دعوت شديد، درمقام مقايسه جشنواره كودك ايران را با خارج چطور ارزيابي ميكنيد؟
آنجا هم مخاطبان، كودكان هستند و جشنوارهها با حمايت شهرداريها برپا ميشود. اصولاً جشنواره فيلم كودك در رديف الف نيست. من به جشنواره لندن، اتريش و هلند رفتم و به نظرم جشنواره كودك در كشورخودمان ازكيفيت بهتري برخورداراست درحاليكه آنها از جنجال بالاي تبليغاتي استفاده ميكنند.
به نظر شما چرا شبكههاي پويا يا نمايش روي جشنواره كودك مانور رسانهاي ندادند؟
ظاهراً به عدم هماهنگي و برنامهريزي مجموعه مديران جشنواره برميگردد كه حداقل فعاليت تبليغاتي و رسانهاي نداشتند تا جشنواره بيشتر ديده شود و توسط صدا و سيما پوشش بهتري به آن بدهند.
شما از يكسو تهيهكنندگي فيلمهاي دفاع مقدس را به عهده داريد و از سوي ديگر در حوزه كودك فعال هستيد، اين باعث دوگانگي در كار نيست؟
من درحوزههاي مختلفي چون دفاع مقدس، اجتماعي، پليسي، كودك و... كار ميكنم و تاكنون مشكلي هم نداشتهام. حتي معتقدم اينها با هم ارتباط دارند و كسي كه در حوزه دفاع مقدس فيلم ميسازد اگر وارد حوزه كودك شود عمرخود را تلف نكرده است، زيرا بهخوبي ميتواند فرهنگسازي كند.
پس ازدهه 70 سينماي كودك دچار افول شد. هرچند مديرسازمان سينمايي معتقد است حال سينماي كودك خوب است ولي چندان روشنايي ديده نميشود، چرا؟
به نظر من دو بخش تأثير دارد؛ يكي مسئولان سينمايي و فرهنگي كه بايد جوابگو باشند و ديگري كارگرداناني كه زماني در حوزه كودك كار ميكردند حالا به مسائل اجتماعي و گيشه روي آوردهاند. اگر بخواهيم ريشهاي عمل كنيم فيلمسازان ما نياز به انگيزه براي كاردارند بايد سازمان يا مؤسسهاي از آنها كار بخواهد. كار گروهي تشكيل شود تا سفارش فيلمنامه بدهند و آنها حمايت مالي و معنوي شوند. در اين كارگروه حداقل 30،20 فيلم كودك هم كه باشد ميتوان تعدادي را تأييد كرد و به ثمر رساند تا در طول سال ما تعدادي توليد كودك داشته باشيم و خانوادهها بتوانند انتخاب كنند.
به طوركلي وضعيت سينماي كودك در دنيا چگونه است؟
بيشتر به سينماي انيميشن ميپردازند زيرا ميدانند بازدهي خوبي دارد و ميتوانند به غير از كشور خودشان به ساير كشورها هم عرضه كنند، هر چند كاري بسيار پرهزينه است و سرمايهگذاري خوبي روي پروژههاي انيميشني دارند اما در حوزه توليد سينماي كودك چندان فعال نيستند و كمتر جايگاهي در اين عرصه ايجاد شده است.
به عنوان يك تهيهكننده آينده سينماي كودك در كشور را چگونه ارزيابي ميكنيد؟
ما داراي ظرفيتهاي خوبي هستيم كه حداقل در جشنواره كودك شناسايي ميشوند. به نظر من همه بايد دست به دست هم بدهند تا سينماي كودكمان بزرگ شود و بتوانيم توليدات خوبي در حد جهاني داشته باشيم؛ زيرا چنين جشنوارههايي ميتوانند انگيزه خوبي براي كار باشند و اگر مسئولان سينمايي به حرفهايي كه در طول برگزاري جشنواره ميزنند عمل كنند، ميتوان روي چنين اتفاقات فرهنگي و سينمايي حساب كرد و نتايج خوبي هم به دست آورد.
حضور فيلمهاي خارجي در جشنواره را چگونه ديديد؟
چندان زياد نبوده كه بخواهيم روي آن مانور بدهيم و بگوييم فضاي تعاملي و رقابتي بين كارگردانان داخلي و خارجي ايجاد شده است. بيشتر فيلمها داخلي بود. دركل معتقدم براي انتخاب فيلمهاي خارجي نياز به دقت زيادي است زيرا ما يكسري خط قرمزهاي اعتقادي و فرهنگي داريم كه بايد رعايت شود و اصولاً نگاه فرهنگي ما با آنها متفاوت است كه نبايد از آن غافل ماند.
اينكه جشنواره فيلم كودك دراصفهان برگزار ميشود خوب است يا نه؟
اصفهان شهري است كه ساليان سال در حوزه فرهنگ و هنر پيشقدم و شناخته شده است اغلب هنرهاي خاص اصفهان در تمام دنيا ردپا دارد و معروف است. درست نيست جشنواره چرخشي شود و هربار در شهري باشد؛ البته بايد با شهرهاي ديگر ارتباط و تعامل برقرار كرد. اصولاً در تمام دنيا وقتي يك جا ثابت ميشود معمولاً جشنوارهها را با نام آن شهر ميشناسند.
در پايان اگرصحبت خاصي داريد بفرماييد.
سينما يك ابزار است تا ما را به هدف برساند حالا كه اين ابزار را در اختيار داريم بايد از آن براي فرهنگسازي استفاده كنيم و بتوانيم اخلاقيات و ارزشها را به طور غيرمستقيم به كودكان و نوجوانان آموزش دهيم.
